YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)

Seçimlerden önce tüm akl-ı selim insanların yaptığı uyarı ve öngördüğü günler geldi ve döviz aldı başını gitmeye başladı. Bu bir aniden karşılaştığımız durum değildir, bu bir sonuçtur. Yıllardır uygulanan yanlış politikaların neticesidir ve durumu Ankara’da bizim gibi seyretmektedir. Böyle kargaşa dönemlerinde akla ilk gelenler de şark kurnazlığı ile palyatif (geçici, iyileştirmeyen) çözümlerdir. Bunların başında da dövizi zapturapt altına alacak, kontrol edilebilecek fikirlerin başında gelen tüm döviz cinslerini sabitlemek düşüncesidir. Eski Hazine Müsteşarlarından Mahfi Eğilmez, ‘Kendime Yazılar’ bloğunda son dönemlerin en çok merak edilen bu sorusunu çok aydınlatıcı bir şekilde açıkladı:

Kur Rejimi

Bir ülkenin kendi parasını yabancı paralarla değer açısından ne şekilde ilişkilendireceği konusunda izleyeceği yöntemin adıdır.

Her paranın bir iç değeri, bir de dış değeri vardır. Bir paranın iç değerini o paranın ülke içindeki kullanımı ve satın alma gücü belirler. Paranın iç satın alma gücü yurtiçinde satılan mal ve hizmetler karşısında sürekli olarak düşüyorsa para içeride değer kaybediyor demektir ki buna enflasyon denir. Yılbaşında 100 TL’ye aldığınız bir sepet malı yılsonunda 110 TL’ye alıyorsanız para, satın alma gücünü yani iç değerini kaybetmiş demektir. Bir paranın dış satın alma gücü ise yabancı paralarla olan ilişkisiyle ölçülür. Örneğin 1 USD = 6,0 TL dediğimizde bu eşitlik bize dolar kurunu verir. ABD’de 100 dolara satılan çeşitli mallardan oluşan bir sepeti yılbaşında 377 TL’ye alırken bugün 600 TL’ye alıyorsak o zaman TL, dolara karşı çok ciddi anlamda değer kaybetmiş demektir.

1 USD = 6,0 TL eşitliğini yazdığımızda (bu eşitliğe kur deniyor) bu eşitliğin nasıl oluştuğu sorusunun yanıtı bizi bu eşitliğin oluşmasında kullanılan yöntemlere yani kur rejimlerine götürür. Sabit kur rejimi ve dalgalı kur rejimi adını taşıyan başlıca iki kur rejimi ve onlardan türetilmiş alt rejimler vardır.

Sabit Kur Rejimi

Yerli paranın dış değerinin Merkez Bankası tarafından belirli bir kurla yabancı paralara karşı eşitlenmesi rejimidir. Sabit kur, bir kez belirlendiğinde Merkez Bankası tarafından değiştirilinceye kadar aynı kalır.

Sabit kur rejiminin çeşitli uygulanma biçimleri vardır. Sabitleme rejimi; yerli parayı yabancı paralara belirli bir kur ile sabitleyip orada tutmak demektir. Peg rejimi; yerli parayı belirli bir rezerv paraya ya da birden fazla paranın oluşturduğu bir sepete bağlamaya peg etme deniyor. Para kurulu rejimi; bu da asıl olarak peg rejimiyle aynı ilke içinde yürür, yani peg rejimi için yapılan tanımlama bu rejim için de geçerlidir. Para kurulu rejiminin belirgin farkı, yerli paranın basılmasının döviz girişine bağlanmış olmasıdır. Yani yerli para bu rejimde döviz karşılığında basılmış olur.

Dalgalı Kur Rejimi

Yerli paranın yabancı paralarla ilişkisinin piyasalarda (arz ve talep kurallarına göre) belirlendiği kur rejiminin adıdır. Bu rejimde yerli paranın yabancı paralarla olan ilişkisi gün içinde sürekli olarak yeniden belirlenir. Dalgalı kur rejiminin farklı uygulanma biçimleri vardır. Tam dalgalı kur rejimi; dalgalı kur rejiminde Merkez Bankası ya da başka bir kurum paranın dış değerine müdahale etmiyorsa bu rejime tam dalgalı kur rejimi denir. Müdahaleli dalgalı kur rejimi; dalgalı kur rejiminde Merkez Bankası kurdaki değişimlere döviz alım satımı yaparak ya da başka yollarla müdahale ediyorsa bu rejime müdahaleli dalgalı kur rejimi denir. Bant içinde dalgalanma rejimi; döviz kurunun belirli bir bant aralığında dalgalanmasına bu bandın altına veya üstüne geçmesi halinde Merkez Bankası’nın müdahale etmesi biçiminde uygulanan rejime verilen addır.

Türkiye Uygulaması

Türkiye 1980’li yıllara gelene kadar sabit döviz kuru rejimi uyguladı. Bu rejim, TL’nin değerinin Merkez Bankası’nca belirlenmesi ve o değerde sabit tutulması yoluyla uygulanan sabitleme rejimi biçimindeydi. TL’nin değerinde ortaya çıkan ve çoğunlukla değer kaybı biçiminde olan değişiklikler genellikle bir defada ve devalüasyon biçimindeki müdahalelerle düzeltiliyor ve bu kez yeni eşitlik yeni sabit kur olarak belirleniyordu. Bu uygulamanın olduğu dönemlerde kimin ne kadar ve ne zaman döviz alacağına Hazine karar veriyordu. Bu uygulama döviz yetersizliği çekilen ve taleplerin karşılanamadığı dönemlerde (ki bu sıklıkla olurdu) döviz karaborsası yaratıyor, yasa dışı yollarla döviz giriş çıkışı yaşanmasına yol açıyordu.

Türkiye 1980’lerde döviz kurlarının piyasada belirlendiği ancak Merkez Bankası’nın müdahaleleriyle yön verdiği müdahaleli dalgalı döviz kuru rejimine geçti. Bu rejim 2000’lere kadar sürdürüldü. Kur rejimindeki üçüncü değişiklik 2000’lerde yapıldı ve 2001 krizi öncesinde Türkiye bant içinde dalgalanma rejimi uyguladı. Bu rejim uzun süreli olmadı ve 2001 kriziyle birlikte çöktü. Kriz sonrasında Türkiye dalgalı kur rejimine geçti.

KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜBANKACILIK SEKTÖRÜNDE DURUM İYİDIŞ TİCARET DENGESİ ve TURİZM (II)Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
YENİ İSİMLER
Osman KARA
Kadir GÜRKAN
İYİ Kİ VARSINIZ
Kadir GÜRKAN
Şakir DEMİRCİ
ATATÜRK'Ü VENİZELOS NOBEL'E ADAY GÖSTERDİ
Şakir DEMİRCİ
Erdem EROL
HAYAL TACİRİ  
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
EĞİTİMDE ÖZGÜL AĞIRLIĞI YAKALAYABİLMEK...
Mustafa GENÇ
Kenan ERZURUMLU
Patrik Barthalemous ve Kin Kapısı
Kenan ERZURUMLU
Birol BİRCAN
Hal-i Pürmelal-2
Birol BİRCAN
Şenol Yücedağ
KONKORDATO SUİSTİMALLERİ
Şenol Yücedağ
Nami Cem İYİGÜN
KARBON TİCARETİ VE KARBON BORSALARI-1
Nami Cem İYİGÜN
Tevfik DEMİR
Olmadı Samsunspor
Tevfik DEMİR
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Naci ALTUNCU
İMAR BARIŞI YA DA AFFI !!!
Naci ALTUNCU
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
HATİCE - NETİCE
Prof Dr Yücel TANYERİ
Av. Dr. Cengizhan Hatipoğlu
Velayet Kararında Çocuğun Söz Hakkı Var Mı?
Av Dr Cengizhan Hatipoğlu
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Embiya SANCAK
GÜLSAN ÜZERİNE
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
M. KEMAL
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
1 SAATTE 10 MİLYAR DOLAR
Doç Dr Yetkin BULUT
Salim YILDIZ
Hiç iyi olmadı
Salim YILDIZ
Ceyhun DONBAY
KIRILMA NOKTASI: HAKEM FERHAT KESTANLIOĞLU
Ceyhun DONBAY
Selçuk KAYA
Hakem hata yaptı da ya bizim hatalarımız...
Selçuk KAYA
Hasan Cem KESKİN
BABA OCAĞI
Hasan Cem KESKİN
Metin ATLI
ŞOK OLDUK...
Metin ATLI
Kürşad GÜNDOĞDU
Zihniyet... Samimiyet... ''Ve Maske''
Kürşad GÜNDOĞDU
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
Atatürk'ü Diğer Liderlerden Ayıran Özellikler-2
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Turgay SAAT
KİMİN HABERİ VAR?
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
DEĞERLER AŞINMASI...
Ömer PAMUK
Gül TURAN
RİTA'YA MEKTUPLAR 4
Gül TURAN
Ayhan HAMLI
ABD'NİN TERÖRİSTBAŞLARINA ÖDÜL OYUNU...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
ATATÜRK BİR FATİHA'YI HAK ETMİYOR MU?
Akın ÜNER
Fulya ZORLU
Saygı
Fulya ZORLU
Ersin ERGE
BEN 10 KASIM
Ersin ERGE
İbrahim TELLİOĞLU
DOĞU KARADENİZ'DE RUM SOYKIRIMI OLDU MU? 2
İbrahim TELLİOĞLU
Ergin KAHVECİ
İYİ Kİ VARDIN...
Ergin KAHVECİ
Kenan ÖZTÜRK
Löseminin arka yüzü
Kenan ÖZTÜRK
Hikmet KURADA
KARADENİZ'DE VE SİNOP'TA BALIKÇILIK
Hikmet KURADA
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Cevdet YILMAZ
Ortalama Ömür, Ortalama Yaşam Beklentisi ve Mezarda Emeklilik
Cevdet YILMAZ
M. Halistin KUKUL
''DOMATES-BİBER-PATLICAN''
M Halistin KUKUL
Bahadır BAŞ
KİMLER KONKORDATA KOMİSERLİĞİ YAPABİLİRLER
Bahadır BAŞ
Yavuz BAYRAM
2023 Eğitim Vizyonu Şifreleri
Yavuz BAYRAM
Erdal AĞAR
Türkiye’nin Yeni Üniversitelere İhtiyacı Var mı?
Erdal AĞAR
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL
Ender GÜR
ÇEKİRGE BİR SIÇRAR İKİ SIÇRAR
Ender GÜR
Cesur CEYLAN
ANLADIĞIN KADARDIR HAYAT
Cesur CEYLAN
Mehmet ÖZ
TÜRK MİLLETİNİN BÜYÜK EVLADI ATATÜRK
Mehmet ÖZ
Ahmet HAYVALI
CEMAL YEŞİLYURT ve SAMSUN...
Ahmet HAYVALI
İlker Mutlu
Atatürk'ü anarken, O'nun sinemaya yaklaşımı...
İlker Mutlu