HaberlerYeni dünyanın ezber bozan para birimi: Bitcoin

Yeni dünyanın ezber bozan para birimi: Bitcoin

Bir sanal para birimi olan Bitcoin, 9 yıl önce oluşturulmuş bir yazılım. Son günlerde çok daha sık duyduğumuz Bitcoin, kripto para piyasasının en çok yatırım alan üyesi.

Yeni dünyanın ezber bozan para birimi: Bitcoin

Binlerce insanın mağduriyetiyle sonuçlanan Çiftlik Bank meselesinin nedenlerinden birinin finansal okuryazarlık seviyesinin düşüklüğü olduğunu savunan Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği Gönüllü Eğitmeni Ahmet Acar, “Finansal okuryazar bir birey, piyasadaki işleyiş ve ürünler hakkında daha fazla bilgi sahibi. Dolayısıyla o ürünleri daha bilinçli kullanıyor” dedi.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoin nedir?

Ahmet ACAR: Bitcoin, 'Satoşi Nakamoto' isimli ya da takma isimli kişi ya da kişiler tarafından 2008-2009 yıllarında yayınlanan bir makaleyle ortaya çıkmış bir sistem. Aslında açık kaynak kodlu bir bilgisayar yazılımı. Satoşi Nakamoto’ nun kim olduğu bu zamana kadar belirlenemedi. Bu yazılım ilgili makalede, para-yatırım aracı ya da menkul kıymet yerine kişiler arası ödemeyi kolaylaştıran bir sistem olarak tasarlanmış.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Makalede nasıl tanımlanmış bitcoin?

Ahmet ACAR: Kişiler arası ödemeyi kolaylaştıracak, neredeyse sıfıra yakın maliyetle gerçekleşecek bir ödeme aracı olarak tasarlandığı ifade edilir.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bir yatırım aracı olarak ifade edilmeyen sistem, ne oldu da bu kadar konuşulur hale geldi?

Ahmet ACAR:Bitcoin ortaya çıktıktan sonra yaygınlaşmaya başladı. 2010 yılından itibaren de para birimlerine pariteleri hesaplanmaya, kullanım alanları artmaya başlıyor. 2010 yılının sonuna kadar Satoşi isimli kişi ya da kişiler sistemi geliştirmeye devam ediyor. Sonrasında bu kişiler ortadan kayboluyor. Kullanımdaki artışla birlikte fiyatta inanılmaz yükselişler meydana geliyor. Bu durum da insanların dikkatini çekti. Ama hala menkul kıymet mi, emtia mı, kripto bir para mı netlik kazanmış değil. Bununla birlikte değişik ülkelerde değişik kabuller görmekte. Kabul edilirliğinin ve piyasa değerinin arttığını söyleyebiliriz. Artık borsaları oluşuyor, alış satışlar yapılıyor. Tüm bunlar bitcoini daha tanınır hale getiriyor. Hatta bazı ülkelerde ödeme aracı olarak kullanılıyor.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Fiyatlar açısından nasıl bir seyir söz konusu?

Ahmet ACAR: 2009 yılında 1 doların altındayken 2017’nin son aylarında 20 bin dolara kadar yükseldi. Sert bir şekilde yükseldiği gibi çok kısa sürede de 8 bin dolara kadar düştü. İnsanların dikkatini çeken de bu seyir gibi görünüyor.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoin, bildiğimiz paradan hangi yönleriyle ayrılıyor?

Ahmet ACAR: Satoşi, yayınladığı makalede Bitcoini para birimi olarak ifade etmiyor. Makalenin küresel krizin yaşandığı 2008 yılında yayınlandığını görüyoruz. Makalede yer alan ifadede, Bitcoin iki kişinin üçüncü bir aracıya ihtiyacı olmaksızın ödemelerini gerçekleştirdiği elektronik sistem olarak ifade ediliyor. Bildiğiniz gibi, merkezi bir finansal yapımız var, her işlem merkezi bir otoritenin kontrolündeyken bitcoinde gerçekleşen işlemler merkezi değil tamamen dağıtık işlem güçleri kullanılıyor. Bundan önce de bir takım kripto para denemeleri olmuş ancak Satoşi’nin getirdiği yenilik bir alışverişte aynı parayı hemen başka bir işlemde kullanmayı engelliyor. Bitcoini diğer yatırım araçlarından ayıran noktalardan biri de arkasında herhangi bir devlet, şirket, kamu otoritesinin olmaması. İşlemlerin çok daha hızlı yapılması söz konusu. Maliyetleri de şuan gerçekleşen işlemlerin çok daha altında.  Gizlilik söz konusu. Sistem güvenli herhangi bir yerden izin gerektirmiyor. Ayrıca bir şeyin para olarak kabulü için bir takım özellikleri sağlaması gerekiyor. Bunu da süreç gösterecek.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoinin piyasa değeri nedir?

Ahmet ACAR: Çok sayıda ülkede çok sayıda firma tarafından ödemlerde kabul edilir kripto para birimi haline gelmiş durumda. Dünyanın değişik yerlerinde ATM’leri kuruluyor. Yaklaşık bin 600 tane ATM’si var. Kısacası 160 milyar dolarlık bir piyasa değerine sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoin işlemleri nasıl yapılıyor?

Ahmet ACAR: Bitcoin adresi denilen bir kavram var. Bunu banka hesap cüzdanları gibi düşünebiliriz. İşlemse, bu adreslerin birinden diğerine bitcoin aktarımı anlamına geliyor.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoinin temini nasıl sağlanıyor?

Ahmet ACAR: Bitcoin madenciliği denilen bir işlem var. Başlangıçta madenciler gerçekleşen işlemleri onaylıyor ve bunun karşılığında da bir miktar ödül alıyor. Bitcoin zaman içinde, kurulan borsalarda alınır satılır, ticareti yapılır hale geldi. Artık bitcoin karşılığında bir takım ürün ve hizmetler alınabiliyor. Dolayısıyla bitcoin temin etmek istediğinizde ya madencilik yaparak ki bunu herkes yapabiliyor ya da borsalar kanalıyla temin edebiliyorsunuz. ATM’ler ve alışveriş aracılığıyla temin de mümkün. Şuanda bununla ilgili olarak ciddi anlamda elektrik enerjisi tüketimi söz konusu ülkemizde de benzer bir durum olduğunu söyleyebiliriz. Hatta 2018-2019 yılları itibarıyla bitcoin üretiminde kullanılan enerjinin ABD’nin elektrik tüketimine ulaşacağı hatta geçeceği tahmin ediliyor.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Bitcoini oluşturan teknolojiden bahsedecek olursak…

Ahmet ACAR: Bu teknoloji Bitcoin’le ortaya çıkmış değil fakat Bitcoin’le birlikte daha çok tanınır hale geliyor. Bu teknolojinin dünyayı dönüştüreceği düşünülüyor. Bitcoin’e mesafeli yaklaşan kişiler dahi teknolojisini yadsımıyor. Dünyada yakın zamanda tapu işlemlerinden tutun da sağlık kayıtlarına kadar bir takım alanlarda Bitcoinin altında yatan teknolojiden yararlanılacağı ifade ediliyor. Bununla ilgili çalışmalar yapılıyor.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN:  Son günlerde finansal okuryazarlık konusu gündemde nedir bu ifadenin anlamı?

Ahmet ACAR: Finansa okuryazarlık bireylerin özel hayatlarında kullandıkları finansal ürünler ve aldıkları finansal kararlarda bilgi temelli kararlar alabilme yetkinlik ve yeterlilik seviyesi şeklinde ifade edilebiliyor. Bir başka ifadeyle, daha basit şekilde ifade edersek bireylerin gelirlerini, birikimlerini ve yatırımlarını akıllıca değerlendirip bütçelerini doğru yönetebilme yetkinliği düzeyini ifade ediyor finansal okuryazarlık.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN:  Yanlış kararlar almayıp doğru adımlar atabilmek için buna ihtiyaç var diyebilir miyiz?

Ahmet ACAR:  Evet, kesinlikle buna özellikle son yıllarda çok fazla ihtiyaç var.

Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Çiftlik Bank meselesi gündemde bu gibi durumların önüne geçilebilmesi için de finansal okuryazarlık gerekli diyebilir miyiz?

Ahmet ACAR: Evet, burada toplumumuz, finansal okuryazarlık seviyesinin etkisi görülüyor. Çünkü finansal okuryazar bir birey, finansal piyasalardaki işleyiş ve finansal ürünler hakkında daha fazla bilgi sahibi. Dolayısıyla o ürünleri daha bilinçli kullanmakta. Ürünler ve piyasalarla ilgili olası risklerinin yönetimini finansal okuryazar olmayan bir bireye göre daha iyi yapabilmekte. Eğer finansal okuryazarlık seviyesi daha yüksek olabilseydi inanıyorum ki çiftlik bank ve benzeri uygulamalara dair olumsuzluklar olabildiğince azalacaktı. Bu, ekonomiden ziyade sosyolojik de bir durum, insanların yüksek getiri elde etme hedef ve hayallerini kullanarak yapılan bir iş. Finansal okuryazarlık arttığı sürece bu tarz olaylarla karşılaşma ihtimalimiz azalacaktır.

 Burcu DÜZGÜN ÇOBAN: Teşekkür ederiz.

Röportaj: Burcu DÜZGÜN ÇOBAN

Fotoğraf: Pirsu DÜZGÜN





SIRADAKİ HABER
}