YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

CARİ AÇIK FİNANSMANINDA GÜÇLÜK VAR

Bir devletin ekonomi planlaması ile bir ailenin kendi ekonomisini planlaması arasında aslında çok fark genel yapı itibariyle yoktur. Ya da bunu bir işletme ile de benzeştirebiliriz. En basit haliyle “Ne kadar mal aldık, ne kadar mal sattık” hesabıdır. Bu denklemin devlet katında karşılığı ise ülke olarak ne kadar dışardan mal aldık, ne kadar dışarı mal sattıktır. İkisi arasındaki fark ta cari açık olarak dile geliyor. TÜİK verileri ile beraber ekonomist G. Uras köşesinde çok detaylı bir şekilde bu konuyu ele almış: 

 

“2017'de cari açığın büyüklüğü ve finansmanda karşılaşılan güçlükler, ekonomimizin öncelikli sorununun cari açık olduğunu açıklıkla ortaya koyuyor.

Geçen yıl cari açık 33.1 milyar dolardan 47.1 milyar dolara yükseldi. Cari açığı, sermaye hareketleri ve borçlanma ile finanse edemedik. Döviz rezervlerimizden 8.2 milyar dolar yedik.

2016'da cari açığın GSYİH’ya (Milli Gelir) göre büyüklüğü yüzde 3.8 oranında iken, 2017'de yüzde 5.5'e yükseldi.

Cari açık (döviz açığı), başta ithalat gideri olmak üzere olağan döviz giderlerimiz ile başta ihracat ve turizm geliri olmak üzere olağan döviz gelirlerimiz arasındaki farktan oluşuyor.

Cari açığın arkasında dış ticaret açığı var. İthalatımız artıyor. İhracat artışı ithalat artışını yakalayamıyor.

2017'de ihracat yüzde 10.2, ithalat ise yüzde 17.7 arttı. Dış ticaret açığı (ithalat ile ihracat arasındaki fark) 56 milyar dolardan 76 milyar dolara yükseldi.

2017'de toplam 233.7 milyar dolarlık ithalatımızda en büyük harcamayı 37.1 milyar dolar ile enerji ürünlerine yaptık. Daha sonra 27.1 milyar dolarla makine ve diğer yatırım malları, 21.1 milyar dolarla elektrikli malzeme ve makine ithalatı geliyor. Dördüncü sırada 17.4 milyar dolarla altın ve diğer kıymetli maden ithalatı var. 17.4 milyar dolarlık motorlu kara taşıtları ve malzemesi ithalatı, 16.7 milyar dolarlık demir çelik ve 13.2 milyar dolarlık plastik ithalatı daha sonra geliyor.

Turizm geliri, ihracat gelirinden sonra en önemli döviz kaynağımız.

2017'de turizm geliri 22.1 milyar dolardan 26.2 milyar dolara yükseldi. Cari açığın küçülmesine az da olsa katkı yaptı.

2017'nin tamamında cari açık 47.1 milyar dolar iken sermaye hareketi ile ülkeye giren döviz ve nereden geldiği belli olmayan döviz toplamı 38.8 milyar dolar. Döviz çıkışı ile girişi arasındaki açık 8.2 milyar dolar. Bu da döviz rezervlerinden karşılandı.

Sermaye hareketleri ile cari açığın finansmanında en önemli döviz kaynağı Doğrudan Yatırımlar. Doğrudan Yatırımlar yoluyla gelen döviz kalıcı döviz. Bekleyişimiz bu dövizin yeni yatırımlara yol açması, fabrikaların kurulmasında kullanılması.

2017'de Doğrudan Yatırım olarak net döviz girişi 8.1 milyar dolar. Bunun da yarısı 4.6 milyar doları gayrimenkul satın almak için gelen döviz.

2017'de borsada hisse senedi satın almak için ve kamu borç senedi satın almak için gelen dövizlerde büyük artış oldu. 2016'de 6.3 milyar dolar giriş olmuştu. 2017'de portföy yatırımı olarak net 24.2 milyar dolar girdi.

2017'de net kredi kullanımı, bir yıl önceki rakamlarda kaldı. 6.6 milyar dolarlık kredi kullandık.

Net Hata Noksan (Nereden Geldiği Belli Olmayan Döviz) girişi 2016'da 10.9 milyar dolardı. 2017'nin tamamında (net olarak) ne döviz girişi ne döviz çıkışı oldu.

Cari açık 2017'de büyüdü. Artık büyümez demeye imkân yok. Çünkü cari açığın 2017'de büyümesine yol açan gelişmeler 2018'de de devam ediyor.

Ne var ki devamlı büyüyen bir cari açığın finansmanının giderek zorlaştığı görülüyor. Hele, hele 2018'in özel şartlarında net döviz girişlerini arttırmak güç olacak.

Sevinilecek bir durum, cari açığın finansmanındaki güçlüklere, açığın finansmanı için döviz rezervlerinin eritilmesine rağmen, piyasada döviz kıtlığının hissedilmemesi ve döviz fiyatlarında göreceli istikrarın sürmesidir. Bu da bizim ekonomimizin olağan dışı özelliğini teşkil ediyor.”

Burada en önemli husus 2016 yılında yaklaşık 11 milyar dolar nereden geldiği belli olmayan paranın 2017 yılında hiç gelmemiş olması ve aslında bu yüzden 2018 yılında da gelmeyeceği, cari açığın yeni yollar bulunmazsa katlanarak gideceğidir.

Üretmeyen ve sıcak para girişi dışında yeni bir yöntem geliştiremeyen bir yapıya evirilen hükümet tıkanmış görünüyor. Dışardan yapılan baskılar ve içeride tüm kılcal damarlarına kadar nüfuz eden FETÖ’cüler bunun baş sebebidir. Tüm dünyadan tecrit edilme ve ekonomik olarak diz çöktürme operasyonu var ve yetkili olanlar içeride vatanseverlere kulak vermiyor. Ne diyelim!  

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
BÜYÜKŞEHİR OLMADAN ASLA
Osman KARA
Erdem EROL
MASALA DEVAM
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Şakir DEMİRCİ
HAYDİ KADINLAR BELEDİYE MECLİSLERİNE
Şakir DEMİRCİ
Metin ATLI
BİRİNCİ FİNAL
Metin ATLI
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
TALEBE
Prof Dr Yücel TANYERİ
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Gül TURAN
TRAFİK TERÖRÜ
Gül TURAN
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (I)
Akın ÜNER
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
Fulya ZORLU
Çocuklarda Problemli Davranışlar
Fulya ZORLU
Ayhan HAMLI
DUMLU ŞEHİTLERİNE SELAM OLSUN...
Ayhan HAMLI
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Ersin ERGE
HAS ŞİİRE GİDERKEN  
Ersin ERGE
Nami Cem İYİGÜN
PARİS, TRUMP VE 2020 (II)
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Hikmet KURADA
Ergenekon’da 11 Yıl Sonra Gelen Adalet ve Bir Anı
Hikmet KURADA
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Hasan Cem KESKİN
AİLE REİSİ
Hasan Cem KESKİN
M. Halistin KUKUL
COĞRAFYAMIZDA KÜLTÜR BOZULMASI
M Halistin KUKUL
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
NİCE YILLARA...
Ömer PAMUK
Cesur CEYLAN
MASKELER
Cesur CEYLAN
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Birol BİRCAN
SAMKON ne yapmaya çalışıyor?
Birol BİRCAN
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Ergin KAHVECİ
İYİ Kİ VARDIN...
Ergin KAHVECİ
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL