YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

M. Halistin KUKUL

''DOMATES-BİBER-PATLICAN''

Damağımıza lezzet ararken, dilimizin de tadı kaçtı, desem inanır mısınız!..İnanınız!.. Bunda, gayet samimiyim.

Mâlûmunuz, rahmetli Barış Manço’nun şarkılarından biri, bu başlığı taşıyor...Manço, sâdece mîsıkîmizi değil, güzel Türkçe’mizi de, bu mûsıkî içersinde şaha kaldıranlardan biridir. Konuşulan Türkçe’mizi, büyük bir maharetle, dünyada gözbebeği yapmıştır. Meselâ, sanıyorum 1980’li yılların sonlarıydı, Japonya’da bir konser vermişti. O kadar takdire şâyândı ki, ne diyeceğimi bilemiyorum..Kendisi kadar, karşısında, onu dinlemeye gelen Japon gençleri de hârikaydı. Hepsi beyaz gömlekli, k(ı)ravatlı ve nezîhtiler.

 “Domates-Biber-Patlıcan”, aslında bir aşk şarkısı: ”Bir anda dünyam karardı/Bu sesle sokaklar yankılandı/Domates biber patlıcan/Keşke hislerimi sana açıkça anlatabilseydim/Sana deli gibi âşık olduğumu söyleyebilseydim/Göz göze geldiğimiz anda/Sanki dilim tutuldu bir anda/Konuşamadım karşında...”

Hatırlayanların bunu mırıldandıklarını duyar gibiyim!..

Bunları hatırlamamın ve dile getirmemin sebebi, “sanki” benim de “dilim tutuldu bir anda” demek içindir.

Nerede “dilim tutuldu” ve beni, güzel Türkçe hakkında karamsarlığa sevkeden bu “tutulma” niçindi söyleyeyim:

Kafamın yorulduğu zamanlarda da, -ev hâli- bir ihtiyaç olduğu zamanlarda da, gençliğimden beri pazarlara gidip gezmeyi, satıcıların, alıcıların, benim gibi pazarda  gezmekten hoşlananların konuşmalarını, tavırlarını temâşa ederim...Yâni, bâzen bir vazîfenin yerine getirilmesi, bâzen de keyfî bir hâl!..

İki hafta üst üste aynı durumla karşılaştım. Birincisi, kadındı ve maydanoz satıyordu. Önünden geçerken: ”Bey abi, maydanozum doğaldır...bak, doğaldır...bahçemden, bu sabah topladım!” dedi.

Bir sonraki haftaki muhatabım, altmış yaşlarında sakalları beyazlamaya yüz tutmuş erkek bir limon satıcısıydı. Ben, köyde yetişen biriyim. Hâlen de, yazları gittiğim, Beşikdüzü’nün Vardallı köyündeki küçücük bahçemde, maydanozdan kara lahanaya, biberden domatese, patlıcana, pazıya, tâze fasulyeye kadar her şeyim olur...Ayrıca, fındıktan, T(ı)rabzon hurmasına, mandalina portakaldan, kızılcık, elma, armut, yeni dünyaya, üzüme, karayemişe, nara, incire, duta kadar onbeş-yirmi çeşidi bulan meyva ağaçlarım var. Elbette ki, hepsi de, mevsiminde yetecek kadar!..  

Limon farklı...her mevsim meyvası çünkü!. Ayrıca da bir doktor tavsiyesi olarak sıkça kullanırım. Demem o ki, bu işlerden az-çok anlarım. Bâzen kandırılsam da, idâre eder giderim!..

Limoncu, durmadan konuşuyordu ve üzerinde, “kilo  3 TL” yazan, yırtık bir karton parçasını da  tabela yapmıştı. Ona yaklaşınca, sesini yükseltti ve konuşmasını hızlandırdı. “Beyim, doğal limon bu, gdo’suz, hem de organik...” Limonun birini sıktıktan sonra: “Şundaki suya bak!..Ne kadar doğal, organik abi!..” dedi.

Ne diyeyim, ben, bu tür satıcılardan hiç mi hiç hoşlanmam. Hatta, alacağım şeyi, elimi uzatsam bile, bırakır hiçbir şey söylemeden çeker giderim. Bu defa böyle yapmadım...Sabrettim ve hiçbir şey söylemeden, alacağımın yarısı kadar limon satın alarak yanından ayrıldım.

Bâzı bulmacalardaki kelimelere dikkat ederim, “doğal” yazıyorlar fakat, “tabiî” değil de, F(ı)ransızca bir kelime olan “natürel” yazılmasını istiyorlar. Bu da, ayrı bir dert!..Aslında, fecâat!..

Bütün Türk dünyâsında, istisnâsız, “tabiat”, “tabiî” kelimeleri kullanılmaktadır. Bu kelimeleri ne yaptığımızın farkında mıyız? Hayır!..Kat’iyyen değiliz!..Hattâ ve hattâ, yine F(ı)ransızca’dan dilimize giren “normal” kelimesinin yerine bile “doğal” diyenlerin sayısı, ne yazık ki, bir hayli fazladır.

Bu kişilerde kusur aradığımı da sanmayınız!..Kesinlikle!..Çünkü...

Çünkü, memleket tam mânâsiyle bir kültür buhranı geçirmektedir...Az-boz bir buhran değildir, bu!..Basbayağı bir buhrandır!..Niye mi? İşte size iki numûne daha...

Bir üniversitenin, bir fakültesinde, yapılan açılıştaki ilk dersin konusu şöyle: “Rasyonalite ve İrrasyonalite Sarkacında İlâhiyat Fakülteleri” (Basın: 01 Ekim 2018)

İlmî olmak adına, âdeta kendimizi kaybediyoruz, dilimizi katlediyoruz!..Ne demek “rasyonalite”? F(ı)ransızca, “rationalite” kelimesinin okunuşu. Yâni “aklîlik, akıllılık”...Tersi; irrasyonalite/ “irrationnalite” yâni akıl dışılık, akla aykırılık.

Peki “sarkaç” nedir? Cevap: “rakkas” veya “pandül” demek!..Karar sizin!..

Dîğer örnek/misâl/numûne ise şöyle: “(Atabetü’ül Hakâyık’ın Basılışının 100. Yıldönümü Adına) X. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu, 17-19 Ekim 2018 Eskişehir

Devam ediyor: “Sempozyum Onur Kurulu...Onur Kurulu Başkanı...Komisyon Başkanı...”

Bu; gerçekten, çok geniş katılımlı bir toplantının ilânıdır. Düşündüm: Konu: “Dünya Dili Türkçe” fakat takdîmine bakınca ne yapmamız gerekir bir türlü anlayamadım. Romen rakamı (X.), Orhun Âbideleri’nde sadece bir yerde geçen, o da, “Bukara ulusu” yâni “Buhara halkı” mânâsında olan kelime, bin senedir kullanılan “millet” kelimesinin yerine geçmiş/geçirilmiş ve “uluslararası”na yükselmiş... Üstelik, bunca ‘Dünya Dili Türkçe” dilcisi, şu “sempozyum”un yerine bir kelime de bulamamış!..

Başka? Hep F(ı)ransızca kelimelerle takdîmler yapılmış!..”Şeref” değil de, F(ı)ransızca “honneur” (onör)’den gelen uydurma “onur”; ve yine, F(ı)ransızca   “p(u)rogram”, F(ı)ransızca “komisyon” kelimeleri, maalesef, “Dünya Dili Türkçe” mes’elesinde hiç kimseyi rahatsız etmemiş!..

Görüyorsunuz, “Domates-Biber-Patlıcan”dan nerelere geldik!..

Maydanozcu teyzeyle, limoncu dayı ne yapsın, değil mi!?

BİLGİ: F(ı)ransızca ve p(u)rogram”  yazmamın sebebi; “Türkçe, yazıldığı gibi okunan ve okunduğu gibi yazılan bir dildir” kaidesine uyulması gerektiğini işâret içindir.Yâni, Türkçe’mizin bu kaidesine göre, “tren” yazıp, “tiren”;  “Trabzon” yazıp, “Tırabzon” okuyamazsınız!..Bu kadar basit!..

    

 

    

       

KÜLTÜR BUHRANI YAŞIYORUZKAYBOLAN KÜLTÜR DEĞERLERİMİZDEN: NEZÂKETTÜRKÇE’NİN EN GÜZEL (!) GÜNLERİMEHMET ÂKİF ve ORDUNUN DUASIVefâtının 745. Yılı Münâsebetiyle GÜZEL SÖZ ve HAZRET-İ MEVLÂNAİSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSICOĞRAFYAMIZDA KÜLTÜR BOZULMASIÖĞRETMEN OKULLARI AÇILMALIDIRYAZIKTIR!..GÜNAHTIR!..AYIPTIR!..''DOMATES-BİBER-PATLICAN''Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
HANGİSİ ÖNEMLİ
Osman KARA
Erdem EROL
KUPÜR HAKSIZLIĞI
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
VAKIF MEDENİYETİMİZDEN ESİNTİLER!
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
1000 DOST
Prof Dr Yücel TANYERİ
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ? TOPLUMLARIN TEMEL GÜCÜ NEDİR?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
HOŞGELDİN 19 MAYIS'IN 100. YILI
Şakir DEMİRCİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
BİZİM KÖYÜN ŞARKISI -2-
Doç Dr Yetkin BULUT
Cevdet YILMAZ
Doğurganlık Üzerinde Rol Oynayan Faktörler
Cevdet YILMAZ
Selçuk KAYA
Büyük olarak görevimizi yaptık...
Selçuk KAYA
Embiya SANCAK
POŞET
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
AŞKIN VE KAVGANIN ŞAİRİ
Alpaslan ÇEPNİ
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
HER YÖNÜYLE CEZA HUKUKUNDA AF MÜESSESESİ I
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kürşad GÜNDOĞDU
"GEÇMİŞTEN GELECEĞE KURULAN KÖPRÜ" OSMANLI TÜRKÇESİ...
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
İNTERNET ORTAMINDA Kİ REKLAMLARA VERGİ GELİYOR
Ahmet HAYVALI
Kadir GÜRKAN
Taşın Altına Elini Koyma Zamanı
Kadir GÜRKAN
Kenan ERZURUMLU
Kur'an-ı Kerim ve diyalog: I
Kenan ERZURUMLU
Murat Sandıkçı
Samsun gerçekten spor kenti mi?
Murat Sandıkçı
Ayhan HAMLI
ŞEHİTLERİN EVLENMEMİŞ ÇALIŞMAYAN KIZ ÇOCUKLARI MAĞDUR EDİLMESİN...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUN'UN TRAMVAYLARI VE ŞEHREMENİ NAMZETLERİ
Akın ÜNER
Fulya ZORLU
Disleksi Nedir? Disleksi Ne Değildir?
Fulya ZORLU
Yavuz BAYRAM
Sınav Kâğıtları Devlet Sırrı Mıdır?
Yavuz BAYRAM
Gül TURAN
SOKAKLAR BUZ GİBİ
Gül TURAN
İlker Mutlu
Samsun Sinema Topluluğu
İlker Mutlu
Hikmet KURADA
Yetkililere Sesleniyorum!... Bu yılı ATATÜRK YILI ilan edelim-2
Hikmet KURADA
Nami Cem İYİGÜN
GEZEGENİ SERİNLETMEK - 1
Nami Cem İYİGÜN
Kenan ÖZTÜRK
Erikli'nin Direnen Su Değirmeni
Kenan ÖZTÜRK
M. Halistin KUKUL
KÜLTÜR BUHRANI YAŞIYORUZ
M Halistin KUKUL
Naci ALTUNCU
YEREL SEÇİMLER!
Naci ALTUNCU
Birol BİRCAN
Bafra’da Gazetecilik
Birol BİRCAN
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ABD Türkler nazarındaki güvenilirliğini sıfırlamaktadır
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Metin ATLI
BAHANE KALMADI
Metin ATLI
Hasan Cem KESKİN
SU TOPU
Hasan Cem KESKİN
Mustafa ÖZBALCI
KÜLTÜR, DİL VE EĞİTİM
Mustafa ÖZBALCI
Ömer PAMUK
KİTAPLARIN DÜNYASINDA...
Ömer PAMUK
Ersin ERGE
HAYATI EĞİTİM DERKEN
Ersin ERGE
Turgay SAAT
Abdullah Topaloğlu
Turgay SAAT
Ceyhun DONBAY
TRİBÜN TERÖRÜ
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
İbrahim TELLİOĞLU
NEDİR SAMSUN’UN BİZDEN ÇEKTİĞİ
İbrahim TELLİOĞLU
Ergin KAHVECİ
KENDİNE DÖN
Ergin KAHVECİ
Cesur CEYLAN
SON
Cesur CEYLAN
Mehmet ÖZ
Beka, Milliyetçilik ve Din
Mehmet ÖZ
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Erdal AĞAR
Ayna Nöronlar
Erdal AĞAR
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Salim YILDIZ
Biz kaçtık onlar kovaladı
Salim YILDIZ
Ender GÜR
HAKEM KARARIYLA
Ender GÜR
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ