YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Mehmet ÖZ

ADALET, LİYAKAT, İSTİŞARE

Gerek geleneğimizde gerekse günümüz açısından devlet ve toplum idaresinde en çok öne çıkan üç kavram adalet, liyakat ve istişare’dir.

Kur’an-ı Kerim’deki şu ayetler açık bir şekilde bunlara atıfta bulunuyor: “Gerçekten Allah, sizeemanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zamanadaletle hüküm vermenizi emreder”(Nisa/58) “Onların işleri de kendi aralarında biristişare iledir.” (Şura/38)

Son dönemde yaşadıklarımızdan dolayı bu kavramlar adeta dillerde pelesenk oldu ama acaba gereklerini yerine getiriyor muyuz?

Tabii bunlara bir de sadakat ve itaat gibi kavramlar ekleniyor ki burada şu gerçek çoğu kez gözden kaçıyor: Demokratik sistemde sadakat ve itaat; anayasa, yasalar ve hukuk devleti ilkelerinedir.

Geleneksel devlet anlayışımızda “Adalet mülk’ün temelidir” düsturu bir daire (çember) şeklinde ifade edildiği için buna adalet dairesi (daire-i adliye) denir.Mülk yani devlet ve ülkenin ayakta durması orduya, ordunun düzeni paraya, devletinpara temini halkın refahına,halkın refahı iseadalete bağlıydı. Kısacası adalet ile mülk (yönetim, saltanat) karşılıklı olarak birbirine bağlıydı.

İlk Osmanlı vakanüvisi Naima(ölümü 1716) tarihinin girişinde devlet yönetimi konusundaki geleneksel telakkileri ihtiva eden görüşlerini açıklarken şunları söyler:

Mülûk-ı küffârın beka-i devletleri medâr-ı siyâset-i akliyelerine itibarlarıdır. “Dünya küfr ile yıkılmaz zulüm ile yıkılır” dedikleri bundan neş’et etmiştir.” Bu söz Nizamülmülk, Koçi Bey gibi pek çok yazar tarafından da zikredilir. Şeyhoğlu Mustafa’da şöyledir: “Padişahlık baki olur küfr ile adl olıcak, illa baki olmaz Müslümanlık ile zulm olıcak”.

Yani kâfir hükümdarların devletlerinin bekası,  akla dayanan siyasete itibar etmelerinden kaynaklanır. Dünya küfürle yani kafirlerin yönetmesi yüzünden değil zulüm yüzünden yıkılır şeklindeki darbımeselin kaynağı da budur.

Türkiye’de son yıllarda yaşanan gelişmeler dolayısıyla en çok gündeme getirilen konularından birisi de kamuda görevlerin “liyakat” esasına göre verilmesidir. Bu kavram tabii ki kamu görevleriyle sınırlı değildir; ehliyet ile birlikte kullanıldığında bütün işleri ilgilendiren bir kavramdır.

Liyakat kelimesinin sözlük anlamı “layık olma, yararlılık, değerlilik, iktidar, hüner, marifet, vb.”dir. Terim anlamı; bir şeyi, işi yapmak için gerekli beceri, bilgi ve yeteneğe sahip olmak, günümüzdeki ifadeyle o iş için gerekli “yeterlilikler”e sahip bulunmaktır. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için yaptıkları bütün işlerde “ehil ve layık olmak” ölçüsü evrensel bir ilkedir.

Şahsî hayattan kamu hayatına işlerin danışma, meşveret ile yapılması da geleneğimizde yer etmiş bir anlayıştır. Kutadgu Bilig’den bir alıntı:

“ Ne gibi bir iş yapmak istersen, onu başkalarına danış (…)Her hangi bir işe girişmek istersen, önce istişare et; dilek ve arzularını istişâre ile yerine getir.”

İstişare edilecek kişiler, kendi şahsî çıkarını değil devletin ve milletin çıkarlarını gözeten kimseler olmalıdır. Yusuf Has Hacib’in de dediği gibi: “… istişare ederken, kendi faydasını düşünmeyen kimse ile istişare et. Kendi faydasını düşünen kimse, menfaati için, münâsip olanın dahi uygun olmadığını söyler.”

Bugün de devlet kadrolarında danışman, kurul üyesi adı altında binlerce kişi istihdam ediliyor. Acaba bunların yüzde kaçı gerçekten danışılan, işinin ehli ve doğru sözü ya da doğru olduğuna inandığı sözü çekinmeden amirlerine söyleyebiliyor? Doğrusu ben bu konuda iyimser değilim.

Dinî ve millî değerlerimizin içini boşaltıp siyasetin ve çıkar savaşlarının malzemesi yapmaktan vaz geçmek zorundayız. İnsanları bu değerleri kullanarak yönlendirmek, bir dereceye kadar siyasetin gereği görülebilir. Ancak bizde uzun süredir maalesef siyaset büyük ölçüde değerler üzerinden, değerlerimiz istismar edilerek yürütülüyor. Halbuki siyasette ve yönetimde aslolan; herkesin kendi işini en iyi şekilde yapması, dürüstlük, adalet ve hakkaniyetle görevini ifa etmesidir.

Kısacası, ülkemizin ve devletimizin çok önemli bir dönemeçten geçtiği bu günlerde yöneticilerimiz bu üç temel ilkeyi her daim hatırlamak ve gereğini yapmakla yükümlüdür.

BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIRDOĞU TÜRKİSTAN’DA NELER OLUYOR?TÜRKLERDE MİLLET ŞUURUTÜRK MİLLETİNİN BÜYÜK EVLADI ATATÜRKADALET, LİYAKAT, İSTİŞAREMERHABAYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
KÜÇÜK İŞLER CANIM
Osman KARA
Erdem EROL
DEĞİŞİR Mİ?
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
HAMSİ
Prof Dr Yücel TANYERİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
GELENEKSEL Mİ?  DİJİTAL Mİ ?
Doç Dr Yetkin BULUT
Alpaslan ÇEPNİ
RAYDAN ÇIKMIŞ MAKYEVELİZM
Alpaslan ÇEPNİ
İbrahim TELLİOĞLU
SAMSUN’UN KÜLTÜREL SİMGELERİ
İbrahim TELLİOĞLU
Salim YILDIZ
Biz kaçtık onlar kovaladı
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
Uyduruk penaltılar
Selçuk KAYA
Ender GÜR
HAKEM KARARIYLA
Ender GÜR
Metin ATLI
HAKEM BÖYLE İSTEDİ
Metin ATLI
Kürşad GÜNDOĞDU
YOLLARIN SONU
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
VERGİ VE HARÇLAR ZAMLANIYOR…
Ahmet HAYVALI
Kadir GÜRKAN
Yapay Zeka
Kadir GÜRKAN
Ayhan HAMLI
ÖCALAN'A SAYIN DİYENLER ŞEHİTLERİMİZİN KEMİKLERİNİ SIZLATIYOR...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (II)
Akın ÜNER
Ömer PAMUK
ANLAMAYA ÇALIŞMAK...
Ömer PAMUK
Fulya ZORLU
Başarının Anahtarı
Fulya ZORLU
Cesur CEYLAN
ÇOCUĞUNUZDAN YENİ BİR "BİLDİRİM" VAR
Cesur CEYLAN
Gül TURAN
TC TİCARET BAKANLIĞI VE HAYTAP İŞBİRLİĞİ  
Gül TURAN
Şakir DEMİRCİ
YEREL ŞEÇİMLERDE TÜM YOLLAR İSTANBUL'A ÇIKIYOR
Şakir DEMİRCİ
Ersin ERGE
ŞİİR HAS İNSANDIR
Ersin ERGE
Ergin KAHVECİ
NEDEN?
Ergin KAHVECİ
Nami Cem İYİGÜN
YENİLENEBİLİR ENERJİLER
Nami Cem İYİGÜN
M. Halistin KUKUL
İSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSI
M Halistin KUKUL
Hasan Cem KESKİN
BAŞARIYA YOLCULUK
Hasan Cem KESKİN
Birol BİRCAN
SAMKON'a sorular.
Birol BİRCAN
Hikmet KURADA
Yazdıklarının Tersini Söyleyen Fesli Kadir
Hikmet KURADA
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL