YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)

Sabit kur rejimi, sermaye hareketlerinin serbest olduğu bir sistemde uygulanamaz. Yani sabit kur rejimine geçebilmek için öncelikle sermaye giriş çıkışını denetim altına almak ve dolayısıyla konvertibiliteden vazgeçmek gerekir. Bu da isteyenin istediği zamanda elindeki veya banka hesabındaki TL’leri verip istediği yabancı parayı alabilmesi olanağını kaldırır. Bu sistemde kimin ne kadar, ne zaman yabancı para alacağına devlet karar verir. Yurt dışına para göndermek veya yurt dışından döviz getirmek devletin iznine bağlı olur.

Buna göre Türkiye’nin sabit kur rejimine geçebilmesi için sermaye hareketlerinin serbestliğini denetime altına alması ve TL’nin konvertibilitesini kaldırması gerekir. Türkiye’nin dış borç toplamı 466 milyar Dolar ve önümüzdeki bir yıl içinde bulması (yenilemesi) gereken döviz ihtiyacı (cari açık dahil) yaklaşık 240 milyar Dolar. Böyle bir durumda bu hamleleri yapmak Türkiye’ye döviz girişini durdurur ve döviz ihtiyacı yüksek olduğu için de anında döviz karaborsasını başlatır. Dolayısıyla Türkiye’nin böyle bir rejim değişikliğine gitmesi mümkün değildir.

İran Nasıl Sabit Kura Geçti?

İran’ın dış borcu 2,2 milyar Dolar (Türkiye’nin 466 milyar Dolar.) İran’ın GSYH’si 418 milyar Dolar olduğuna göre Dış Borç /GSYH oranı yüzde 0,5 (yüzde yarım) demektir (Türkiye’de bu oran % 54.) Öte yandan İran petrol ve doğalgaz gibi iki önemli kaynağa sahip olduğu için dış finansman sorununu bu yoldan çözmekte pek zorlanmıyor. Türkiye bu kaynakları ithal etmek konumunda bulunuyor.

 İran hiçbir zaman sermaye hareketlerini serbest bırakmadı, parasını (Riyal 2017 yılında alınan kararla Tümen olarak değiştirildi) hiçbir zaman konvertibl yapmadı. Yani İran’da isteyen istediği zaman Tümen verip Dolar veya Euro alamıyor, yabancılar gelip parasını İran değerlerine serbestçe yatıramıyor ya da İranlılar paralarını dünyada başka yerlerde istedikleri değerlere yatıramıyor.

 Görüleceği gibi İran ile Türkiye’nin sistemleri tamamen farklı. İran bu sistemi, küreselleşmenin dışında kalarak sürdürebiliyor, Türkiye ise küreselleşmenin dışına çıkmadığı sürece böyle bir sisteme geçemez. Bu saydığımız borç ve dış finansman ihtiyacıyla da küreselleşmenin dışına çıkamaz.

Sonuç

Türkiye, sermaye hareketlerini denetlemeye başlamadan yani 1567 Sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Kanunu’nun en sert biçimine geri dönmeden, TL’nin konvertibilitesini kaldırmadan sabit kura geçemez. Bunları yapsa bile yüzde 54 (kura bağlı olarak artacak) oranındaki dış borç yükü ve yıllık 240 milyar Dolarlık dış finansman ihtiyacıyla bu rejimi sürdüremez, karaborsa batağına batar.

Bu durumda yapılacak tek şey mevcut riskleri hızla düşürecek siyasal ve ekonomik adımları atmaktır. Türkiye’nin risk primi (CDS primi) tarihi rekor düzeye ulaşmış görünüyor (380 BP.) Önce dış sorunları ele alıp çözmek ve riskleri düşürmek, ardından ekonomide bu sistemim gerektirdiği eylemleri yapmaktan başka çözüm yolu yoktur.

Ek Bilgiler

Sermaye hareketlerinin serbestliği; sermayenin (dar anlamda paranın) istediği zaman hiçbir kısıtlama olmaksızın başka piyasalara rahatlıkla gidebilmesi, yatırım yapabilmesi demektir. Küreselleşmenin temel taşlarından birisidir. Bu sistemde isteyen parasını istediği piyasada değerlendirebilmektedir. Bir Amerikalının parasını Türkiye’ye transfer edip Türk Hazine tahvili alabilmesi ya da bir Türkün parasını Japon Bankasında Yen mevduatına yatırabilmesi sermaye hareketlerinin serbestliğini gösteren örneklerdir.

Konvertibilite; bir ülke parasının diğer ülke paralarına, adına kur ya da parite denilen bir ölçü çerçevesinde dönüştürülebilmesi anlamına gelir. Bir başka ifadeyle eğer bir ülkenin parasını o ülkenin bankalarına götürüp karşılığında yabancı bir ülke parası almak istediğinizde kur denilen ölçü uygulanarak alabiliyorsanız bu durum bulunduğunuz ülke parasının konvertibl olduğunu gösterir. Konvertibilite söz konusuysa, kişi elindeki TL’yi getirip örneğin dolara çevirmek isterse Merkez Bankası bu değişimi geçerli olan kurdan yapacağını taahhüt eder. Merkez Bankası’nın bu taahhüdü, öteki bankaların ya da döviz bürolarının da aynı şeyi yapmalarına olanak sağlar.

CDS primi; CDS, Credit Default Swap deyiminin kısaltmasıdır. CDS, bir kişi ya da kuruluşun, kredi sahibinin karşılaşabileceği alacağın ödenmemesi riskini belirli bir bedel karşılığında üstlenmeyi kabul etmesinin bedelidir. Bu çerçevede bir anlamda kredi sigortası gibi çalışır. Bir ülkenin ya da şirketin CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar yüksek demektir. Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır.

 

 

senolyucedag@hotmail.com

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
İLKELER Mİ İLİŞKİLER Mİ?
Osman KARA
Erdem EROL
BİZİM EVİN BUZAĞI
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
"SENİN ADIN AH OLSUN!"
Mustafa GENÇ
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM  ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
OKUMAK
Prof Dr Yücel TANYERİ
Kadir GÜRKAN
BDI
Kadir GÜRKAN
Kürşad GÜNDOĞDU
İTİBAR SONADIR
Kürşad GÜNDOĞDU
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
DÜNYADA SAADETİ YAŞAYANLAR
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kenan ERZURUMLU
Yeni nesil ülkücülere açık eleştiri…
Kenan ERZURUMLU
Ahmet HAYVALI
BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLMANIN KRİTERLERİ...
Ahmet HAYVALI
Salim YILDIZ
Bizi bu hallere düşürenler utansın
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
Taşdemir'in akıl oyunları...
Selçuk KAYA
Metin ATLI
ANKARA'DA ÖNEMLİ GALİBİYET
Metin ATLI
Ayhan HAMLI
ÇÖZÜM SÜRECİNDE ÖCALAN FOTOĞRAFLARINI SERVİS YAPANLARI UNUTMADIK...
Ayhan HAMLI
Ömer PAMUK
FARKINDALIK YARATMAK...
Ömer PAMUK
Akın ÜNER
OZAN ARİF'İ ANLAMAK...
Akın ÜNER
Cesur CEYLAN
SEVMEK ve SEVİLMEK
Cesur CEYLAN
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Gül TURAN
BENİM OYUM  ZİHNİ  ŞAHİN' E...
Gül TURAN
Ersin ERGE
AHA GELDİM GİDİYORUM
Ersin ERGE
Şakir DEMİRCİ
KARADENİZ KİTAP FUARI SAMSUN’A DEĞER KATIYOR
Şakir DEMİRCİ
Hasan Cem KESKİN
ASLA YALNIZ YÜRÜMEYECEKSİN
Hasan Cem KESKİN
Nami Cem İYİGÜN
İŞLERİN SONU
Nami Cem İYİGÜN
İlker Mutlu
İki oyuna gittim
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ah şu hastaneler
Kenan ÖZTÜRK
M. Halistin KUKUL
MUSTAFA CEMİLOĞLU’NDAN ABDUREHİM HEYİT'E
M Halistin KUKUL
Naci ALTUNCU
Çocuklara, gençlere ve kadınlara sorsalar!
Naci ALTUNCU
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Ergin KAHVECİ
TÜKETİM TOPLUMU
Ergin KAHVECİ
İbrahim TELLİOĞLU
AVRUPA'DAKİ TÜRK ALEYHTARLIĞININ TARİHİ ARKA PLANI
İbrahim TELLİOĞLU
Embiya SANCAK
ATAKUM'DA FELAKET ZAMANI YAKLAŞIYOR
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
OKUMUYORUZ
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
AYRINTI
Doç Dr Yetkin BULUT
Mehmet ÖZ
TARİHTEN GÜNÜMÜZE İFRAT-TEFRİT ÇIKMAZI
Mehmet ÖZ
Ender GÜR
YENİ BİR BAŞLANGIÇ OLSUN
Ender GÜR
Cevdet YILMAZ
TÜRKİYE'DE ŞEHİRLERİN YATAY BÜYÜMESİ MÜMKÜN MÜ?
Cevdet YILMAZ
Hikmet KURADA
KANSERİN HİÇ ŞAKASI YOK!..
Hikmet KURADA
Birol BİRCAN
Bafra’nın Dergileri
Birol BİRCAN
Yavuz BAYRAM
AKIL MI DUYGU MU ÜSTÜNDÜR?
Yavuz BAYRAM
Mustafa ÖZBALCI
DİL, DİLLER VE DİLİMİZ    
Mustafa ÖZBALCI
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ADANA MUTABAKATI NEDEN GÜNDEME GETİRİLDİ
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Erdal AĞAR
İçimizdeki Şiddet
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
FUTBOL ŞEHRİ SAMSUN, TESİS FAKİRİ!
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ