YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Osman DEMİR

SANAL PARA SİSTEMİNDE MERKEZ BANKACILIĞI

Geçen haftaki yazımda yakın gelecekte kağıt paranın tamamen ortadan kalkacağını ve yerini sanal paranın alacağını ifade etmiştim. Hatırlanacağı gibi sanal para sisteminde bugünkü gibi fiili para bulunmayacak, para sanal ortamda hesap kaydı olarak var olacaktır. Ödemeler internet ortamında hesaplar arası para hareketi yoluyla yapılacaktır. Tüketim, tasarruf, yatırım, vergi ödeme, kamu gelirleri, kamu harcamaları, borçlanma, borç verme, borç ödeme bunların hepsi sanal para sisteminde yine olacaktır. Üstelik bütün bunlar bugün olduğundan daha kolay yapılacak, her şey kayıt altında olacak, kayıt dışı ekonomi diye bir sorun kalmayacak, para sistemini işletme maliyeti bugün olduğundan çok daha ucuz olacaktır.

Sanal para sisteminde merkez bankası olacak mıdır? Merkez bankası olacaksa fonksiyonları ne olacaktır?

Merkez bankasının sanal para sisteminde varlığını sürdürüp sürdürmeyeceğine ve fonksiyonlarının ne olacağına karar vermek için, merkez bankasının bugün hangi fonksiyonları yerine getirdiğine ve sanal para sisteminde bu fonksiyonlara ne ölçüde ihtiyaç duyulacağına bakmak gerekir.

Merkez bankası günümüz kağıt para sisteminde;

  • Para üretiyor,
  • Devlete senyoraj kazancı sağlıyor,
  • Piyasadaki para miktarını (likiditeyi) ayarlıyor,
  • Paranın güvenliği için önlem alıyor,
  • Fiyat istikrarını sağlamaya çalışıyor,
  • Bankalar için son başvuru mercii görevi görüyor.

Evvele tıpkı kağıt para sisteminin olduğu gibi sanal para sisteminin de paralı bir ekonomi olduğunu kabul etmek gerekir. Sanal para sisteminde para fiilen var olmamakta, fonksiyonları itibariyle var olmaktadır. Fiili kağıt paraların yerini sanal para almaktadır. Sanal para sisteminde merkez bankası kağıt para yerine sanal para üretmektedir. Sanal para sisteminde para üretme tekeli yine merkez bankasına aittir. Para üretme işi merkez bankasının en önemli görevi olmaya devam edecektir.

Sanal para sisteminde sanal para bilgisayar ortamında sanal olarak üretildiği ve kağıt para sistemindeki gibi devasa para basma ve para stoklama tesislerine ihtiyaç olmadığı için para üretme maliyeti düşmekte, sanal para üretmeden doğan senyoraj kazançları artmaktadır. Dolayısıyla sanal para sisteminde devlet yüksek senyoraj kazançlarını kimseye kaptırmak istemeyecektir, bu işi merkez bankası vasıtasıyla yürütmeyi tercih edecektir. Tabi sanal para sisteminin merkez bankası bugünkü merkez bankasından çok farklı olacaktır.

Piyasadaki para miktarını (likidite) ayarlama ihtiyacı sanal para sisteminde de devam edecektir. Herhangi bir anda piyasadaki sanal para miktarı olması gerekenden kıt veya bol olabilir. Merkez bankası piyasadaki para miktarını ayarlama işini tıpkı kağıt para sisteminde olduğu gibi açık piyasa işlemleri yoluyla yapabilir. Açık piyasa işlemleri sanal ortamda yürütüleceği için teklif alma, teklif verme ve işlemi gerçekleştirme süreleri kısalacak, uygulanan politikanın etkinliği artacaktır. Gecikme (time lag) sorunları minimize olacaktır. Sanal para sisteminde ticari bankacılık sisteminde köklü değişiklikler olacaktır. Bugünkü gibi çok sayıda banka ve şubeye ihtiyaç olmayacaktır. Ticari bankalar büyük ihtimalle yatırım danışmanlığı ve portföy yönetim şirketine dönüşecektir. Dolayısıyla piyasadaki para arzını ayarlamanın ikinci bir yolu olan zorunlu karşılık politikası önemini kaybedebilecektir.

Merkez bankası kağıt para sisteminde paranın güvenliğini sağlamak üzere taklit edilememe, güvenli depolarda muhafaza etme, korumalı zırhlı araçlarla nakletme gibi çeşitli önlemler almaktadır. Merkez bankası için paranın güvenliğini sağlama görevi sanal para sisteminde de kritik görev olmaya devam edecek ama güvenlik sağlama biçimi bugün olduğundan çok farklı olacaktır. Paranın güvenliği merkez bankası dışında hiçbir gücün yeni para üretememesi (özellikle hackerlerin sisteme müdahale edememesi), sisteme tanımlanmış komutlar dışında para hareketi olmaması yoluyla sağlanacaktır. Ekonomik birimler gelir getirici işler yaptıkları zaman hesaplarındaki sanal para miktarı artacak, harcama yaptıkları zaman azalacaktır.

Fiyat istikrarını sağlama görevi günümüz kağıt para sisteminde olduğu gibi sanal para sisteminde de merkez bankasının öncelikli görevi olmaya devam edecektir. Merkez bankası bunu piyasanın likiditesini ayarlayarak sağlamaya çalışacaktır.

Günümüz kağıt para sisteminde ödeme darboğazına giren ticari bankalar merkez bankasından borçlanarak sorunlarını çözebilmektedir. Sanal para sisteminde ticari bankacılığın kökten değişme ihtimali vardır. Sanal para sistemi bugünkü gibi çok sayıda bankaya ve şubeye ihtiyaç duymayacaktır. Bugünkü ticari bankaların görmekte olduğu mevduat toplama, kredi verme, fon transfer etme işlerini, sanal para sisteminde sanal işletim sistemi çok rahat yerine getirebilecektir. Sanal para sisteminde yatırımların finansmanı amacıyla sanal fon havuzları oluşabilir. Merkez bankası kendi belirleyeceği kurallar çerçevesinde fon havuzlarının sürdürülebilirliği çerçevesinde son başvuru mercii görevi görebilir.

Yakın geleceğin dünyası paranın sanal, insanların ve mübadelenin gerçek olduğu bir dünya olacaktır.

SANAL PARAYA GEÇİŞ TERCİH DEĞİL, ZORUNLULUKTURSANAL PARA SİSTEMİNDE BANKACILIKSANAL PARA SİSTEMİNDE MERKEZ BANKACILIĞIELVEDA KAĞIT PARA, HOŞ GELDİN SANAL PARAALTIN FİYATLARINDAKİ ARTIŞKURBAN BEREKETİSIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLEMENİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARISIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLENİRSE ENFLASYONLA MÜCADELE ZAFİYETE UĞRAR MI?MERKEZ BANKASI SIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLESİNS400’LER GELİYOR, TEŞEKKÜRLER SAYIN CUMHURBAŞKANIMYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Selamet ATLI
SOĞUK HAVADA SICACIK GALİBİYET
Selamet ATLI
Ender GÜR
FARKLI GALİBİYET
Ender GÜR
Salim YILDIZ
İyi oyun süper skor
Salim YILDIZ
Cesur CEYLAN
AŞK
Cesur CEYLAN
Ayhan HAMLI
EVLADINI İSTEYEN ANNELERİN SESİYLE YIKILSIN KANDİL
Ayhan HAMLI
Psk. Beste GÜNEYSU
Çocuklarda Yemek Yeme Sorunu ve Çözümleri
Psk Beste GÜNEYSU
Ersin ERGE
REMEO VE JULİET’İN YAŞADIĞI YERDEYKEN
Ersin ERGE
Şakir DEMİRCİ
ÇARŞAMBA OVASI SAMSUN’UN SERVETİDİR SANTRAL BAŞKA YERE…
Şakir DEMİRCİ
Prof. Dr. Osman DEMİR
SANAL PARAYA GEÇİŞ TERCİH DEĞİL, ZORUNLULUKTUR
Prof Dr Osman DEMİR
Kenan ÖZTÜRK
Nimet çarpsın ki!..
Kenan ÖZTÜRK
Hikmet KURADA
SİVAS KONGRESİ’NİN 100. YILINDA SİVASTAYDIM
Hikmet KURADA
Serkan Eskalen
HABER GAZETESİ YÜKSELİŞE DEVAM EDİYOR!
Serkan Eskalen
Mustafa GENÇ
YAŞAYANLARINA SAĞLIK, ÖLMÜŞLERİNE RAHMET…
Mustafa GENÇ
Nurullah Kızıldağ
Sabır ve inanç gerek
Nurullah Kızıldağ
Birol BİRCAN
BAFRA RÜŞDİYESİ-2
Birol BİRCAN
Murat Akar
BULVAR  AVM‘NİN ÖNÜNDEN GEÇERKEN…
Murat Akar
Nagehan Yeşilyurt
Nagehan Köyünüzde
Nagehan Yeşilyurt
Mustafa CİVELEK
Şampiyonlukta favorim Samsun
Mustafa CİVELEK
Ergin KAHVECİ
DEĞİŞTİRİP DURMAYIN!
Ergin KAHVECİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
GASTRO DİPLOMASIİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Alpaslan ÇEPNİ
AMACIMIZ ÜZÜM YEMEKTİR
Alpaslan ÇEPNİ
Mustafa ÖZBALCI
ÖNEMLİ OLAN KONUŞMAK DEĞİL YAPMAKTIR      
Mustafa ÖZBALCI
Metin ATLI
KALEMİZİ SAVUNAMADIK
Metin ATLI
Akın ÜNER
TARHANA OSMAN, MARGARİN MEHMET'E KARŞI...
Akın ÜNER
Psk. Beste Güneysu
Akran Zorbalığı 2
Psk Beste Güneysu
Prof. Dr. Yusuf DEMİR
Kurban Olayım…
Prof Dr Yusuf DEMİR
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
KURBAN
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
İbrahim Sezen
SAMSUN, SENİ SANA ANLATAMAM Kİ !..
İbrahim Sezen
Ömer PAMUK
TATİL VE KİTAP
Ömer PAMUK
İlker Mutlu
Veda Ederken
İlker Mutlu
Naci ALTUNCU
KAYIP GENÇLER
Naci ALTUNCU
Kıymet Ocak
PRATİK BİLGİLER
Kıymet Ocak
Tuğçe Gevşek
ORTAYA KARIŞIK
Tuğçe Gevşek
Kurtcan KURT
19 MAYIS'I ANLAMAK
Kurtcan KURT
Yılmaz Özbakır
İNFAK ve TOPLUMSAL FAYDA
Yılmaz Özbakır
Kadir GÜRKAN
Nereden Baktığımız Önemli
Kadir GÜRKAN
Gül TURAN
ÇİN SEYAHATNAMESİ II
Gül TURAN
Hasan Cem KESKİN
BİZDE ÇOCUKTUK
Hasan Cem KESKİN
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT