YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Nami Cem İYİGÜN

KARBON TİCARETİ VE KARBON BORSALARI-1

Kyoto Protokolü’nün 17. maddesinde düzenlenen karbon kredisi ve emisyon ticareti mekanizması, 1970’ler ile 90’lar arasında ABD’de Temiz Hava Kanunu kapsamında elektrik santrallerinden salınan ve asit yağmurlarına neden olan yerel hava kirleticilerinin salınımlarının kontrol altına alınması için uygulanıp büyük ölçüde başarıya ulaşan ilk girişimler üzerine modellenmiştir. Daha Kyoto Protokolü hazırlanmadan önce bazı ülkeler sera gazı emisyonlarının azaltılması için de aynı sistemin kullanılabileceğini görüp çeşitli denemeler yapmaya başlamışlardır. Kyoto Protokolü ise, sera gazı emisyon ticareti için uluslararası taraflar arasında açık hükümler ortaya koyarak bu yöntemin geniş bir uzlaşı ve planlama çerçevesinde hayata geçmesini sağlamaya yönelmiştir. Mekanizma, basitçe, sera gazı sebepli küresel ısınmada tarihi sorumlulukları bulunduğu kabul edilen ve yükümlülük altına sokulan gelişmiş ülkeler arasında emisyon ticaretini mümkün kılmaktadır.

                Sisteme göre çok sera gazı salınımı yapan ülkeler, sera gazı emisyon hedeflerine ulaşabilmek için, diğer ülkelerin salınım haklarını satın alabileceklerdi. Sera gazı emisyonunu belirlenen hedeften daha fazla azaltan bir ülke ise, gerçekleştirdiği bu ek indirimi başka bir ülkeye satabilecekti. Örneğin bir Ek-1 ülkesi, sanayisinin yoğun üretim kapasitesi nedeni ile kendisine tahsis edilen yıllık emisyon hakkından 100 milyon ton daha fazla karbon emisyonuna neden oluyorsa, az emisyon yapan diğer bir veya birkaç Ek-1 ülkesinden toplam 100 milyon ton karbon kredisi satın alarak negatif etkiyi dengelemek zorunda kalacaktı. Bu sayede ülkeler arasındaki emisyon farklarına rağmen yıllık toplam karbon emisyonu istenen seviyede tutulabilecek; dünyanın herhangi bir bölgesinde mevcut olan sera gazı kirliliği, diğer bir bölgedeki sera gazı azaltımı ile dengelenecekti. Protokolün 6. Maddesinde düzenlenen ortak uygulama mekanizmasına göre, Ek-1 ülkeleri insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının azaltılmasını veya sera gazlarının yutaklar yoluyla uzaklaştırılmasını amaçlayan projelerden de toplam hedeflerinden düşmek üzere emisyon azaltma kredisi kazanabileceklerdi. Protokolün 12. Maddesi ile şekillendirilen temiz Kalkınma mekanizması ise Ek-1 ülkelerinin Ek-1 dışındaki ülkelerde yapacakları emisyon azaltım ve temiz enerji projeleri sonucunda da sertifikalandırılmış emisyon azaltma kredisi elde edebileceklerini öngörmekteydi.

                Hemen anlaşılacağı üzere sistem, kapsamına aldığı ülkeleri daha az emisyon yaparak maliyetlerini düşürmek veya emisyon haklarını kullanmayıp satabilmek için temiz enerji kaynakları ile ilgili yatırımlar ve ar-ge çalışmaları yapmaya teşvik etmek amacını taşıyordu. Çünkü taraf ülkeler, emisyonlarını azaltmak ve masraflarını düşürmek istiyorlarsa, başta elektrik üretimi olmak üzere bütün üretim süreçlerinde fosil yakıtlar yerine nükleer veya yenilenebilir enerjiler gibi karbon emisyonuna neden olmayan diğer enerji kaynaklarına bel bağlamak zorundaydı. Emisyonlarını hedeflenen miktarda azaltamayacak olan ülkeler ise ihtiyaç duyduğu emisyon kredilerini dışarıdan satın alabilir ya da dünyanın bir başka bölgesinde yapacağı temiz enerji yatırımları üzerinden kazanabilirdi. Emisyon ticareti sistemi, sahip olduğu esnek kullanışlılık ile sadece uluslararası ölçekte değil, bölgesel, ulusal ve hatta kişisel ölçeklerde de uygulanabilecek bir model sunmaktaydı. Emisyon olayının ülkeler, şirketler ve kişiler arasında alınıp satılabilen bir menkul değer haline getirilmesi, aynı zamanda bir tür karbon piyasası ve borsalarının doğumu anlamına geliyordu. Bu yönüyle emisyon ticareti sistemi, iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik diğer piyasa aracı olan karbon vergilerinden çok önemli bir farkla ayrılıyordu. Karbon vergilerinde hükümetlerin fiyatı belirlemesi ve piyasanın emisyonların miktarını belirlemesine izin verilmesi söz konusuydu. Oysa emisyon ticareti sisteminde, uygulanacağı yetki alanına göre bir uluslararası birlik, bir hükümet veya bir bölgesel yönetim, emisyon azaltım hedefleri doğrultusunda pazara maksimum emisyon miktarını bildirmekle yetinecek ve piyasanın fiyatı belirlemesine izin verilecekti. Tepeden inme bir dayatma yerine piyasanın kendi kendini organize etmesine imkan tanınması, özel sektör aktörlerini harekete geçirerek, yatırım çekerek ve uluslararası işbirliğini teşvik ederek çok daha etkili, şeffaf ve düşük maliyetli bir emisyon azaltım programını meydana getirebilirdi. Bir yandan toplam emisyonlar sınırlanırken, bir yandan da mümkün olan en düşük maliyetle emisyon azaltımlarına olanak sağlanarak düşük karbonlu ve yüksek verimlilikli bir geleceğe doğru ilerlenebilirdi.

YENİLENEBİLİR ENERJİLERPARİS, TRUMP VE 2020 (II)PARİS, TRUMP VE 2020 (I)KARBON TİCARETİ VE KARBON BORSALARI - 2KARBON TİCARETİ VE KARBON BORSALARI-1KYOTO PROTOKOLÜ VE EMİSYONLARI KISMAKARBON ÇAĞININ SONUHEM ZAMANLARIN EN İYİSİ, HEM ZAMANLARIN EN KÖTÜSÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
ASIL KAVGA!
Osman KARA
Erdem EROL
FARK YARATMAK
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
GAZ
Prof Dr Yücel TANYERİ
Ergin KAHVECİ
NEDEN?
Ergin KAHVECİ
Nami Cem İYİGÜN
YENİLENEBİLİR ENERJİLER
Nami Cem İYİGÜN
Hasan Cem KESKİN
BAŞARIYA YOLCULUK
Hasan Cem KESKİN
M. Halistin KUKUL
İSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSI
M Halistin KUKUL
Birol BİRCAN
SAMKON'a sorular.
Birol BİRCAN
Hikmet KURADA
Yazdıklarının Tersini Söyleyen Fesli Kadir
Hikmet KURADA
Metin ATLI
BİRİNCİ FİNAL
Metin ATLI
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
HAYDİ KADINLAR BELEDİYE MECLİSLERİNE
Şakir DEMİRCİ
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Gül TURAN
TRAFİK TERÖRÜ
Gül TURAN
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (I)
Akın ÜNER
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
Fulya ZORLU
Çocuklarda Problemli Davranışlar
Fulya ZORLU
Ayhan HAMLI
DUMLU ŞEHİTLERİNE SELAM OLSUN...
Ayhan HAMLI
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Ersin ERGE
HAS ŞİİRE GİDERKEN  
Ersin ERGE
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
NİCE YILLARA...
Ömer PAMUK
Cesur CEYLAN
MASKELER
Cesur CEYLAN
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL