YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Akın ÜNER

KURTULUŞ YOLU ÜZERİNE BİR KAÇ KELAM (II)

Geçen hafta, Atatürk'ün 19 Mayıs 1919 günü Samsun'a çıktıktan sonra İstiklal Savaşını başlatmak üzere Havza üzerinden Amasya'ya doğru izlediği "Kurtuluş Yolu" güzergâhından dem vurmuştuk. Bu hafta, söz konusu güzergâhın bir kültür - turizm projesi olarak hayata geçirilmesi için başlatılan işlerin neden ilerlemediği ve hangi yanlışların yapıldığına değinerek sözlerimize devam edeceğiz.

***

Kurtuluş Yolu projesine Samsun kamuoyunun tanıdığı birçok isim katkı sağladı. Bunların arasında Büyükşehir Belediyesinin bazı yetkilileri, Ondokuzmayıs Üniversitesinden kimi akademisyenler ve sivil toplum örgütü temsilcileri bulunuyor. Bu isimlerden birisi de hem arkadaşım hem de popüler tarih konusunda Samsun'un önde gelen uzmanlarından birisi olan Sevgili Mehmet Köseoğlu...

Aynı zamanda kabiliyetli bir tarih öğretmeni olan Mehmet Hoca ile "Kurtuluş Yolu'nun geçmişi" hakkında epey sohbet ettim. Projenin yeniden canlandırılabilmesi için yapılabilecekler hakkında görüşlerine başvurdum.

***

Mehmet Hoca, "Ata Yolu güzergâhının ortaya çıkartılması konusunda bir rapor istendiğinde, bu işe akademisyenlerin girmesi gerektiğini, Kavak - Havza bölümü için talep edilirse destek verebileceğimi söyledim." diye başladı söze. Ancak üniversite çevrelerinden beklenen katkı yeterince hızlı ve etkili gelmemiş olacak ki kendisine ısrar edilmiş. Büyükşehir Belediyesinin görevlendirdiği ekiple birlikte 2016 yılı boyunca bir tarihçi olarak güzergâhın ortaya çıkartılması çalışmalarında yer almış. Sanatçı, şehir bölge plancısı ve tarihçilerden oluşturulan ekibe Samsunlu yerel tarihçi Baki Sarısakal da katılmış.

2016 yılında yapılan çalışmaları özetlerken, bir dönem askeri karargâh olarak kullanılan Cümbüşhan, tarihi konaklama yerleri olan Üçhanlar ve Diphanlar mevkilerinin düzenlenerek nostaljik birer han biçiminde geri kazanımı planlanmış. Rotada bulunan ve önemli bir bölümü kaybolmuş tarihi çeşmelerin tekrar yapılması düşünülmüş. Köprü ve menfezlerin restorasyonları planlanmış. Yol üzerinde belli noktalarda elektronik ve bilişim teknolojilerinden faydalanılarak tarihi yolun anlatımı öngörülmüş. Bir takım anıtlar, taş tabelalar, tematik alanlar düşünülmüş. Çakallı köyünün tarihi rekreasyon alanı olarak düzenlenmesi önerilmiş.

***

Belediye, eski adı "Ata Yolu" olan rotanın ismini "Kurtuluş Yolu" olarak 2017'de değiştirdi. Bu arada güzergâhın kent merkezinden geçişi konusunda bir görüş ayrılığı da baş gösterdi. Hatırlanacağı üzere tarihçilerin çoğu şimdiki Gebi Caddesi üzerinden giden bir rotayı gösterirken her nedense Kökçüoğlu - Unkapanı taraflarına sapıldığı varsayılarak çalışmalar ilerletildi bir ara... Üstelik de bu güzergâhı savunurken, "İlyasköy tarafı Rum çeteleriyle doluydu, Gazi Paşa güvenlik gerekçesiyle başka bir rota izledi" diye hem tarihle çelişen hem de "Kurtuluş Yolu" kavramını daha baştan zaafa düşürecek bir söyleme gidildi. Üstat Osman Kara ve bazı başka araştırmacı - tarihçi isimler o vakitler bu açıklamaya çok tepki gösterdiler.

Hakikaten de tepkiler yerindeydi: Kurtuluş Savaşı gibi bir gaye ile, her türlü tehlikeyi göze alarak yola çıkan İstiklal Savaşımızın kahramanı Mustafa Kemal Paşa'nın, "ordu müfettişi" gibi bir unvanı varken, yanında belli sayıda sivil ve askeri erkanla hareket ettiği bilinirken üç beş Rum çeteciden korkup yolunu uzattığını söylemek abesle iştigaldi. Şehrin yakın mahalle ve köylerindeyken bu tedirginliği yaşamış olsa, daha içlerde Mamur Dağı, Havza ve Amasya tarafındaki aktif Rum çetecilerin yatağı olan bölgelerden nasıl korkusuzca geçtiği izaha muhtaç değil miydi?

Hiç şüphesiz, hem projenin mahiyetine hem de tarihi gerçeklere tamamen aykırı, talihsiz bir açıklama oldu bu... İşin adının değiştirilmesi ve ardından rota belirlemedeki bu garip izah, bana göre projeye kamuoyu desteğini azalttı.

***

Mehmet Hoca, bütün bunlar olup biterken olaya uluslararası bir derinlik kazandırma gayretiyle Lüksemburg merkezli "Kültürel Rotalar Merkezi" başta olmak üzere birçok kaynak ile temasa geçmiş. Kore'den Amerika'ya kadar birçok yabancı araştırmacının makalelerini temin edip tercümelerini sağlamış. Yolun Mustafa Kemal'den önceki dönemlerden itibaren kültürel bir rota olarak kimliğini ortaya çıkarmaya çalışmış ve ulu önderin geçtiği sırada, Anadolu ve dünyadaki sosyokültürel iklimi tespit etmeye gayret etmiş.

Baki Hoca'nın Başbakanlık Osmanlı arşivlerinde yaptığı çalışmaları ve oradan temin ettiği belgeleri Samsun'a taşıdığını söylüyor Mehmet Köseoğlu... Ancak bundan sonraki süreç belli ki iyi yönetilemedi. Konu kamuoyuna aksettirilirken doğru tanıtım yöntemleri izlenemedi. Hızlı gelişen süreçte ister istemez bazı yanlış değerlendirme ve tespitler de yapıldı. Yerel medya ile gerekli iş birliği ve bilgi akışı sağlanamadı. Galiba bazı iletişim kazaları da oldu.

Daha açık konuşmak gerekirse, çalışmanın esas konusuyla doğrudan bağlantılı Atatürkçü ve milliyetçi sivil toplum kuruluşları, gazeteciler ve akademisyenler kendilerini dışlanmış hissettiler. Kapalı devre yapılabilecek eleştiri ve düzeltmeler, kırıcı bir üslupla kamuoyunda yapılmaya başlandı.  Projenin adından "Ata" ibaresinin çıkartılması samimiyetin sorgulanmasına yol açtı.

Beklenen kamuoyu desteğinin sağlanamaması üzerine yaşanan ekonomik sıkıntılar da eklenince rota üzerinde yapılması planlanan pek çok iş gecikti. Mehmet Hoca, 2017 temmuzundaki İşitme Engelliler Olimpiyatının hem maddi hem de manevi olarak kaynakların "Ata Yolu" projesinden uzaklaşmasına yol açmış olabileceğini de ifade ediyor.

***

Netice itibarı ile 2018 başlarında Mehmet Köseoğlu ve diğer tarihçiler, projenin istenen noktaya getirilemediğini görünce çalışmaları askıya almışlar. İşin o saatten sonra da pek ilerlemediği gözleniyor.

Geçen hafta yazdığımız gibi, projenin henüz bir konsepti bile oluşmuş değil. Sahaya yansıyan, - Kurtuluş yoluyla hiçbir alakası olmayan - birkaç hurda araç, bakımsız kalan bir iki kitabe ve aslına uygunluğu çok tartışmalı çeşmelerden başka bir şey yok gibi...

Üstelik, başka bir yer yokmuş gibi bu güzergaha konan Kapalı Cezaevi, çöp istasyonu, kedi çiftliği gibi konsepte zarar veren imalatlar burada... Son dönemde yapılan doğalgaz altyapı çalışması da tuz biber olmuş...

Kurtuluş yolu uzun bir konu... Gelecek hafta Allah ömür verirse kelama devam edeceğiz...  

NE MUTSUZLUK, "TÜRKÜM" DİYEMEYENEBAYRAMLIK AĞZIMI AÇIYORUM...ÇİFTLİK CADDESİNDE MAHMURE - IIÇİFTLİK CADDESİNDE, MAHMURE (I)YAZAR ÇATLAK OLUNCA...KEMÂLSURİYELİLER EMPERYALİST BİR PROJE Mİ?MUHAFAZAKÂRLAR NEYİ MUHAFAZA EDİYOR?KURTULUŞ YOLU ÜZERİNE BİRKAÇ KELAM (III)KURTULUŞ YOLU ÜZERİNE BİR KAÇ KELAM (II)Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Ali Yılmaz ERGEN
ÇOK ÖNEMLİ BİR HİBE
Ali Yılmaz ERGEN
Mustafa GENÇ
OLMAK İÇİN, “BİZ OLMA” ZORUNLULUĞU!
Mustafa GENÇ
Nagehan Yeşilyurt
İŞSİZLİK
Nagehan Yeşilyurt
Ergin KAHVECİ
ÇOMAK
Ergin KAHVECİ
Şakir DEMİRCİ
KENTİMİZİN SAYIN VALİSİNE SUNULMAK ÜZERE
Şakir DEMİRCİ
Alpaslan ÇEPNİ
KIYAMET Mİ KOPAR?
Alpaslan ÇEPNİ
Psk. Beste GÜNEYSU
Yoksa Ben de Obsesif Miyim?
Psk Beste GÜNEYSU
Cesur CEYLAN
MAVİ
Cesur CEYLAN
Mustafa ÖZBALCI
ATATÜRK'Ü DOĞRU ANLAMAK VE ANLATMAK
Mustafa ÖZBALCI
Akın ÜNER
NE MUTSUZLUK, "TÜRKÜM" DİYEMEYENE
Akın ÜNER
Ayhan HAMLI
HER BAYRAMIN DEĞİŞMEZ ZİYARETÇİLERİ ŞEHİT ANNELERİDİR...
Ayhan HAMLI
Kenan ÖZTÜRK
Düşündüm Bu Bayramda
Kenan ÖZTÜRK
Serkan Eskalen
Sosyal Medyada Müşterilerinizi Mutlu Etmenin 5 Yolu
Serkan Eskalen
Prof. Dr. Osman DEMİR
KURBAN BEREKETİ
Prof Dr Osman DEMİR
Prof. Dr. Yusuf DEMİR
Kurban Olayım…
Prof Dr Yusuf DEMİR
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
KURBAN
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Hikmet KURADA
ATATÜRK VE DİN KONUSUNDAKİ GERÇEKLER
Hikmet KURADA
Psk. Beste Güneysu
Çocuklar için Oyunun Önemi
Psk Beste Güneysu
Nurullah Kızıldağ
KEYİF VEREN SAMSUNSPOR
Nurullah Kızıldağ
Ersin ERGE
DOLMA KALEM DERKEN
Ersin ERGE
Salim YILDIZ
Yılan hikayesi
Salim YILDIZ
Birol BİRCAN
5 Günün Getirdiği…
Birol BİRCAN
Doç. Dr. Yetkin BULUT
İNSAN İRADESİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Metin ATLI
GÖZLER İRFAN BUZ’DA
Metin ATLI
İbrahim Sezen
SAMSUN, SENİ SANA ANLATAMAM Kİ !..
İbrahim Sezen
Selçuk KAYA
VEDA
Selçuk KAYA
Ömer PAMUK
TATİL VE KİTAP
Ömer PAMUK
İlker Mutlu
Veda Ederken
İlker Mutlu
Naci ALTUNCU
KAYIP GENÇLER
Naci ALTUNCU
Kıymet Ocak
PRATİK BİLGİLER
Kıymet Ocak
Tuğçe Gevşek
ORTAYA KARIŞIK
Tuğçe Gevşek
Kurtcan KURT
19 MAYIS'I ANLAMAK
Kurtcan KURT
Yılmaz Özbakır
İNFAK ve TOPLUMSAL FAYDA
Yılmaz Özbakır
Ender GÜR
ELDE VAR HÜZÜN
Ender GÜR
Kadir GÜRKAN
Nereden Baktığımız Önemli
Kadir GÜRKAN
Gül TURAN
ÇİN SEYAHATNAMESİ II
Gül TURAN
Hasan Cem KESKİN
BİZDE ÇOCUKTUK
Hasan Cem KESKİN
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT