Hakmiş: En Eski Ad

Hitit belgelerine göre Amasya'nın bilinen en eski adı Hakmiş'tir (Khakm(p)is). Bu ismin Perslerin bölgeyi fethettiği döneme kadar kullanıldığı düşünülüyor.

Hitit kayıtlarında geçen bu isim, şehrin Anadolu'daki köklü yerleşim geçmişinin en somut kanıtı sayılıyor.

Amasseia: Ana Tanrıça'nın Şehri

Perslerin ardından bölgede kurulan Mitridates (Pontus) Krallığı döneminde şehir Amasseia adını aldı. M.Ö. 2. yüzyıldan itibaren basılan şehir sikkelerinde AMASSEİA ibaresi açıkça görülüyor.

Ünlü coğrafyacı Strabon da doğduğu şehri Amaseia olarak adlandırmıştır.

Kelimenin kökü ilgi çekici: "Ana Tanrıça" anlamına gelen Ama ya da Mâ'dan türüyor. Yani Amaseia, "Ana Tanrıça Mâ'nın şehri" demek.

Roma ve Bizans Döneminde Amasia

Roma döneminde isim çok az değişti. Sikkelerde AMACIAC (Amasia) olarak geçiyor. İmparator Septimius Severus ve Caracalla dönemine ait Amasya sikkelerinde bu yazı açıkça okunuyor.

Bizans döneminde de Amasia adı herhangi bir değişikliğe uğramadan korundu.

Amasiyye ve Şehr-i Haraşna: Türk Dönemi

Şehrin adı ilk kez Danişmendliler döneminde farklılaşmaya başladı. Bazı kaynaklarda Amasiyye, bazılarında ise Şehr-i Haraşna olarak geçiyor.

Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde ise Amasya adı herhangi bir değişiklik olmaksızın kullanılmaya devam etti.

Osmanlı'da Şehzadeler Şehri

Amasya, Osmanlı döneminde "Şehzadeler Şehri" unvanıyla anılır oldu. Pek çok Osmanlı şehzadesinin sancakbeyliği yaptığı bu şehir, imparatorluk tarihinde ayrı bir yere sahip.

12 Haziran 1919'da Mustafa Kemal'in Amasya'ya gelmesiyle Milli Mücadele'nin ilk köşe taşlarından biri de burada atıldı.

Amasya'nın Eski Adları: Özet

• Hakmiş — Hitit dönemi
• Amasseia — Pontus/Mitridates Krallığı dönemi
• Amasia — Roma ve Bizans dönemi
• Amasiyye / Şehr-i Haraşna — Danişmendliler dönemi
• Amasya — Selçuklu'dan günümüze

Amasya mutfağı, Osmanlı saray geleneğiyle Anadolu halk mutfağının harmanlandığı bir zenginlik taşıyor. Saray döneminden miras kalan bazı tarifler bugün hâlâ yöresel restoranlarda yaşatılıyor.

Amasya Elması

Misket elması olarak da bilinen Amasya elması, şehrin adeta simgesi. Küçük boyutu, yoğun kokusu ve kendine has tatlı-ekşi dengesiyle diğer elma çeşitlerinden ayrılıyor. Amasya'ya gidip bu elmayı tatmadan dönmek olmaz.

Amasya Çöreği

İçine haşhaş ve ceviz doldurulan, üzeri yumurta sarısıyla kızartılan bu hamur işi, şehrin en sevilen yiyeceği. Pastanelerde ve fırınlarda kolayca bulunabiliyor. Taze çıktığında bambaşka bir lezzet.

Çatal Çorbası

Yarma, et ve çeşitli baharatlarla hazırlanan bu çorba, Amasya sofralarının vazgeçilmezi. Doyurucu yapısı ve kendine özgü tadıyla kış aylarının gözdesi.

Helle Çorbası

Mercimek, bulgur ve baharatlardan yapılan helle çorbası, yörenin en köklü lezzetlerinden biri. Besin değeri yüksek, sade ama derin bir çorba.

Toyga Çorbası

Yoğurt bazlı bu çorba Amasya mutfağının özgün tariflerinden. Nane ve tereyağıyla tatlandırılıyor; soğuk günlerde sıcak bir alternatif.

Şehzade Kebabı

Adını şehzadeler şehrinden alan bu kebap, Amasya'nın ana yemekleri arasında öne çıkıyor. Tarihî kimliğiyle örtüşen sofistike bir lezzet.

Ayva Gallesi

Ayva, kuzu eti ve nohutun buluştuğu bu yemek, saray mutfağından günümüze taşınan tescilli bir Amasya tarifi. Yöresel restoranlarda bulabilirsiniz.

Hasuda

Süt, pirinç ve şekerle hazırlanan hasuda, klasik helva mantığından farklı ama o kategoriye yakın bir tatlı. Kısa sürede yapılabilen ve evlerde sık pişirilen bir lezzet.

Hengel

Mantı severler için Amasya'ya has bir sürpriz: hengel. Klasik mantıdan farklı bir hamur işi, yöresel restoranlarda karşınıza çıkıyor.

Baklalı Dolma ve Patlıcan Pehli

Bamya ve baklanın mutfakta yoğun kullanıldığı Amasya'da baklalı dolma ile patlıcan pehli de öne çıkan ana yemekler arasında yer alıyor.

Amasya'nın Tarihi ve Turistik Yerleri

Dokuz bin yıl boyunca Hititlerden Pontus Krallığı'na, Romalılardan Osmanlılara kadar pek çok medeniyetin izini taşıyan Amasya, açık hava müzesi gibi bir şehir.

Pontus Kral Kaya Mezarları

Amasya'nın simgesi haline gelen bu mezarlar, M.Ö. 3. yüzyılda Harşena Dağı'nın kalker kayalıklarına oyulmuş. Toplam 21 mezar olduğu biliniyor; 5 büyük mezar öne çıkıyor. 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı. Geceleri aydınlatıldığında Yeşilırmak'a yansıyan görüntüsü nefes kesiyor.

Amasya Kalesi (Harşena Kalesi)

Şehrin üzerine hâkim Harşena Dağı'nın tepesindeki kale, şehir manzarasını izlemek için ideal bir nokta. Kaya mezarlarını gezdikten sonra buraya çıkıp tüm Amasya'yı bir çırpıda görmek mümkün.

Yalıboyu Evleri

Yeşilırmak kıyısı boyunca dizilen Osmanlı dönemi ahşap evleri, Amasya'nın en ikonik görüntüsünü oluşturuyor. Bir kısmı butik otele, bir kısmı restorana dönüştürülmüş. Yürüyerek gezmek için biçilmiş kaftan.

Amasya Arkeoloji ve Mumyalar Müzesi

İslami dönemden kalma nadir mumyalar ve binlerce yıllık eserler barındıran müze, tarih meraklılarının Amasya'dan ayrılmadan önce uğraması gereken durağı. Hitit dönemine ait buluntular da dikkat çekiyor.

Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Müzesi

15. yüzyılda inşa edilen ve döneminde müzikle tedavi uygulayan bir tıp merkezi olarak kullanılan bina, bugün tıp tarihini belgeleyen özgün bir müze. Dünyada bu alanda sayılı örneklerden biri.

Şehzadeler Müzesi

Osmanlı şehzadelerinin eğitim merkezi olan Amasya'yı anlatan bu müzede balmumu heykeller, tarihi kıyafetler ve belgeler sergileniyor. Pazartesi ve Salı günleri kapalı.

Hazeranlar Konağı

19. yüzyıldan kalma, Amasya'nın en iyi korunmuş Osmanlı konaklarından biri. Yeşilırmak kıyısındaki konumuyla fotoğraf çekmek için de ayrı bir değer taşıyor.

Ferhat Su Kanalı ve Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi

Efsanenin geçtiği topraklar Amasya. Ferhat'ın dağı delerek açtığı söylenen su kanalı hâlâ ayakta, hikâyeyi anlatan müze de şehir merkezinde ziyarete açık.

Aynalı Mağara

Şehir merkezine 3 km uzaklıkta, Harşena Dağı eteklerinde yer alan bu doğal mağara M.Ö. 200'lü yıllara dayanıyor. Yöre halkı arasında Güzelce Kız olarak da biliniyor.

Borabay Gölü

Şehir merkezinden biraz uzaklaşanları çam ormanlarıyla çevrili bu huzurlu göl karşılıyor. Günübirlik doğa gezisi için ideal bir nokta.

Amasya'nın Ünlü Kişileri

Amasya, Osmanlı'nın şehzade yetiştirme geleneğiyle tarihte özel bir yere sahip. Şehzadelerin sancak beyliği yaparak devlet yönetimini öğrendiği bu kentte Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman gibi isimler yetişti. Şehzadeler Gezi Yolu üzerindeki büstler bu tarihi bağı bugün de yaşatıyor.

Bunların yanı sıra Amasya; büyük coğrafyacı Strabon'un doğduğu şehir olmasıyla da öne çıkıyor. Strabon, M.Ö. 63'te bu kentte dünyaya geldi ve yazdığı "Geographica" adlı eseriyle antik dünyanın en kapsamlı coğrafya kitabını kaleme aldı.

2025 yılının 12 Mayıs Pazartesi günü saat 12:26’da, Amasya’nın Gümüşhacıköy ilçesi 4.2 (Mw) büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Kandilli Rasathanesi ve AFAD verilerine göre deprem yerin 19 kilometre derinliğinde meydana geldi. Depremin merkez üssü olarak 40.82111° kuzey enlemi ile 35.19444° doğu boylamı belirlendi.

🌐 Deprem Çevre İllerde de Hissedildi

Orta Karadeniz bölgesinde etkili olan sarsıntı, özellikle Merzifon, Havza ve Samsun’un iç kesimlerinde de hissedildi. Kısa süren ama etkili bir şekilde algılanan deprem nedeniyle vatandaşlar sokaklara çıktı. İlk belirlemelere göre herhangi bir can kaybı ya da ciddi maddi hasar yaşanmadı.

🏢 Yetkililerden Açıklama: “Panik Yapılmamalı”

Amasya Valiliği ve AFAD İl Müdürlüğü, yaptığı ortak açıklamada, bölgede herhangi bir olumsuzluk yaşanmadığını ancak artçı sarsıntılara karşı dikkatli olunması gerektiğini belirtti. AFAD, deprem sonrası bölgeye ekip yönlendirdiğini ve saha taramalarının devam ettiğini bildirdi.

🧭 Gümüşhacıköy’ün Fay Hattı Gerçeği

Uzmanlara göre Gümüşhacıköy ve çevresi, Kuzey Anadolu Fay Hattı’na yakınlığı nedeniyle zaman zaman düşük ve orta şiddette depremlerle karşılaşabiliyor. Depremin büyüklüğü yüksek olmasa da, derinliği ve merkezi konumu nedeniyle etkili hissedildi.

📢 Uzmanlardan Uyarı: “4.2’lik Sarsıntılar Hatırlatıcıdır”

Deprem uzmanları, 4.0–5.0 arası büyüklüğe sahip depremlerin, büyük depremler öncesi öncü sinyaller olabileceğini ancak bu tür tekil depremlerden kesin çıkarım yapılamayacağını belirtiyor. Yine de bina güvenliği, afet bilinci ve acil durum planları konularında vatandaşların her zaman hazırlıklı olması gerektiği vurgulanıyor.

Merzifon Kayadüzü hattında yaşanan kazalarda ön kısmı hasar gören yolcu otobüsünün içinde bulunan Hüseyin Özel, “Kazalara yoğun sisin neden oldu” dedi.

Samsun’dan İzmit’e giden aracıyla kazaya karışan Osman Yavuz ise “Önde arıza yapan tıra kamyonet çarptı. Biz de vurmamak için durunca çok sis nedeniyle arkadan gelen araçlar çarpmasıyla zincirleme kaza oldu” diye konuştu.
Kazalarla ilgili inceleme başlatıldı.

Amasya, Yeşilırmak Nehri'nin kıyısında kurulmuş, tarihi ve kültürel zenginlikleri ile önemli bir şehirdir. Ayrıca, Amasya elması ile de ünlüdür.

Amasya ilçelerinin posta kodları aşağıdaki gibidir:

Amasya Merkez: 05200
Göynücek: 05900
Gümüşhacıköy: 05700
Hamamözü: 05720
Merzifon: 05300
Suluova: 05500
Taşova: 05845
Amasya ilçelerinin posta kodlarını öğrenmenin farklı yolları vardır.

Türkiye Posta ve Telgraf Kurumu'nun (PTT) web sitesinden öğrenebilirsiniz.
PTT'nin mobil uygulamasından öğrenebilirsiniz.
Google Haritalar'dan öğrenebilirsiniz.
Yönlendirme servislerinden öğrenebilirsiniz.
Amasya ilçelerinin posta kodlarını öğrendikten sonra, posta gönderilerinizi daha hızlı ve kolay bir şekilde gönderebilirsiniz.

Örnek:

Amasya Merkez'de bulunan bir adrese bir kargo göndermek istiyorsanız, posta kodunu "05200" olarak yazmanız gerekmektedir.

Göynücek'te bulunan bir adrese bir kargo göndermek istiyorsanız, posta kodunu "05900" olarak yazmanız gerekmektedir.

Ve benzeri şekilde, Amasya'nın diğer ilçelerine yapacağınız posta gönderilerinde de ilgili ilçenin posta kodunu yazmanız gerekmektedir.

Amasya ilinin posta kodunu öğrenmenin bir diğer yolu da Google Haritalar'ı kullanmaktır. Google Haritalar'da, gönderiyi göndermek istediğiniz adresi aratarak, adresin yanında bulunan posta kodunu öğrenebilirsiniz.

Yönlendirme servisleri de Amasya ilinin posta kodlarını öğrenmek için kullanılabilecek bir başka yöntemdir. Yönlendirme servisleri, bir adrese gönderi göndermek istediğiniz zaman, gönderi adresini ve gönderi türünü girerek, gönderinizin doğru adrese ulaşması için gerekli olan bilgileri size sunmaktadır. Bu bilgiler arasında posta kodu da bulunmaktadır.

Özellikle Amasya'nın ilçelerine yapacağınız posta gönderilerinde, posta kodunu doğru yazmanız, gönderinizin doğru adrese ulaşmasını sağlayacaktır.

amasyaPARK AVM: Amasya'nın tek alışveriş merkezi olan amasyaPARK AVM, 8 bin metrekarelik kiralanabilir alana sahip ve 35'in üzerinde mağazaya ev sahipliği yapıyor. AVM, giyim, ayakkabı, kozmetik, elektronik, ev eşyaları ve restoran gibi çeşitli mağazalara ev sahipliği yapmaktadır.
Bu alışveriş merkezlerinin yanı sıra Amasya'da birçok küçük alışveriş merkezi ve çarşı da bulunmaktadır.