YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

İlker Mutlu

Atatürk'ü anarken, O'nun sinemaya yaklaşımı...

Lumière kardeşler 1895’te sinema tarihini başlatan gösterimi yaparken, Mustafa Kemal 14 yaşındadır. Paris gösteriminin yankıları sürerken, ilk kısa filmler çekildi, kamera operatörleri çekim için farklı ülkelere gönderildi, film gösterilen küçük çaplı sinema salonları kuruldu. İstanbul’da ilk gösterim, 1896’da Sigmund Weinberg tarafından, Galatasaray'da bir birahanede yapıldı. Türk sinemasını başlatan yapım sayılan Fuat Uzkınay'ın çektiği "Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı" adlı film Kasım 1914’e tarihlendirilmektedir. 

Enver Paşa’nın Alman ordu filmlerinde sinemanın propaganda gücünü fark edip 1915’te Merkez Ordu Sinema Dairesi’ni kurması ile devlet “7. Sanata” ilk kez el atmıştır. O günlerde Mustafa Kemal, Çanakkale’de dünya savaş tarihinde destan yazmakla meşguldü. 1916’da Müdafaa-i Milliye Cemiyeti’nin ekipleri, savaş belgesi niteliğinde I. Dünya Savaşı cephelerini kaydediyordu. 1920’lerin başında Muhsin Ertuğrul, Seden kardeşlerle işbirliği yaparak tiyatro adamlığından sinemaya el attığında bizde (Pençe, Casus, Mürebbiye, Bican Efendi Vekilharç) sadece birkaç film vardır. Yurtdışında tecrübe edinen Ertuğrul, Türkiye'de ilk, "İstanbul'da Bir Facia-i Aşk"ı çekti.

29 Ekim 1923’te Cumhuriyetin ilanı ve ardından gelen devrimlere, aslında sinema da dahildi. Atatürk, sağlığında bu sanat için; "… Gelecekteki dünyanın bir dönüm noktasıdır. Şimdi bize basit gibi gelen eğlence olan radyo ve sinema, bir çeyrek asra kalmadan yeryüzünün çehresini değiştirecektir. Japonya’daki kadın, Amerika’daki zenci, Eskimo’nun ne dediğini anlayacaktır. Tek ve birleşik bir dünyayı hazırlamak bakımından sinema ve radyonun keşfi yanında tarihte devirler açan matbaa, barut, Amerika’nın keşfi gibi olaylar oyuncak nisbetinde kalacaktır," demiş ve sinemayı teşvik girişimlerinde bulunmuştur. Mesela gösterimine gittiği ‘Çanakkale Harbi’ filmi ilgisini çekiyor. Orada ücret bahsi geçince, halkın bu faydalı icattan gereğince faydalanmasını, sinemacılığın gelişmesini istediğinden, alınan vergilerin düşürülmesini emrediyor. Ankara’ya döndükten sonra gerçekten de alınan vergiler %10’a indirilmiş oluyor.

Mustafa Kemal Atatürk’ün, 1933’te Muhsin Ertuğrul'un çektiği “Bir Millet Uyanıyor” filminde kısa bir rol almış; bir resmigeçit töreni için hazırlanıp kamera karşısına geçmiştir.  Cumhuriyet'in 10. yılında da devrimin gücünü perdeye yansıtmak adına Sovyet sinemacılarla 1933'te bir işbirliği yapılmasını sağlayarak; "Türkiye’nin Kalbi Ankara" filmini yaptırmıştır. 29 Ekim 1933 tarihli, Atatürk'ün kendi sesinden dinlediğimiz 10. yıl nutku bu filmdendir.

Atatürk'ün sağlığında yerli sinemanın yeni kurulan bir ülke sineması açısından özgün ve özgür olduğu söylenebilir. Yurt dışındaki benzerlerine oranla devlet adına daha az propaganda aracı olarak kullanılmış, orduyu ve savaşı anlatan filmler, sadece kazanılan kurtuluş mücadelesinin gerçekliğini göstermek amacıyla çekilmiştir.

Nihayet, 19yy sonuna denk gelen bir teknolojinin yayılışıyla, Atatürk Cumhuriyeti’nin doğumu aynı dönemdedir. Bugün Atatürk’ün resmigeçit ve törenlerde kaydedilen canlı konuşmalarını, “belge çeken film operatörleri” sayesinde halen izleyebilmekteyiz.

10 Kasım’a denk gelen bu yazımla Ata’mızı bir defa daha anıyorum. Ruhu şad olsun. Ne demişti Büyük Önder? “Sanatsız kalan bir milletinhayat damarlarından biri kopmuş demektir.”

*

Samsun Sinema Topluluğu olarak 56lar’daki Siyah Beyaz Cafe’de her Çarşamba yaptığımız film gösterimlerinin bu haftaki programı, Seyfi Teoman imzalı, 2011 tarihli Bizim Büyük Çaresizliğimiz. 14 Kasım Çarşamba akşamı, 19.30’da. Sunumu İsmail Önder yapacak.

 

  Sevgiyle, sanatla kalın…

Ne günler, ne haftalar...Şiddet...Vizyondakilerİlle de gençlik...Atatürk'ü anarken, O'nun sinemaya yaklaşımı...Denk düştüGöçmenler üzerine…HAYAT DAMARISamsun’a DönüşYa Samsun?Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
EL-HAYA, VEL-İMAN
Osman KARA
Erdem EROL
FARK YARATMAK
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
KDV
Prof Dr Yücel TANYERİ
Ayhan HAMLI
ÖCALAN'A SAYIN DİYENLER ŞEHİTLERİMİZİN KEMİKLERİNİ SIZLATIYOR...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (II)
Akın ÜNER
Ömer PAMUK
ANLAMAYA ÇALIŞMAK...
Ömer PAMUK
Fulya ZORLU
Başarının Anahtarı
Fulya ZORLU
Cesur CEYLAN
ÇOCUĞUNUZDAN YENİ BİR "BİLDİRİM" VAR
Cesur CEYLAN
Gül TURAN
TC TİCARET BAKANLIĞI VE HAYTAP İŞBİRLİĞİ  
Gül TURAN
Şakir DEMİRCİ
YEREL ŞEÇİMLERDE TÜM YOLLAR İSTANBUL'A ÇIKIYOR
Şakir DEMİRCİ
Ersin ERGE
ŞİİR HAS İNSANDIR
Ersin ERGE
Ergin KAHVECİ
NEDEN?
Ergin KAHVECİ
Nami Cem İYİGÜN
YENİLENEBİLİR ENERJİLER
Nami Cem İYİGÜN
M. Halistin KUKUL
İSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSI
M Halistin KUKUL
Hasan Cem KESKİN
BAŞARIYA YOLCULUK
Hasan Cem KESKİN
Birol BİRCAN
SAMKON'a sorular.
Birol BİRCAN
Hikmet KURADA
Yazdıklarının Tersini Söyleyen Fesli Kadir
Hikmet KURADA
Metin ATLI
BİRİNCİ FİNAL
Metin ATLI
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL