YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Murat AKAR

BULVAR  AVM‘NİN ÖNÜNDEN GEÇERKEN…

Bugün  Samsun’un kalbi Cumhuriyet Meydanındaki Bulvar AVM ‘ nin , bundan 132 yıl önce Fransız mimarlar tarafından tasarlandığını , 5 ana bloktan oluştuğunu, 9321 metrekarelik alanı kapsadığını  ve ilk on yıl 500 kişinin , ilerleyen yıllarda ise çalışan sayısının 1500 kişiye çıktığını ,dünyanın en kaliteli tütünleri  kabul edilen evkaf , maden ve canik tütünlerinin işlenerek  sigara yapıldığı fabrikalar olduğunu   herkes bilmez.

Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı Devleti’nin borçlarını tasfiye etmek amacıyla kurulan Düyunu  Umumiye  İdaresi  ülkenin en önemli  gelir kaynaklarına el koymuş ve  tütünle ilgili tüm gelirleri  30 yıllığına toplamak üzere de  tütün rejisi kurulmuştu.

O zamanlar Osmanlı da tütün ekimi, satımı, içimi serbest  yapılmaktaydı. Bakkallar tütünleri ipleri dizili halde satar, isteyene havanda döverek kağıdı ile birlikte satardı.

Sigara fabrikası Reji idaresi döneminde kuruldu. 1884 yılında İstanbul   Cibali  sigara fabrikası ,aynı yıl İzmir sigara fabrikası ,1885 de Adana sigara fabrikası ve 1887 de Samsun sigara fabrikası kuruldu. Ancak Cibali’den sonra Samsun ikinci  büyük sigara fabrikasydı.

Reji idaresi ,  üreticilerin  elinden ucuza aldığı  tütünü ,bir süre sonra  üreticinin gizlice tüccara daha pahalıya  sattığını görünce önlem almaya başladı. Düşük fiyatı beğenmeyen üretici kaçak olarak tüccara satıyor, tüccarda bu tütünleri yurt dışına kaçırıyordu. Mısırda İngilizlerin kurduğu sigara fabrikasına gidiyordu buradan kaçırılan  tütünler.

Gelir kaybını  önlemek amacıyla Reji İdaresi atlı ve silahlı kolluk gücü kurdu.
İlk başlarda 3600 olan kolcuların sayısı on yıl sonra iki katına çıktı. Köylülerle yaşadıkları amansız mücadeleler sonucu binlerce köylü öldü veya yaralandı. Değişik kaynaklara göre ölü sayısı iki binden başlayıp yirmi bine kadar çıkmakta hatta  bazı kaynaklarda ise elli bin civarında insanın telef olduğu ifade edilmektedir. Olaylar dram boyutunda yaşandığı için türkülere konu olmuş ağıtlar yakılmıştır.

O binalarda bir tarih yatmaktadır. Tütünün , kolcuların gazabına uğramış tütün üreticilerinin , fabrikada çalışan emeği sömürülmüş   emekçilerin tarihidir bu.

Daha da önemlisi Osmanlı Devleti’nin çöküşünün acıklı hikayesi saklıdır  o binalarda.

Bulvar AVM ‘nin önünden geçerken Osmanlı tarihinin önemli bir dilimine şahit olmuş  o binaların sessizliğini dinleyin lütfen…

 Bu ülkede Tütünden Reji İdaresine, Reji İdaresinden TEKEL’e ,TEKEL’den BAT’a uzanan tütünü ile, sigarası ile,    alkolü ile  ekonomik ve sosyal olarak çok büyük bir sektör  ,  bugün ne yazık ki terk edilmiştir.

Nasıl bu duruma gelindiğini ise, sebep ve sonuçları ile ilerleyen haftalarda  irdelemeye çalışalım birlikte.

Arka fonda tütünü , reji idaresini, kolcuların zulmünü anlatan  , konu olarak reji idaresinde çalışan üç kadının bu zulme karşı dayanışarak yaşam tutunma mücadelesini anlatan “ Rejinin Kadınları “ isimli kitabı ile o günlerin unutulmamasını amaçlayan sevgili arkadaşım Cem Kükey’e  de bu önemli başarısı için tebrik ediyorum.

“Rejinin Kadınları “   , Necati Cumali’nin “ Tütün Zamanı” , Talip Apaydın’ın “ Tütün Yorgunu”   gibi sayıları bir elin parmaklarından fazla olmayan tütünle ilgili bir roman olması da   bu coğrafyanın yerli ve milli bir ürününün unutulmaması açısından  ayrıca önemlidir.

 

 

 

 

 

 

“SAMSUN ÇEVRE PLATFORMU”ÇARŞAMBA OVASI SANTRAL YUVASI !BULVAR  AVM‘NİN ÖNÜNDEN GEÇERKEN…Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Nurullah Kızıldağ
Liderlik günü
Nurullah Kızıldağ
Vedat Başsan
TOPLUM İNŞASINDA CAMİNİN VE DİN GÖREVLİSİNİN ROLÜ
Vedat Başsan
Ayhan HAMLI
ÇARŞAMBA OVASI ULUSLARARASI ÇÖPLÜK MÜ YAPILACAK?
Ayhan HAMLI
Şakir DEMİRCİ
TRAMVAYLARDAN İNSAN MANZARALARI
Şakir DEMİRCİ
Ersin ERGE
İLİM KÜLTÜR SANAT EVİ DERKEN
Ersin ERGE
Psk. Beste GÜNEYSU
Çocuklarda Alt Islatma Problemi ve Çözüm Önerileri
Psk Beste GÜNEYSU
Cevat Köse
 DEPREM TEHLİKESİ VE SAMSUN DEPREM MASTER PLANI
Cevat Köse
Hikmet KURADA
 “KAZDIĞI KUYUYA DÜŞMEK” DİYE BUNA DENİR
Hikmet KURADA
Serkan Eskalen
UYGULAMA GÜNCELLEME
Serkan Eskalen
Mustafa GENÇ
CAMİLER HAFTASINI ANLAMLI HALE GETİRMEK!
Mustafa GENÇ
Kenan ÖZTÜRK
Pes Yani!
Kenan ÖZTÜRK
Murat AKAR
“SAMSUN ÇEVRE PLATFORMU”
Murat AKAR
Fatih Ergin
CAMİ İLE BÜYÜYEN ÇOCUK OLMAK
Fatih Ergin
Birol BİRCAN
BAFRA RÜŞDİYESİ-4
Birol BİRCAN
Nagehan Yeşilyurt
DEPREM
Nagehan Yeşilyurt
Ergin KAHVECİ
İKRAR
Ergin KAHVECİ
Özlem KALYONCU ŞİRİN
CAMİ MERKEZLİ MEDENİYETİN İNŞASINDA MÜSLÜMAN KADININ YERİ
Özlem KALYONCU ŞİRİN
Murat MALLI
SAMSUN ÇEVRESİ İLK YERLEŞİMLER
Murat MALLI
Alpaslan ÇEPNİ
EMEKLİLERİN BİRLEŞİK ÖRGÜTLENMESİ GEREKİYOR
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
ARTIRILMIŞ ZEKÂ ÇAĞI
Doç Dr Yetkin BULUT
Veysel ÇAKI
TOPLUMUN İNŞASINDA CAMİNİN ROLÜ
Veysel ÇAKI
Salim YILDIZ
Gereken yapıldı...
Salim YILDIZ
Selamet ATLI
BİZİ GERENE AFYOK...!
Selamet ATLI
Ender GÜR
KAZANMAYA DEVAM
Ender GÜR
Mustafa ÖZBALCI
İNSAN GÖNLÜNDEN İBARETTİR
Mustafa ÖZBALCI
Akın ÜNER
GLU.. GLU... GLU...
Akın ÜNER
Prof. Dr. Osman DEMİR
SAĞDUYULU VE YÜREKLİ BİR SES
Prof Dr Osman DEMİR
Metin ATLI
SAMSUNSPOR RAHAT TURLADI
Metin ATLI
Cesur CEYLAN
AŞK
Cesur CEYLAN
Mustafa CİVELEK
Şampiyonlukta favorim Samsun
Mustafa CİVELEK
Psk. Beste Güneysu
Akran Zorbalığı 2
Psk Beste Güneysu
Prof. Dr. Yusuf DEMİR
Kurban Olayım…
Prof Dr Yusuf DEMİR
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
KURBAN
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
İbrahim Sezen
SAMSUN, SENİ SANA ANLATAMAM Kİ !..
İbrahim Sezen
Ömer PAMUK
TATİL VE KİTAP
Ömer PAMUK
İlker Mutlu
Veda Ederken
İlker Mutlu
Naci ALTUNCU
KAYIP GENÇLER
Naci ALTUNCU
Kıymet Ocak
PRATİK BİLGİLER
Kıymet Ocak
Tuğçe Gevşek
ORTAYA KARIŞIK
Tuğçe Gevşek
Kurtcan KURT
19 MAYIS'I ANLAMAK
Kurtcan KURT
Yılmaz Özbakır
İNFAK ve TOPLUMSAL FAYDA
Yılmaz Özbakır
Kadir GÜRKAN
Nereden Baktığımız Önemli
Kadir GÜRKAN
Gül TURAN
ÇİN SEYAHATNAMESİ II
Gül TURAN
Hasan Cem KESKİN
BİZDE ÇOCUKTUK
Hasan Cem KESKİN
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT