YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Nami Cem İYİGÜN

GEZEGENİ SERİNLETMEK - 2

Gezegenimizin ortalama sıcaklığını düşürme meselesinde, üzerinde en çok konuşulan jeomühendislik yöntemlerin bazıları hemen bugünden uygulanmaya başlaması mümkün yöntemlerken, bazıları da ancak geleceğin teknolojik imkânları ile uygulanabilecek yöntemlerdir. Dünya yüzeyine düşen güneş ışınlarını azaltmaya odaklanan mühendislik yöntemleri, kısa zaman içinde hayata geçirilebilecek olanlardır. Dünya yüzeyine düşen güneş ışınlarını azaltmak, diğer deyişle düşen ışınların bir kısmını uzaya geri yansıtmak, sera gazı salınımlarının neden olduğu sıcaklık artışlarını baltalamak üzere kullanılabilecek gayet akla yatkın bir yoldur. Bu tarz iklim olaylarının volkan patlamalarında zaten doğal yollarla da gerçekleştiği bilinmektedir. Örneğin 1991'de Filipinler'deki Pinatubo Yanardağı püskürdüğünde havaya saçılan ve dünyanın çevresini dolaşıp güneş ışığının bir kısmını engelleyen toz yüzünden ertesi yıl küresel sıcaklıklar 0.5°C düşmüştür. Günümüzde iklim mühendisleri, benzer bir etkiye kasıtlı olarak yol açmak ve böylece dünyayı serinletmek için çeşitli düşünceler üzerinde kafa yormaktadırlar.

 

Stanford-Kaliforniya’da bulunan Carnegie Enstitüsü'nden önde gelen iklimbilimci Ken Caldeira, dünyadaki uygun yerlerden ve çoğunlukla da kuzey kutbundan güneş ışığının yalnızca %2’sini geri yansıtmanın, atmosferdeki karbondioksitin iki katına çıkması ile yaşanacak etkiyi dengeleyebileceğini hesaplamıştır. Bunun için bir yöntem, güneş ışığının yansıtılabileceği üst atmosferde sülfürdioksit gibi ufak parçacıklardan meydana gelen bulutlar oluşturmaktır. Hesaplamalara göre,  yılda 10 milyon kilometrekarelik bir alana 1 milyon tonluk sülfürdioksit yaymak, yeteri kadar güneş ışığını yansıtacaktır. Başka bir fikir de, güneş ışınlarını yansıtmak amacıyla bulut tohumlayıcı bir filo yaratmak ve tuzlu deniz suyundan yararlanmaktır. Mesela Edinburgh Üniversitesi'nden Stephen Salter’ın önerisine göre, devasa gemiler inşa edip onlarla belli periyotlarda stratokümülüs bulutlarının altına mikrometre boyutlarında deniz suyu damlacıkları püskürtürsek, yeni bulutlar oluşmasını sağlamak mümkündür. Bu teknoloji uygulanırsa bulutlar daha çok sayıda olacak, daha beyaz hale gelecek ve dolayısıyla daha fazla güneş ışığını yansıtabileceklerdir.

 

Elbette güneş ışığının dünyayı ısıtmasını bir miktar önlemek, ortalama sıcaklıkları düşürecektir, ama buna rağmen iklim değişiminin altında yatan asıl soruna dokunmayacaktır. Bu tip yöntemler, uygulanmaya devam ettikleri müddetçe sıcaklıkları düşürse de, atmosferdeki fazlalık karbondioksit birikimini azaltmaya yönelik herhangi bir işlevleri olmadığından kalıcı çözüm teşkil edemezler ve uygulamadan kaldırıldıkları anda dünya tekrar istenmeyen sıcaklıklara doğru ısınmasına devam eder. Kalıcı çözüm için daha radikal mühendislik müdahaleleri düşünmek zorunludur. Bir örnek olarak, deniz alglerinin ve diğer bitkisel planktonların insan müdahaleleri ile kasıtlı olarak çoğaltılması düşüncesine değinilebilir. Bu organizmaların sayıları genelde etraflarındaki deniz suyunda bulunan besin miktarı ile sınırlıdır. Besin olarak kullandıkları gerekli maddelerin deniz suyuna aktarılmasıyla söz konusu organizmalar sayıca patlama yaşayacak ve öldükleri zaman okyanus tabanına çökerek beraberlerinde engin miktarda karbonu da batırmış olacaklardır.

 

Ayrıca, havadan karbondioksit çekmek, mekanik yoldan da yapılabilir. Columbia Üniversitesi'nden Klaus Lackner, tam ölçekli imal edilirse her yıl 15 bin ağacın topladığı miktarda karbondioksiti atmosferden ayıklayabilecek bir tür yapay ağaç işlevi gören bir cihaz tasarlamıştır. Lackner’ın sentetik ağaçları, gerçek ağaçların fotosentez sırasında yaptığı gibi havadaki karbondioksiti emip bünyesinde depolamakta ve gerçek ağaçlardan farklı olarak oksijen üretmemektedir.  Dünyanın şu anda atmosfere pompaladığı miktarda karbondioksiti ayıklamak için bu makinelerden sadece 250 bin adet üretip faaliyete sokmanın yeterli olacağı hesaplanmaktadır. Yenilenebilir enerji ile çalışan ve atık karbondioksitin gömülebileceği tükenmiş petrol ve doğalgaz yataklarının yakınına yerleştirilen yapay ağaç ormanlarının aynı bölgeye ağaç dikmekten binlerce kat daha verimli olacağı kesindir. Böyle bir projenin hayata geçirildiği bir geleceği hayal etmek hiç de zor değildir.

 

            Karbondioksiti atmosferden mekanik yöntemlerle ayıklamanın en uç yöntemlerinden biri de yakın bir gelecekte hayatlarımızı değiştirmeye başlayacağı beklenen nanoteknolojilerle irtibatlıdır. Yeterince ilerlemiş bir nanoteknoloji, sera etkisini ortadan kaldırarak küresel ısınmayı durdurmak ve karbonu atmosferden hasat etmek gibi amaçlarla, “havacıl” adlı kendini kopyalayabilen nano-robotlar yapabilecektir. Bunlar kendilerini kopyalamak için gerek duydukları enerjiyi küçük güneş enerjisi antenleri ile sağlayacak ve hızla atmosferdeki karbondioksidi ayrıştırma görevlerini yerine getirebileceklerdir. Aynı amaçlara hizmet edecek “göksüpürgesi” gibi başka birtakım kurgusal nanoteknolojiler de vardır ve şimdiden konuşulmaktadırlar. Ne var ki, havacıl veya göksüpürgesi gibi birer mühendislik harikası olan düşünce tasarımları, ancak son derece optimize edilmiş ve tam teşekküllü bir nanoteknoloji aşamasında hayata geçirilebilecek tasarımlardır; şimdilik sadece kurgudurlar.

 

Yine şimdilik kurgu olan, ama ileride gerçeğe dönüşmesi gayet muhtemel görünen bir diğer ileri teknoloji hamlesi, atmosferi temizlemek için biyoteknoloji ve genetik mühendisliği yöntemlerini kullanmak olacaktır. Doğal ağaçlardan on kat, yüz kat, belki bin kat daha fazla karbondioksit soğurması doğrultusunda genetiği değiştirilmiş yeni ağaç türleri hayal edebilir yahut karbonla ve çöple beslenip atık olarak temiz kaynaklar bırakan çeşitli mikroorganizma tasarımlarını zihninizde canlandırabilirsiniz. Konu genetik mühendisliği olunca, tek sınır, zaman ve hayal gücüdür.

 

Her durumda, iş jeomühendislik teknolojileri uygulamaya gelince, teknik ve bilimsel sorunlardan çok daha zor olan sorunlar, toplumsal, siyasal, yasal ve etik sorunlar olmaktadır. Onları da haftaya tartışalım.

İŞLERİN SONUİNSAN - TEKNOLOJİ - İŞUFAK BİR ESGEZEGENİ SERİNLETMEK-3 VE SONGEZEGENİ SERİNLETMEK - 2GEZEGENİ SERİNLETMEK - 1TÜRKİYE’NİN ENERJİ GELECEĞİSÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: ENERJİ DEPOLAMA VE ENERJİ İNTERNETİ"ÇEVRE DOSTU" DEĞİL, SADECE "KARBONSUZ"YENİLENEBİLİR ENERJİLERYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
İLKELER Mİ İLİŞKİLER Mİ?
Osman KARA
Erdem EROL
BİZİM EVİN BUZAĞI
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
"SENİN ADIN AH OLSUN!"
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
HAYIRLARA VESİLE OLSUN
Prof Dr Yücel TANYERİ
Embiya SANCAK
GÜLSAN VE ADAYLAR
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
İŞSİZLİK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
GÜVENLİK
Doç Dr Yetkin BULUT
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM  ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Kadir GÜRKAN
BDI
Kadir GÜRKAN
Kürşad GÜNDOĞDU
İTİBAR SONADIR
Kürşad GÜNDOĞDU
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
DÜNYADA SAADETİ YAŞAYANLAR
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kenan ERZURUMLU
Yeni nesil ülkücülere açık eleştiri…
Kenan ERZURUMLU
Ahmet HAYVALI
BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLMANIN KRİTERLERİ...
Ahmet HAYVALI
Salim YILDIZ
Bizi bu hallere düşürenler utansın
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
Taşdemir'in akıl oyunları...
Selçuk KAYA
Metin ATLI
ANKARA'DA ÖNEMLİ GALİBİYET
Metin ATLI
Ayhan HAMLI
ÇÖZÜM SÜRECİNDE ÖCALAN FOTOĞRAFLARINI SERVİS YAPANLARI UNUTMADIK...
Ayhan HAMLI
Ömer PAMUK
FARKINDALIK YARATMAK...
Ömer PAMUK
Akın ÜNER
OZAN ARİF'İ ANLAMAK...
Akın ÜNER
Cesur CEYLAN
SEVMEK ve SEVİLMEK
Cesur CEYLAN
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Gül TURAN
BENİM OYUM  ZİHNİ  ŞAHİN' E...
Gül TURAN
Ersin ERGE
AHA GELDİM GİDİYORUM
Ersin ERGE
Şakir DEMİRCİ
KARADENİZ KİTAP FUARI SAMSUN’A DEĞER KATIYOR
Şakir DEMİRCİ
Hasan Cem KESKİN
ASLA YALNIZ YÜRÜMEYECEKSİN
Hasan Cem KESKİN
Nami Cem İYİGÜN
İŞLERİN SONU
Nami Cem İYİGÜN
İlker Mutlu
İki oyuna gittim
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ah şu hastaneler
Kenan ÖZTÜRK
M. Halistin KUKUL
MUSTAFA CEMİLOĞLU’NDAN ABDUREHİM HEYİT'E
M Halistin KUKUL
Naci ALTUNCU
Çocuklara, gençlere ve kadınlara sorsalar!
Naci ALTUNCU
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Ergin KAHVECİ
TÜKETİM TOPLUMU
Ergin KAHVECİ
İbrahim TELLİOĞLU
AVRUPA'DAKİ TÜRK ALEYHTARLIĞININ TARİHİ ARKA PLANI
İbrahim TELLİOĞLU
Mehmet ÖZ
TARİHTEN GÜNÜMÜZE İFRAT-TEFRİT ÇIKMAZI
Mehmet ÖZ
Ender GÜR
YENİ BİR BAŞLANGIÇ OLSUN
Ender GÜR
Cevdet YILMAZ
TÜRKİYE'DE ŞEHİRLERİN YATAY BÜYÜMESİ MÜMKÜN MÜ?
Cevdet YILMAZ
Hikmet KURADA
KANSERİN HİÇ ŞAKASI YOK!..
Hikmet KURADA
Birol BİRCAN
Bafra’nın Dergileri
Birol BİRCAN
Yavuz BAYRAM
AKIL MI DUYGU MU ÜSTÜNDÜR?
Yavuz BAYRAM
Mustafa ÖZBALCI
DİL, DİLLER VE DİLİMİZ    
Mustafa ÖZBALCI
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ADANA MUTABAKATI NEDEN GÜNDEME GETİRİLDİ
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Erdal AĞAR
İçimizdeki Şiddet
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
FUTBOL ŞEHRİ SAMSUN, TESİS FAKİRİ!
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ