YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

DÖVİZE DE OPERASYON!

Ekonomi haberleri ile ilgilenenler ister gazeteye, ister televizyondaki alttan geçen yazılara baksınlar öncelikle dövizin ne kadar olduğuyla ilgilenirler. Çünkü bilirler ki ekonominin en önemli göstergesi dövizdir. Borsa, altın gibi enstrümanlar ikinci sıradadır. Afrin’e yapılan “Zeytin Dalı” operasyonu ekonomi ile ilişkili olarak, ekonomi ile ilgili insanları da bu konuda başta endişelendirmişti. Ama görünen gerçek döviz kurlarına bir etkisinin olmadığıdır. Perşembe günü itibarıyla bakıldığında ise Borsanın 120 bin seviyesini geçerek rekor kırması operasyonun ekonomi cephesinde de güven aşılamış olduğunu gösteriyor. Gelecek açısından bakıldığında ise operasyonun Afrin yerine Fırat’ın doğusunda yapılması daha kalıcı etkilere sahip olurdu. Çünkü ABD’nin destek verdiği tüm terörist unsurlar orada bulunuyor.

Operasyon bittikten sonra iyimser bir bakış açısıyla bakarsak, başarı belki döviz kurlarının daha da düşmesine sebep olabilir. Çünkü Merkez Bankası dövize karşı içerde aylardır operasyon yapıyor. Bu konuda Hürriyet’ten Uğur Gürses Ocak ayı içinde köşesinde bir analiz yapmıştı. Analiz şöyle:”2016 Nisan ayında Merkez Bankası’na başkan olarak atanan Murat Çetinkaya’nın önceki başkanlardan farkı, döviz piyasasına döviz satarak müdahale etmeme eğiliminde olmasıydı.

Bu duruş, eğer bir merkez bankası kendi parasının değerini korumak için elindeki araçları yeterince kullanıyorsa doğruydu. Ayrıca döviz satmak da yanlış bir politika değil. Günü gelir, bir merkez bankası elindeki tüm araçları kullanırken, döviz arzı sağlamak için döviz satışı da yapabilir, döviz borç verebilir, döviz swapı yapabilir.

Ancak zaman içinde görüldü ki döviz satma tercihi olmadığı gibi asıl; faiz silahının gerektiği gibi kullanmaktan kaçınıldığına tanık olduk. Hep etrafından dolaşıldı.

2016 Nisan ayından bu tarafa döviz satış ihalesi ya da döviz satış müdahalesi yapılmadı. Faizleri de zamanında ve yeterince yükseltmekten de uzak duruldu.

Ancak 2017’ye damgasını vuran bir politika var ki o da Merkez Bankası’nın ihracatçılara ve döviz kazandırıcı hizmetler kesimine kullandırdığı, vadesinde döviz olarak ödenmesi gereken reeskont kredilerinin TL olarak ödenmesine olanak sağlandı. Böylelikle beklenen döviz girişlerinden vazgeçiliyordu. Sonuçta; döviz satışı demekti bu.

2017 yılı başlarında, Şubat ortasından Mayıs sonuna kadar, bu uygulamanın penceresi açıldı; Merkez Bankası’na döviz geri ödemesi olan şirketlere 3.53’lük kur üzerinden geri ödeme olanağı tanındı. İki buçuk ayda 3 milyar dolarlık kredi TL olarak geri ödenmiş, mayıs ayında ise ne kadar geri ödemenin TL olarak yapıldığı açıklanmamıştı.

İkinci pencere de Kasım başında açılmış, Banka, 6 Kasımdan başlayarak 1 Şubata kadar istenirse döviz yerine 3.70’lik kur üzerinden TL geri ödeme yapılabileceğini ilan etmişti. Bu hala yürürlükte.

Merkez Bankası verilerine göre; döviz olarak yapılan geri ödemelerin Kasım ayında 348 milyon dolar, Aralık ayında ise 282 milyon dolar olduğu görülüyor.

Ağustos-Ekim arası üç aylık dönemde aylık ortalama döviz geri ödemelerinin 1.8 milyar dolar olduğu dikkate alındığında; Kasım ve Aralık aylarında Merkez Bankası’na, döviz cinsi reeskont kredisi geri ödemesi TL olarak yapılan toplam tutarın kabaca 3 milyar dolar olduğu hesaplanıyor. Yani gelmesi gereken yaklaşık 3 milyar dolarlık ödeme TL olarak yapılmış.

Böylece, Kasım ayında dolar kurunun 3.78-3.92, Aralık ayında da 3.76-3.79 aralığında seyrettiği dikkate alınırsa Merkez Bankası’nca bu kesimlere kabaca 350 milyon TL’lik bir “kur ikramı” yaptığı görülüyor.

Yılbaşında ve sonundaki bu pencerelerle; 2017’de yaklaşık 6 milyar dolar döviz girişinden vazgeçen Merkez Bankası, bunların bedellerini TL olarak tahsil etti. Bu teknik olarak “örtülü döviz satışı”demek.

İhracatçı olup da döviz kazanan ya da turizmci olup da döviz geliri elde eden kesimlerin kullandıkları kredilerden kaynaklanan döviz borçlarını vadede döviz olarak getiremeyecekleri kabulü epey derin sorunların işareti olmalı. Ya bu kredileri alanların ödeme güçlüğü var, ya da döviz kazançlarını çoktan başka bankalara bozdurmuş olmalılar.

Ancak Merkez Bankası’nın bu yola girişi; “ellerinde TL var ama döviz getiremeyecek durumdalar. Öyleyse piyasadan döviz satın alıp getirmeye kalkmasınlar, kur dengesini bozmasınlar” düşüncesiyle ise kredi yenilemesinde de yine aynı kurun kullanılması gerekirdi. Bunu bilmiyoruz.

Aksi halde; her şey yolunda gidiyorsa kredi vadesinde 3.70’lik kur üzerinden döviz borcunu kapatıp (döviz satın alan), örneğin 3.85’lik kur üzerinden yeni kredi başlatan (döviz bozduran) bir firmaya epey kur kazancı verilmiş olduğu açık.

Merkez Bankası’nın 2017 başında 3.53’lük dolar kuru üzerinden, yılın sonlarında da 1 Şubata kadar geçerli olmak üzere 3.70’lik kur üzerinden TL kredi kapaması yapması belli kesimlere arbitraj olanağı sağlayan “ucuz döviz satışı” demek. Bunun “selektif kredi politikası” ile de bir ilişkisi yok. Zira bunu zaten uyguladığı pencerenin bizatihi kendisi ve uygulanan faiz oranı yerine getiriyor.

Merkez Bankası’nın açtığı reeskont kredilerinin tutarı kabaca 12 milyar dolar seviyesinde.”

 

Hükümetin %11.1 olarak yılın son çeyrek büyümesini açıklamasında KGF tarafından yapılan desteklemenin dışında Merkez Bankası da bu tür destekler sunmuştur. Bu ülke ekonomisinin topyekûn hareket ettiğinin güzel bir örneği. Bu dayanışma ve yardımlaşma istenirse her alanda çok çabuk meyvelerini verebilir. Bu dayanışma ile döviz tırmanması durduruluyorsa döviz toplanması da sağlanabilir. Tek çare aklın etrafında toplanmak!

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
Kurtla kuzu masalından günümüze
Osman KARA
Erdem EROL
Kimse şaşırmasın
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
BREXİT YA DA TREXİT ANLAŞMASI
Mustafa GENÇ
Birol BİRCAN
Bafra’nın Kitapları
Birol BİRCAN
Naci ALTUNCU
TV PROGRAMLARI: SIĞ, SIRADAN VE YOZ.
Naci ALTUNCU
Hikmet KURADA
Ata'yı Samsun'a getiren Bandırma’nın Kaptanı unutuluyor!
Hikmet KURADA
Hasan Cem KESKİN
Serkan AYKUT yazılır, KRAL diye okunur
Hasan Cem KESKİN
Metin ATLI
ŞAMPİYONLUK İÇİN HAYDİ BİSMİLLAH…
Metin ATLI
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
1000 DOST
Prof Dr Yücel TANYERİ
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ? TOPLUMLARIN TEMEL GÜCÜ NEDİR?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
HOŞGELDİN 19 MAYIS'IN 100. YILI
Şakir DEMİRCİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
BİZİM KÖYÜN ŞARKISI -2-
Doç Dr Yetkin BULUT
Cevdet YILMAZ
Doğurganlık Üzerinde Rol Oynayan Faktörler
Cevdet YILMAZ
Selçuk KAYA
Büyük olarak görevimizi yaptık...
Selçuk KAYA
Embiya SANCAK
POŞET
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
AŞKIN VE KAVGANIN ŞAİRİ
Alpaslan ÇEPNİ
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
HER YÖNÜYLE CEZA HUKUKUNDA AF MÜESSESESİ I
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kürşad GÜNDOĞDU
"GEÇMİŞTEN GELECEĞE KURULAN KÖPRÜ" OSMANLI TÜRKÇESİ...
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
İNTERNET ORTAMINDA Kİ REKLAMLARA VERGİ GELİYOR
Ahmet HAYVALI
Kadir GÜRKAN
Taşın Altına Elini Koyma Zamanı
Kadir GÜRKAN
Kenan ERZURUMLU
Kur'an-ı Kerim ve diyalog: I
Kenan ERZURUMLU
Murat Sandıkçı
Samsun gerçekten spor kenti mi?
Murat Sandıkçı
Ayhan HAMLI
ŞEHİTLERİN EVLENMEMİŞ ÇALIŞMAYAN KIZ ÇOCUKLARI MAĞDUR EDİLMESİN...
Ayhan HAMLI
Fulya ZORLU
Disleksi Nedir? Disleksi Ne Değildir?
Fulya ZORLU
Yavuz BAYRAM
Sınav Kâğıtları Devlet Sırrı Mıdır?
Yavuz BAYRAM
Gül TURAN
SOKAKLAR BUZ GİBİ
Gül TURAN
İlker Mutlu
Samsun Sinema Topluluğu
İlker Mutlu
Nami Cem İYİGÜN
GEZEGENİ SERİNLETMEK - 1
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Erikli'nin Direnen Su Değirmeni
Kenan ÖZTÜRK
M. Halistin KUKUL
KÜLTÜR BUHRANI YAŞIYORUZ
M Halistin KUKUL
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ABD Türkler nazarındaki güvenilirliğini sıfırlamaktadır
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Mustafa ÖZBALCI
KÜLTÜR, DİL VE EĞİTİM
Mustafa ÖZBALCI
Ömer PAMUK
KİTAPLARIN DÜNYASINDA...
Ömer PAMUK
Akın ÜNER
EN GÜZEL SEÇİM ŞARKILARI
Akın ÜNER
Ersin ERGE
HAYATI EĞİTİM DERKEN
Ersin ERGE
Turgay SAAT
Abdullah Topaloğlu
Turgay SAAT
Ceyhun DONBAY
TRİBÜN TERÖRÜ
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
İbrahim TELLİOĞLU
NEDİR SAMSUN’UN BİZDEN ÇEKTİĞİ
İbrahim TELLİOĞLU
Ergin KAHVECİ
KENDİNE DÖN
Ergin KAHVECİ
Cesur CEYLAN
SON
Cesur CEYLAN
Mehmet ÖZ
Beka, Milliyetçilik ve Din
Mehmet ÖZ
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Erdal AĞAR
Ayna Nöronlar
Erdal AĞAR
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Salim YILDIZ
Biz kaçtık onlar kovaladı
Salim YILDIZ
Ender GÜR
HAKEM KARARIYLA
Ender GÜR
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ