YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?

Bir süredir şehir dışında bulunmam sebebiyle yazılarımı yazamadım ama geri gelip yoğun gündemle karşılaşınca tekrar kaldığımız yerden devam etmenin gereğini yerine getirelim dedik ve geçtik bilgisayar başına!

Ülkenin gündemi gene çok yoğun ve her zaman olduğu gibi ekonomi başköşede yerini almış, bizimle oynamaya devam ediyor. Bir kilo domatesin bir dolara satıldığı bir Eylül ayını da en sonunda gördük. Yerine göre bir euro’ya satılanı da gördük, bir sterlin’e de satılanı. Hatta daha fazlasını da. Evimin karşısındaki markette fiyatlara baktığımda 8.75 TL’ye domates te var. Yazımı yazarken dolar 6.032 TL ve Euro 6.98 TL mertebesine düşmüşken domates neden düşmez anlaşılır değil! Eskiden de ihracat sebebiyle fiyatlar yükselirdi ama hiç böyle olmazdı.                                                                              Aslında neler olduğunu para analiz’de G. Atabay: Eylül enflasyonu daha fazlasına işaret! Başlıklı analiz-yorumunda çok kapsamlı vermiş. Analiz şöyle: “Para politikası ve maliye politikasında son bir kaç yılın ve özelikle sene başından bu yana büyüme ve sadece büyümeye öncelik vererek yapılan hataların bedellerini önce liranın değer kaybı ve elbette şimdilerde kontrolü kaybedilen enflasyon üzerinden izliyoruz. Her birimizin yaşam kalitesi, alım gücü olumsuz etkilenirken bu gidişin nerede nasıl durabileceği hakkında akıl yürütmek önemli.

Rakamların üzerinden kısaca bir kez daha geçelim: Eylül 2018 itibarıyla tüketici fiyat enflasyonu (TÜFE) yüzde 25, üretici fiyat enflasyonu da yüzde 40 artmış durumda.  Çekirdek enflasyon denen ve enflasyonist baskıların devam edip etmeyeceğini anlatan enflasyon seviyesi de bir önceki aya göre soluksuz yükselişine devam ederek yüzde 24’te.  TÜFE’nin alt sektörleri içinde maliyet baskılarını ürün fiyatlarına bol keseden yansıtmayan neredeyse yok.  Liranın değer kaybının en net yansıması olan ÜFE tarafındaki enerji fiyatları yıllık artışı yüzde 72’de.

Tüm bu veriler, Ekim başında yapılan yeni enerji fiyat zamları da eklendiğinde bize Ekim ayında da berbat bir enflasyon ile karşı karşıya kalacağımızı anlatıyor.

Peki, Hazine ve Maliye Bakanı Albayrak’ın önceden altını hazırlamaya çalıştığı gibi enflasyon Eylül-Ekim’de zirve yaptıktan sonra geri düşmeye başlayabilecek mi?

Hemen önce liranın seyrine bakmak gerek.

Rahip Brunson davasında bir sonraki görüşme 12 Ekim için beklentiler olumlu yönde.  Rahip serbest bırakılırsa Türkiye-ABD ilişkilerinde son yıllardaki bozulmanın terse dönebileceği beklentisiyle lira değer kazanıyor bir süredir. Sırf bu beklentiyle, berbat Eylül enflasyon rakamlarının lira üzerine etkisi sınırlı kalmış gibi.  Serbest bırakılmadığı ve tansiyonun yükselmeye devam ettiği ortamda gözler bu kez merkez bankasına dönecek ve lira üzerinden satışla bir tur daha faiz artırımı dillendirilmeye başlanacak.  Bu faiz artışı da 2019 büyümesini eksi yöne daha fazla itecek. Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın böylesi bir faiz artışına sabır gösterip göstermeyeceği şimdilik meçhul.

Rahip serbest kalırsa, liradaki değer kaybı daha yavaş bir tempoda gelecek gibi.  Hem YEP’deki açıklanan programın zaman içinde performansını görmek hem de Türkiye-ABD ilişkilerinde olumlu hava beklentisi lirayı bir süre daha mevcut seviyelerde tutabilir.  Ancak, hemen hatırlayalım; TR-ABD ilişkilerinde tek sorun Brunson değil; Suriye tarafını da atlamamak gerek. Ya da Trump ticaret savaşlarını AB ve Çin ölçeğinde hızlandırmaktan çekinmezken, Türkiye’nin gözünün yaşına bakmayacağını da unutmamak gerek.

Diğer yandan enflasyon verilerindeki detaylar, Ekim ayında da çok yüksek rakamların ardından enflasyonun en iyi olasılıkla düşüş eğilimine YEP’in vaat etiği ölçüde girmekte zorlanacağını anlatıyor.  Çekirdek enflasyon yüzde 24; demek ki maliyet baskıları tam gaz.  ÜFE tarafı yüzde 40; demek ki ÜFE TÜFE arasındaki fark ya üretici tarafının kar marjını kısarak sindirilecek, ya da fiyatlara yansıyacak.  TL borç faizleri ve enerji maliyetleri kalıcı şekilde yüksekken, dolar borcu olan şirketler konkordato kuyruğundayken üretici tarafın maliyet sindirebilecek alanı kalmamış durumda.  Demek ki, ÜFE fiyatlarındaki yüzde 40 önümüzdeki 6-9 ay daha TÜFE tarafına yansımaya devam edecek.

Daha net ifadeyle bugün açıklanan Eylül enflasyonu detayları hızlı, akıllı ve doğru adımların atılmadığı ortamda yıllık TÜFE enflasyonunun 2019 ortalarında yüzde 40’lara yelken açtığını anlatıyor.

Peki bu gidişatı durdurmanın yolu yok mu?

Var elbette. Ekonomi yönetiminin sadece ve sadece rasyonellikle kucaklaşması, başka stres testlerinin bir an önce tamamlanması, İnandırıcı sonuçların şeffaf şekilde kamuya açıklanması.  Gelecek kötü günlerde bankacılık sektörü ve batmadan devam edecek şirketlerin ayıklandıktan sonra doğan sermaye ihtiyacının belirlenip; açıklanıp; inandırıcı bir kaynakla eşleştirilmesi.

IMF’den bahsediyoruz bu aşamada; evet.  Yabancı basında çıkan analist hesaplamalarına göre Türkiye’nin kaynak ihtiyacı Arjantin’in IMF’den sağladığı 50 milyar dolarla 75 milyar dolar arasında.

Bu gerçekliğin şeffaf bir şekilde bir ekonomi yönetimi planı haline dönüşmediği her gün liranın değer kaybı, enflasyonun 2001 öncesi seviyelere yükselmesi, sert bir ekonomik daralmanın ardından uzun sürecek durgunluk yılları riskiyle baş başayız çünkü.”

 

 

 

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
FARKINDA MIYIZ?
Osman KARA
Erdem EROL
ANTRENMAN
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Şakir DEMİRCİ
SAMSUN KÜLTÜR SANATLA DAHA GÜZEL
Şakir DEMİRCİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
FUAR
Prof Dr Yücel TANYERİ
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Gül TURAN
TRAFİK TERÖRÜ
Gül TURAN
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Metin ATLI
ANTRENMAN MAÇI
Metin ATLI
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (I)
Akın ÜNER
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
Fulya ZORLU
Çocuklarda Problemli Davranışlar
Fulya ZORLU
Ayhan HAMLI
DUMLU ŞEHİTLERİNE SELAM OLSUN...
Ayhan HAMLI
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Ersin ERGE
HAS ŞİİRE GİDERKEN  
Ersin ERGE
Nami Cem İYİGÜN
PARİS, TRUMP VE 2020 (II)
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Hikmet KURADA
Ergenekon’da 11 Yıl Sonra Gelen Adalet ve Bir Anı
Hikmet KURADA
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR
Doç Dr Yetkin BULUT
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Hasan Cem KESKİN
AİLE REİSİ
Hasan Cem KESKİN
Burhan UYAN
TEKNOLOJİ İLE ZAMANDA YOLCULUK MÜMKÜN MÜ? 1919 YILI İÇİN EVET!
Burhan UYAN
M. Halistin KUKUL
COĞRAFYAMIZDA KÜLTÜR BOZULMASI
M Halistin KUKUL
Alpaslan ÇEPNİ
ÇOK OLAN,GÜÇLÜ OLAN BİZİZ
Alpaslan ÇEPNİ
Embiya SANCAK
SAMSUNUM’DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Kenan ERZURUMLU
Gökoğuzlar ve Türkiye
Kenan ERZURUMLU
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
 Öğretmenlerimiz
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
NİCE YILLARA...
Ömer PAMUK
Cesur CEYLAN
MASKELER
Cesur CEYLAN
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Birol BİRCAN
SAMKON ne yapmaya çalışıyor?
Birol BİRCAN
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Ergin KAHVECİ
İYİ Kİ VARDIN...
Ergin KAHVECİ
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL