YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

YÜKSELEN DÖVİZİN CEZALARI

Ekonominin gerçeklerinden haberi olmayan insanların, dövizin yükselişinin getirdiği zararları göremeyişinin faturası çıkmaya başladı. Yılların anlı şanlı büyük holdingleri zoru görünce teslim bayrağını çektiler. Uyarılara rağmen çaplarından ve öz sermayelerinden çok fazla borçlandılar ve dövizde kur beklentinin üzerinde yükselince en kısa yoldan, deyim yerindeyse “çamura yatmaya” başladılar. Bunu da “Ey bankalar, borçlarımı ödeyemiyorum, gelin bu borcun vadesini uzatalım, yeniden yapılandıralım!” şeklinde yapıyorlar. Ama kimse şu soruyu sormuyor: Siz kârlarınıza kâr katarken kimseye gelin bu kârı paylaşalım demediniz, boyunuzdan büyük borçların altına girip dünya devi olmaya çalıştınız ama en küçük bir sallantı ve zoru görünce topu taca atıyorsunuz, neden?

Aynı 2001 ve 2008 krizlerinde olduğu gibi iş sonunda dönüp dolaşacak ve “devlet bizi kurtarsın” noktasında buluşacak.

Ne oldu anlı şanlı globalizm, liberal düşünce, serbestlik furyası söylemlerine? Dönüp dolaşıp gene gelinen nokta Devletçiliğin şefkatli kolları! O zaman kendimizi neden zorluyoruz bize uymayan, dar gelen bir sistemi kabul edip gavurlara kendimizi şirin gösterme oyununa!

Bankalar sistemin getirdiği bir zorunluluk ve işi para satmak. Bu hayatın bir gerçeği ve artık hayat bankasız olmuyor. Holdingler bankalarla yaptıkları alış verişlerin sonucunu biliyor. Para alacak ve vadesi geldiğinde faiziyle borcunu ödeyecek. Sistem bu. Sen büyük miktarda aldığın borcu ödeyemezsen bankaların da kendine has olan işleyişine de zarar vermiş oluyorsun. Bu konu ile alakalı U. Gürses köşesinde çok çarpıcı tespitlerde bulunmuş ve bunları paylaşmakta fayda var.

“Hatırlayalım; son 10 günün üç önemli ekonomi haberi şunlardı: Merkez Bankası’nın 2017 yılı kârının 18.3 milyar TL olduğu ve bununla Türkiye’nin kurumlar vergisi şampiyonu olmasının muhtemel olduğu, 2017 yılının ekonomik büyümesinin yüzde 7.4 olarak kesinleşmesi, son haber de Doğuş Grubu’nun 7.8 milyar TL’lik kısa vadeli borçlarını yapılandırma sürecinde olduğu haberiydi.

Bu üç haber “Türkiye Ekonomisi” dersi alan öğrenciler için iyi bir final sınavı sorusu olur; “Bu üç haberden hareketle ekonominin durumunu açıklayınız, 100 puan.”

Üç farklı borç hikayesi var; Türk Telekom’un çoğunluk hissedarı Oger Telecom’un 4.4 milyar dolarlık borcu ödeyememesi farklı bir hikaye, Yıldız Holding’in 6 milyar dolarlık borç yapılandırma talebi farklı, Doğuş’un hikayesi farklı; ortak noktaları, bankaların nakit akımını değiştirecek olması.

Herkesin aklındaki soruyu buraya yazalım; büyükler böyle ise küçük ve orta boyların hali nicedir? Buraya döneceğim tekrar; asıl soru şu: Büyük ve değerli markaları barından holdingler neden yapılandırma peşinde?

Yıldız örneğinde, kısa vadeli finansmanla varlık alımı yapan iş dünyası şimdi zorlanıyor. Doğuş örneğinde ise kur artışının büyük hasar yarattığı görülüyor. Doğuş Grubu’nın açık döviz pozisyonunun 4.7 milyar dolar olduğu görülüyor. Kısa ve uzun vadeli finansal borçları 6.2 milyar dolar (23.5 milyar TL) olan grubun faizler 1 puan arttığında karşılaştığı yük yaklaşık 60 milyon TL iken, kur yüzde 1 arttığında karşılaştığı ilave yük 116 milyon TL olduğu görülüyor. Kur hasarı mı yoksa faiz hasarı mı sorusunun yanıtı çok açık biçimde ortada; kur etkisi bu bilançoda iki kat daha fazla.

Türkiye’de finans dışı kesimin açık pozisyonu 221 milyar dolar. Şirketler 2010-2017 arasında milli gelirin kabaca yüzde 30’u kadar borç artırdılar.

Başta o çok “kızdığımız” kredi dereceleme kuruluşlarının olmak üzere Türkiye’ye ilgilenen yatırımcıların dikkat çektiği konu tam da buydu; “küresel kriz sonrasında Çin’den sonra en çok borç büyüten şirketler kesimi Türkiye’de, kur artışı ve artan maliyetler ile görece yavaşlayan bir hasılat yapısı ile bu borçların çevrilmesi güçleşecek” temalı bir uyarı yapılıyordu.

Peki yüzde 7 büyüyen bir ülkenin marka grupları neden borç çevirme sorunu yaşamaya başladılar? Bunun tek bir yıla mercek koyarak bakılıp anlaşılamayacağı ortada. 2013 sonrasındaki birikimli hasarın şirketleri zor bir yokuşa sürdüğü hesaba katılmalı.

2012 sonundan bu yana 5 yılda nominal milli gelir birikimli olarak yüzde 97 artarken (reel birikimli yüzde 34.1), aynı dönemde kur artışı yüzde 113 artmış. Bu, cirosunu TL olarak yapan döviz borçlusu bir firmanın TL cinsinden borç ödemeye yetişememesi demek.

Bu makasın gün ve gün açıldığını da izliyoruz. Kur artışı giderek geri dönmeyecek bir merdiven halinde ilerlerken, hasarı da giderek daha sert ve onarımı zorlaşan biçimde reel kesime yansıyor. Nihayetinde de bankalara.

İşte bu tabloda Merkez Bankası’nın kârının rekor düzeyde olması anlamlı. Anlamlı çünkü geçmiş sayılar ve deneyimler de gösteriyor ki; ekonomide işler yolunda olduğunda şirketler ve bankalar şampiyonluğu alır, Merkez Bankası’nın böyle dönemlerde kazancı azalır ve hatta zarar eder. İşler iyi değilse Merkez Bankası kâr rekoru kırar.

MERKEZ'İN KÂRI REKOR
Kur şoklarının olduğu yıllar Merkez Bankası’nın kârının yüksek olduğu yıllardır. 2014-2016 arası üç yılda bankanın kârının yüzde 70’i kur artışından geliyor. Merkez Bankası “kazanıyor” ama şirketler kaybediyor. 2011-2015 döneminde 5 yılda 47.2 milyar TL Merkez Bankası kârına karşılık, 2016 ve 2017’de iki yıllık banka kârı 30 milyar TL’ye yaklaşmış durumda.

Büyüklerin borç yapılandırmasına bakınca küçük ve orta boy şirketlerin yani KOBİ’lerin finansman güçlükleri akla geliyor. 2017’deki ekonomik büyümeyi de KOBİ’leri de bir süreliğine kurtaran Kredi Garanti Fonu çerçevesindeki krediler olmuştu. Bu yıl ise bunlardan vadesi gelenleri yenilemenin ötesinde ilave bir olanak görünmüyor. Bankaların ilave kredi olanakları sınırlı, kurları da faizleri de dizginleyecek bir ekonomi politikası da ufukta yok. Tersine maliyetlerden gelecek bilanço hasarlarına daha açık bir tablo var.

“Çatı tamiratı” uyarısı haklıydı; geç bile olsa.”

Fakat biz her yapılan haklı uyarıyı şahsımıza yapılmış bir hakaret gibi algılayıp derhal kılıçları çekiyoruz. Oysa durum basit: “Keskin sirke küpüne zarar.”

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
Kurtla kuzu masalından günümüze
Osman KARA
Erdem EROL
Garantisi yok
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
MİLLETİMİZ SAVUNMASIZ!
Mustafa GENÇ
Turgay SAAT
Parayı veren düdüğü çalıyor...
Turgay SAAT
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
UZAY
Prof Dr Yücel TANYERİ
Nami Cem İYİGÜN
GEZEGENİ SERİNLETMEK - 2
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Vezirköprü Kunduz’da kış  
Kenan ÖZTÜRK
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
COĞRAFYA ÜLKELERİN KADERİDİR
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Birol BİRCAN
Bafra’nın Kitapları
Birol BİRCAN
Naci ALTUNCU
TV PROGRAMLARI: SIĞ, SIRADAN VE YOZ.
Naci ALTUNCU
Hikmet KURADA
Ata'yı Samsun'a getiren Bandırma’nın Kaptanı unutuluyor!
Hikmet KURADA
Hasan Cem KESKİN
Serkan AYKUT yazılır, KRAL diye okunur
Hasan Cem KESKİN
Metin ATLI
ŞAMPİYONLUK İÇİN HAYDİ BİSMİLLAH…
Metin ATLI
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ? TOPLUMLARIN TEMEL GÜCÜ NEDİR?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
HOŞGELDİN 19 MAYIS'IN 100. YILI
Şakir DEMİRCİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
BİZİM KÖYÜN ŞARKISI -2-
Doç Dr Yetkin BULUT
Cevdet YILMAZ
Doğurganlık Üzerinde Rol Oynayan Faktörler
Cevdet YILMAZ
Selçuk KAYA
Büyük olarak görevimizi yaptık...
Selçuk KAYA
Embiya SANCAK
POŞET
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
AŞKIN VE KAVGANIN ŞAİRİ
Alpaslan ÇEPNİ
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
HER YÖNÜYLE CEZA HUKUKUNDA AF MÜESSESESİ I
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kürşad GÜNDOĞDU
"GEÇMİŞTEN GELECEĞE KURULAN KÖPRÜ" OSMANLI TÜRKÇESİ...
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
İNTERNET ORTAMINDA Kİ REKLAMLARA VERGİ GELİYOR
Ahmet HAYVALI
Kadir GÜRKAN
Taşın Altına Elini Koyma Zamanı
Kadir GÜRKAN
Kenan ERZURUMLU
Kur'an-ı Kerim ve diyalog: I
Kenan ERZURUMLU
Murat Sandıkçı
Samsun gerçekten spor kenti mi?
Murat Sandıkçı
Ayhan HAMLI
ŞEHİTLERİN EVLENMEMİŞ ÇALIŞMAYAN KIZ ÇOCUKLARI MAĞDUR EDİLMESİN...
Ayhan HAMLI
Fulya ZORLU
Disleksi Nedir? Disleksi Ne Değildir?
Fulya ZORLU
Yavuz BAYRAM
Sınav Kâğıtları Devlet Sırrı Mıdır?
Yavuz BAYRAM
Gül TURAN
SOKAKLAR BUZ GİBİ
Gül TURAN
İlker Mutlu
Samsun Sinema Topluluğu
İlker Mutlu
M. Halistin KUKUL
KÜLTÜR BUHRANI YAŞIYORUZ
M Halistin KUKUL
Mustafa ÖZBALCI
KÜLTÜR, DİL VE EĞİTİM
Mustafa ÖZBALCI
Ömer PAMUK
KİTAPLARIN DÜNYASINDA...
Ömer PAMUK
Akın ÜNER
EN GÜZEL SEÇİM ŞARKILARI
Akın ÜNER
Ersin ERGE
HAYATI EĞİTİM DERKEN
Ersin ERGE
Ceyhun DONBAY
TRİBÜN TERÖRÜ
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
İbrahim TELLİOĞLU
NEDİR SAMSUN’UN BİZDEN ÇEKTİĞİ
İbrahim TELLİOĞLU
Ergin KAHVECİ
KENDİNE DÖN
Ergin KAHVECİ
Cesur CEYLAN
SON
Cesur CEYLAN
Mehmet ÖZ
Beka, Milliyetçilik ve Din
Mehmet ÖZ
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Erdal AĞAR
Ayna Nöronlar
Erdal AĞAR
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Salim YILDIZ
Biz kaçtık onlar kovaladı
Salim YILDIZ
Ender GÜR
HAKEM KARARIYLA
Ender GÜR
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ