Nisan
20
2014
Radyo Haber Canlı Dinle
SON DAKİKA :
Röportaj / Prof.Dr.Mehmet Aydın ile dil,kültür ve Ramazan
Prof.Dr.Mehmet Aydın ile dil,kültür ve Ramazan

Prof.Dr.Mehmet Aydın ile dil,kültür ve Ramazan

Bu hafta sizlere Samsun entelektüelinin yakından tanıdığı, halkla iç içe kıymetli bir hocamızla merhaba diyoruz.

Alanındaki ünü ve değeri malumunuzdur. Bir o kadar, bilgiyi ve hayatı yaşadığı şehirle paylaşan büyük değerdir. Dil, kültür ve Ramazan dedik, Prof. Dr. Mehmet AYDIN ile konuştuk. Bize katılmaz mısınız?

 “ Prof. Dr. Mehmet AYDIN, 1959 Ordu'nun Aybastı İlçesi'nde doğdu. 1982 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. 1984 yılında OMÜ'de Türk Dili Okutmanı olarak göreve başladı. 1986 yılında Eğitim Fakültesi TDE Öğretmenliği bölümünde araştırma görevlisi oldu. 1987 yılında Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisans eğitimini tamamladı. 1992 yılında da Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nde doktora programından mezun oldu. 1993 yılında OMÜ Eğitim Fakültesi TDE Öğretmenliği bölümüne yardımcı doçent oldu. 1998'de Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kadrosu aktarıldı. 2000 yılında doçent unvanını aldı. 2008'de OMÜ Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde profesör oldu. Birçok uluslarası sempozyumda Türk diliyle ilgili bildiri sundu. Yayımlanmış dört kitabı bulunan  ve halen OMÜ Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi olan Prof. Dr. Mehmet Aydın evli ve iki kızı var.”
 
UĞUR DEDE: Üstat hoşgeldin. Bu yoğunlukta kırmadın bizi. İzniniz olursa dil ile başlamak istiyorum. Dil dediğimizde neleri doğru neleri yanlış biliyoruz? Bütünlüğü içinde nasıl anlamak ve ifade etmek gerekir?
 
MEHMET AYDIN:
 
Hoş bulduk. Rica ederim. Öncelikle şunu belirtmek lazım; dil bir iletişim aracıdır. Elbette söz konusu olan standart dil olunca doğrular ve yanlışlar vardır. Ancak dilde esas olan kullanımlardır. Kullanımlar yaygınlaşınca doğru veya yanlış çok fark etmez. Belki yanlışları sınıflandırmak mümkündür. 1. Söyleyiş yanlışları, 2. Yazım yanlışları, 3. Cümle düzeyinde anlatım bozuklukları, 4. Kavram yanlışları vb. Türkçenin kötü kullanıldığından çok sık dem vurulur. Hatta Türkçenin geleceğinin karanlık olduğu sık sık dile getirilir. Türkçe ile ilgili çok derin kaygılara kapılmadan onu doğru kullanmaya özen göstermeliyiz. Her aracın bakımından söz ediyoruz. Türkçeyi özenli kullanmak, kullanmayanları uyarmak dil bakımı yerine geçebilir
 
UĞUR DEDE: Türkçemizin durumu nedir üstadım? İşyeri tabelalarından, günlük kullanılan dile bakınca pek hayra alamet bir durum yok sanki. Epey bir süre kalıp yakın bir zamanda döndüğünüz Fransa’daki Fransızca ile mukayese söz konusu olsa özellikle nelerin altını çizmemiz gerekir?
 
MEHMET AYDIN:
 
    Tabelalarda sorun olmadığı söylenemez. Elbette çok farklı tabelalar görüntü kirliliği oluşturuyor. Tabelalara estetik açıdan da bakmak gerek. Bunların küreselleşmeyle bağlantısı olduğu açık. Bir taraftan da küreselleşmenin etkileri var. Bunları bu çerçevede düşünmek gerekir. Bundan biz nasıl kaçıp kurtulamıyorsak, Fransızlar da kaçamaz. Orada da çok farklı tabelalar var.
    Fransızca da değişiyor. Türkçe de değişiyor. Burada son günlerde dehşetle gördüğüm bir spor gazetesi adını gündeme taşımak istiyorum. AMK spor gazetesinin adı. Böyle abuk bir ad olur mu? Bu        sporseverleri aşağılayan bir tutuma da işaret ediyor. Bu kadarına pes diyorum. Ama asla sansür yanlısı da değilim. Bu bir özdenetim sorunu.
 
  UĞUR DEDE: Akademik seviye dâhil olmak üzere Fransa ile aramızdaki sosyokültürel yakınlık ya da uzaklık ne kadardır? İhtilalin etkisi nasıl, toplumuna yeni  ve öncü vaatler içeren bir şeyler barındırıyor mu hala?
 
  MEHMET AYDIN:
 
Türkiye ile Fransa arasında farklar elbette var. Ama ihtilalin etkisinden söz edilmez. Orada okuma alışkanlığıyla ilgili sorunlar var. Ama kültür hayatının daha renkli ve zengin olduğu söylenebilir. Kültür yatırımları, kısa vadede getirisi olmayan yatırımlar. Dolayısıyla kültüre yatırım yapmak biraz lüks. Türkiye'nin daha çok kültüre yatırım yapması gerekiyor.
 
UĞUR DEDE:  Kesinlikle….Malumunuz Ramazan ayındayız.. Kültür ve özellikle de dil açısından Ramazanın etkisini, daha doğrusu dilimizdeki yansımasını, yerini sorsak neler söylemek mümkündür?
 
MEHMET AYDIN:
 
Bilindiği üzere Ramazan bütün İslam dünyasının kutsal ayı… 
Ramazan Türkçeye Arapçadan geçmiş bir kelime. Ar. ramaz sıcak olmak, yakmaktan ramazan. 
Arabi ayların şaban ve şevval arasında kalan ve devamı boyunca oruç tutulan ayı… 
Ramazan davulu, ramazan davulcusu, ramazan manisi. Eskiden ramazan davulcuları davulla birlikte ramazan manileri de okurmuş. Bunlardan birinde şöyledir: "Derenin kenarında/Kalayladım kazanı/ Kız senin yüzünden/ Tutamadım Ramazanı." Güzel gelenek güzel bir etki bırakmıştır.
Dil kanunla korunamaz! Dil bilinç ve duyarlıkla korunur. Bunun için iyi bir dil eğitimi şarttır. Bizim ana dili eğitimimiz sorunludur. Dil Kurumu, Türkçe konusunda duyarlı olan ve buna uygun davranan belediyeleri duyurdu ve onlara onurluk verdi. Böyle uygulamalar devam etmeli. 
Oruç kelimesi de dilimize Farsçadan girmiş. Onunla ilgili de kavramlar var. Oruç açmak, oruç bozmak, oruç keyfi, oruç tutmak, oruç yemek, oruçlu, oruçsuz Ramazanla ilgili söz varlığının unsurları. Ramazanla ilgili imsak ve imsakiye, sahur, temcit yemeği, temcit pilavı gibi birçok öge var. Ramazanla birlikte varlıkta yokluk yaşıyoruz.
 
  UĞUR DEDE: Ramazanın edebiyatımızdaki yeri, özel başlıklı kazanımlarımız mesela  ramazanname dediğimizde bilinen ilk ramazannamelerimiz, örneklerine dair bir mukayese- yorum istirham etsek neler söylemek mümkün üstadım? 
 
MEHMET AYDIN:
 
 Ramazanname adlı merhum Prof. Dr. Amil Çelebioğlu'nun yaptığı eşsiz bir derleme var. Bu derleme vaktiyle Tercüman 1001 temel eser dizisinden çıkmıştı. Ancak bu eserin yeni baskısı yok. Ramazan dolayısıyla bu metnin yeni bir baskısı yapılabilir. 1826 Yılından Ramazan Mânileri bu eserin adı. Ramazanla ilgili çok şey söylenebilir. Bu çerçevede eski Ramazan eğlencelerini ve fasılları da hatırlatmak gerekir. 
Kültürümüz içinde ibadetle eğlence birbiriyle kaynaştırılmıştır. 
Yani bir yandan ibadet ederken akşamları Ramazan eğlenceleriyle gönüller ferahlamış. Şimdi de belediyeler eski Ramazan eğlencelerini hatırlatmaya çalışıyor. Bunların sürdürülmesi sevindiricidir. Kültürel hayat açısından devamlılık esastır. Tanpınar, "Milli hayat bir devamdır. Değişerek devam etmek gerekir" diyor. Belki sözü tam hatırlayamadım. Bunu Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Yahya Kemal üzerine yazdığı eserden bulabiliriz.
 
UĞUR DEDE: Samsun'a dönecek olursak. Gerçekleşen birçok kültürel ve sanatsal etkinliğe birebir katılan takip eden deyim yerindeyse halkın arasında halkla beraber bu etkinliklerde yer alan biri olarak Samsun'u nasıl buluyorsunuz? 
 
MEHMET AYDIN: 
 
1984'ten beri Samsun'da yaşıyorum. Artık Samsunlu sayılırım. Samsun kültürel etkinlikler açısından olması gereken noktadan henüz uzak. Ama bunda bizim de sorumluluğumuz var. Samsun'da yaşayanlar Samsun'u kültürel açıdan daha ileri seviyelere taşıyabilir. 'Samsun Kent Müzesi'yle ilgili adımlar var. Samsun Kültür Sarayı ile ilgili adımlar var. Başka adımlar da vardır. Samsun Karadeniz'in her açıdan merkezi. Milli Mücadele'nin başladığı şehir Ondokuz Mayıs şehri.
 
UĞUR DEDE: Çok teşekkür ediyorum üstadım yorduk sizi. Son cümlelerinizle bitirebilir miyiz?
 
  MEHMET AYDIN:
Ben teşekkür ederim. Herkesin Ramazanını tebrik ediyorum.
 


Haber Gazetesi - 29 Temmuz 2012, Pazar





Canik'in perisi HABER'e konuştu... Canik'in perisi HABER'e konu ... 29.09.2013  MİKROKREDİ İLE DEĞİŞEN HAYATLAR MİKROKREDİ İLE DEĞİŞEN HAYA ... 22.09.2013 SAMSUN'DA ÖLMEK İSTİYORUM... SAMSUN'DA ÖLMEK İSTİYORUM... 16.06.2013
 'EN BÜYÜK YATIRIM, İNSANA YAPILANDIR...' 'EN BÜYÜK YATIRIM, İNSANA Y ... 09.06.2013 OMÜ'DE BİR 'DÜNYA SANATÇISI' OMÜ'DE BİR 'DÜNYA SANATÇISI' 12.05.2013 Acıların adamı: Necattin DEMİRTAŞ Acıların adamı: Necattin DEM ... 05.05.2013
'Hemşehricilik yapmak çok büyük yanlış' 'Hemşehricilik yapmak çok bü ... 28.04.2013 Samsun'a 'İhracatçılar Birliği' sözü Samsun'a 'İhracatçılar Birli ... 27.04.2013 Murzioğlu ve Çakır'dan Amerikan Rüyası! Murzioğlu ve Çakır'dan Ameri ... 26.04.2013
Samsun ekonomisi ayağa kaldıracak projeler lazım Samsun ekonomisi ayağa kaldı ... 24.04.2013 "Samsun'u 'ben yaptım oldu' ... 21.04.2013 'Samsun'a borçluyum, borcumu ödüyorum' 'Samsun'a borçluyum, borcumu ... 14.04.2013
'Milletvekilini köy muhtarı gibi seçmeliyiz' 'Milletvekilini köy muhtarı ... 24.03.2013 'En büyük ödülüm, VİCDANIMDIR!' 'En büyük ödülüm, VİCDANIMDI ... 10.03.2013 ÜZÜLMEMEK ELDE DEĞİL ÜZÜLMEMEK ELDE DEĞİL 06.03.2013
'Halka hesap vermek zorundayız' 'Halka hesap vermek zorunday ... 17.02.2013 GÜLHANIM CİVELEKOĞLU İLE TÜRKİYE EĞİTİM GÖNÜLLÜLERİ VAKFI GÜLHANIM CİVELEKOĞLU İLE TÜR ... 02.12.2012 TÜRKİYENİN EN ÇOK ÜRETEN SAMSUNLU YAZARI BAHA RAHMİ ÖZEN İLE BAŞ BAŞA TÜRKİYENİN EN ÇOK ÜRETEN SAM ... 18.11.2012
Sadi SUBAŞI ile kent kültürü Sadi SUBAŞI ile kent kültürü 11.11.2012 Bestekar Şahin Çangal ile Samsun'a ve müziğe dair Bestekar Şahin Çangal ile Sa ... 06.11.2012 Enbiya SANCAK ile Samsun'a Mimarlığa ve fotoğrafla dair Enbiya SANCAK ile Samsun'a M ... 27.10.2012
Vezirköprü'nün 70 yıllık sarracı: Mehmet Turhallı Vezirköprü'nün 70 yıllık sar ... 21.10.2012 Özü ve sözüyle Samsun'daki son ÂŞIK Özü ve sözüyle Samsun'daki s ... 14.10.2012 ARANJÖR NEŞET DOĞAN İLE MÜZİK VE MAJÖR ÜZERİNE  ARANJÖR NEŞET DOĞAN İLE MÜZİ ... 07.10.2012
Tüm Yazarlar
Necdet UZUN Necdet UZUN Yalan dünya... Gül TURAN Gül TURAN ÖLÜMÜN YALIN HALİ.. Osman ECEVİT Osman ECEVİT LAF İLE... Ömer PAMUK Ömer PAMUK İNSANIN NİTELİĞİ... Avni DEMİR Avni DEMİR Yargı kararını delmek… Uğur DEDE Uğur DEDE İNSAN DEVLET Ersin ERGE Ersin ERGE ORHAN VELİ 100 YAŞINDA DERKEN Ayhan HAMLI Ayhan HAMLI ŞEHİTLERİMİZİ UNUTMADIK UNUTULSUN İSTEMİYORUZ! Osman KARA Osman KARA TALİHSİZ BİR KONUŞMA Mustafa GENÇ Mustafa GENÇ Canik’te Kutlu Doğum Gülleri! Erdem EROL Erdem EROL HER SEÇİMDEN SONRA... Yetkin BULUT Yetkin BULUT SİZ AÇ KALSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? Şakir DEMİRCİ Şakir DEMİRCİ ALİ SAMİ YEN’DEKİ ÜÇ BÜYÜKLERE BAK Kadir GÜRKAN Kadir GÜRKAN 2014’e dair Vehbi TEZCAN Vehbi TEZCAN Bu milletin Bakanlar Kurulu, milletin lehine bir çözüm bulur... Kimbilir... Çakır ÖZTÜRK Çakır ÖZTÜRK “ KAZANANLAR VE KAYBEDENLER ” Cevahir KUL Cevahir KUL Düşmanlığa gerek yok Birol BİRCAN Birol BİRCAN 30 Mart’ın ardından… Murat Erkan Murat Erkan Çoban ve Koyun... Cantuğ KESKİNDEMİR Cantuğ KESKİNDEMİR EVDEKİ HESAP ÇARŞIYA UYMADI ?
Ukash Kart Satın Al











Bugün Haber Gazetesi Bugün Haber Gazetesi
KATEGORİLER

Türkiye Gündemi
Olay
Güncel
Spor
Siyaset
Ekonomi
Bölge
Yaşam
Sağlık
Bilim Teknoloji
Kültür Sanat
Röportaj
Resmi İlanlar
Videolu Haberler
Fotoğraf Galerisi
KURUMSAL

Yayın ilkeleri
Kullanım ve gizlilik şartları
Künye
Bize ulaşın
Borsan Grup
Haber Radyo
Arşiv
İLETİŞİM

Kale Mahallesi Hacıhatun Sokak No:4 Kat:6 / SAMSUN

Telefon : (0.362) 431 30 00
(0.362) 431 44 00
(0.362) 431 88 77

Faks : (0.362) 431 99 44

E-posta : info @ habergazetesi.com.tr

Twitter : https://www.twitter.com/habergazetesi.com.tr

Facebook : https://www.facebook.com/habergazetesi
© 2012 Haber Gazetesi internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı, HABER GAZETECİLİK, REKLAMCILIK, YAYINCILIK SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ.'ne aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.