YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

EKONOMİK KURULLAR KALDIRILIYOR.

Geçen hafta itibariyle yıllardır ülkenin tarımsal sanayi ürünleri olan pancar, tütün ve alkol konusunda piyasa belirleyici konumundaki kurumlarının faaliyetleri bağımsızken artık bakanlıklar emrine girdi. Bakanlıkların emrine verilecekse neden bunca yıl bağımsızlığı konusunda inatla ayakta tutuldular? Öyle ya, bir kurum yapılandırılıp ekonomik hayatın içine belirleyici olarak giriyorsa çok uzun süre hizmet vereceği düşünüldüğü için bu çalışma yapılır. Özellikle strateji belirleyici olacak kurumlar yazboz tahtasına çevrilmemelidir. Bu konuyu ünlü ekonomist Güngör Uras’ta köşesinde ele aldı ve bu piyasalarda ve bakanlıklar içinde uzmanlık gerektiren bu kurumların işleyişi hakkında serzenişte bulundu.

Şeker piyasasını düzenleyen Şeker Kurumu ve alkollü içki ile tütünü düzenleyen TAPDK kapatıldı, görevi bakanlıklara eklendi. Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında hazırlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Şeker Kurumu ile Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) kapatıldı.

Şeker Kurumu’nun görev ve sorumlulukları Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na aktarıldı. Bakanlık, kotaların tespiti, denetim, iç fiyat, arz talep dengesi ve spekülatif etkileri dikkate alarak şeker ticaretine ilişkin kuralları belirleyecek.

Kapatılan TAPDK’nın görev ve sorumlulukları ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı arasında bölüştürüldü.

Kanunlarla kurulmuş “Düzenleyici ve Denetleyici Kuruluş” statüsünde 10 kamu kuruluşumuz vardı. Bunlar; Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Rekabet Kurumu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Şeker Kurumu, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK), Kamu İhale Kurumu ve Kamu Gözetimi Kurumu idi. Şimdi sayıları 8’e indi.

Şeker Kurumu neydi?

Şeker Kurumu 4634 sayılı Şeker Kanunu ile; Türkiye’de şeker talebinin yurt içi üretimle karşılanmasını sağlamak ve gerektiğinde ihraç edilmesini sağlamak üzere şeker üretiminde fiyatlamaları belirlemek, şeker piyasası şart ve yöntemlerini düzenlemek amacıyla kuruldu.

Şeker Kurumu, her yıl pancar kotalarını ve ekim öncesi, şeker fabrikaları ve üretici temsilcilerini bir araya getirerek, pancar alım fiyatlarının belirlenmesini sağlıyordu.

Şeker fiyatı ise arz ve talebe göre serbestçe oluşuyordu. Kurumda 7 kurul üyesi ve 53 çalışan vardı.

Geçen ürün dönemi 19.5 milyon ton şeker pancarı satın alan 7 şirkete ait 33 şeker fabrikasında (fabrikaların 25’i kamuya ait) 2 milyon ton pancar şekeri üretildi.

Mısırdan üretilen nişasta bazlı şeker kotalarını da Şeker Kurumu belirliyordu. Türkiye’de 5 şirkete ait 5 tesiste geçen yıl 624 bin ton nişasta bazlı şeker şurubu üretildi. Üretimin 327 bin tonu iç pazarda değerlendirildi

TAPDK ne yapardı?

Tütün, tütün mamulleri, alkol ve alkollü içki üretimi ve ticareti 140 yıl devlet tekelinde iken özelleştirildi. Tekel kapatıldı. Bu 140 yıllık süreçte bir özelleştirmeye de Fransız Reji döneminde uğrayan kurum Cumhuriyetin kuruluşundan sonra tekrar devletleştirilmişti.

Üretim ve dağıtım özelleştirildikten sonra Tekel tarafından yürütülen düzenleme ve denetleme görevlerini devlet adına yürütmek amacıyla 2002 yılında TAPDK oluşturuldu. Kurumda 7 kurul üyesi ve 202 çalışan vardı.

Tütün bizim için önemli bir tarım ürünü idi. Önemini giderek kaybetti ama gene de 55 bin üretici, 76 bin ton tütün üretiyor. 50 bin tonu ihraç ediliyor. Buna karşılık 2016 yılında 102 bin ton tütün ithal edildi.

Sigara üreticisi 8 firma 105 milyar adet (tek) sigara üretti. (2010 yılı üretimi 93 milyar adetti.)

Sigara üreten firmaların kullandıkları 116 bin ton tütünün yüzde 13’ü yerli yüzde 87’si yabancı tütün. Türkiye’de 2016 yılında 991 bin tonu yerli, 21 bin tonu ithal 1 milyon 12 bin ton alkollü içki tüketildi.

Tüketimin 900 bin tonu bira... Bira dışında kalan 112 bin ton alkollü içki tüketiminde rakının payı 35 bin ton, şarabın payı 50 bin ton.

Önem taşıyordu...

Alkol ve alkollü içki üretimini, ithalatını, piyasasını Tekel kapandıktan sonra bugüne kadar TAPDK düzenliyor ve denetliyordu. Şeker Kurumu’nun da TAPDK’nın da görev ve sorumluluk alanları ekonomi bakımından, sosyal bakımdan büyük önem taşıyordu.

Bu özel bilgi ve ilgiye muhtaç görev ve sorumlulukların bakanlıkların mevcut görev ve sorumluluklarına eklenmesi, şeker, tütün ve alkollü içki piyasalarında uzun bir geçiş dönemini gerektirecektir.

Bu düzenlemeler yapılırken en önemli gözden kaçan husus denetleme işidir. Yabancı sigara kartellerinin isteği sonucu olan bu düzenleme ile artık üstlerinden büyük bir yük kalkmış gibi görünüyor. Bunun sonu Fransız Reji düzeninin tekrar geri gelmesidir. Ekonominin en ciddi sorunlarından birisi de bundan sonra bu kurulların olmamasından doğan boşluk olacaktır.

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
BÜYÜKŞEHİR OLMADAN ASLA
Osman KARA
Erdem EROL
HERKES GELDİĞİ GİBİ GİDER
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Şakir DEMİRCİ
SAMSUN KÜLTÜR SANATLA DAHA GÜZEL
Şakir DEMİRCİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
HEYKEL
Prof Dr Yücel TANYERİ
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Gül TURAN
TRAFİK TERÖRÜ
Gül TURAN
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Metin ATLI
ANTRENMAN MAÇI
Metin ATLI
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (I)
Akın ÜNER
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
Fulya ZORLU
Çocuklarda Problemli Davranışlar
Fulya ZORLU
Ayhan HAMLI
DUMLU ŞEHİTLERİNE SELAM OLSUN...
Ayhan HAMLI
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Ersin ERGE
HAS ŞİİRE GİDERKEN  
Ersin ERGE
Nami Cem İYİGÜN
PARİS, TRUMP VE 2020 (II)
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Hikmet KURADA
Ergenekon’da 11 Yıl Sonra Gelen Adalet ve Bir Anı
Hikmet KURADA
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Hasan Cem KESKİN
AİLE REİSİ
Hasan Cem KESKİN
Burhan UYAN
TEKNOLOJİ İLE ZAMANDA YOLCULUK MÜMKÜN MÜ? 1919 YILI İÇİN EVET!
Burhan UYAN
M. Halistin KUKUL
COĞRAFYAMIZDA KÜLTÜR BOZULMASI
M Halistin KUKUL
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
 Öğretmenlerimiz
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
NİCE YILLARA...
Ömer PAMUK
Cesur CEYLAN
MASKELER
Cesur CEYLAN
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Birol BİRCAN
SAMKON ne yapmaya çalışıyor?
Birol BİRCAN
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Ergin KAHVECİ
İYİ Kİ VARDIN...
Ergin KAHVECİ
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL