YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Ergin KAHVECİ

TANZİM Mİ? SATIŞ MI?

 

Türkiye, yıllık 50 milyon ton civarında yaş sebze meyve üreten bir ülke.

Toplam üretimin hemen hemen yarısı sebze, yarısı meyve.

Türkiye, yaş sebze ve meyve konusunda, geleneksel tüketim alışkanlıkları çerçevesindeki ürünlerin pek çoğunda kendine yeten bir ülke. Hatta üretim fazlası olan bir ülke.

Sebze ve meyvelerden ülkenin yıllık hâsılası 2017 için 90 milyar TL civarında. Bu miktar çiftçinin eline geçen miktar ve TÜİK verisi.

Bu miktarın (aile içi tüketimin dışında kalan) tahminen75 milyarlık kısmı pazara sunulan, ticarete konu olan miktar.

75 Milyar TL’lik ürün pazarının piyasa değeri ise yaklaşık 100-110 milyar TL değerinde.

Olağan koşullarda oluşan tutar bu.

Yaklaşık% 20 civarındaki son satış ürün kayıp ve firelerini de düşüncepiyasa yaklaşık 120-130 milyar TL’lik bir duruma erişiyor.

Peki, bu ürünler nasıl piyasalaşıyor?

1- Üreticinin kendi doğrudan satış kanalı.

2- Kooperatif ve birlikler üzerinden pazarlanan miktar.

3- Hal ve Komisyoncuların pazarladığı miktar.

4- Mal tedarikçileri ve tüccarlar, perakendeci zincir marketler, Gross marketler üzerinden pazarlanan miktar.

İlk üç kanalın ikincil satış kanalları olarak,“semt pazarlarını” da sistemin pazarlama ayağında görebiliriz.

Burada en önemli sorun birdenge-balans mekanizmasının olmaması.

Şu an için etkin kanallar bunlar. Ki; birinci ve ikinci’nin belirleyici bir etkisi yok.

Hal ve komisyoncular üzerinden yaşanan en önemli sorun manüplasyondan ziyade, pazarlama ağı, kar marjları, depolama ve lojistik (ulaşım-nakliye) suiistimallerinden kaynaklanıyor.

Daha önce de işleyen bir yol olmasına rağmen, son on yılda sisteme hızla ve biçim değiştirerek entegre olan diğer bir satış pazarlama kanalı ise“mal tedarikçileri ve tüccarlar”.

Sayıları30.000’ne yaklaşan yerel-ulusal perakende zincir marketler ve Gross marketlere mal tedarik eden, bu zerzevatı sözleşmeli ya da anlaşmalı olarak tarla ya da bahçe başında kapatan, ekim ve hasat dönemi süresince oluşacak değişimleri üreticinin sırtına yükleyen, yüksek ticari karlar elde etme iştahası içinde olan (ancak zaman zaman bu karlarını marketlere kaptıran) tedarikçi ve tüccarlar zaman içerisinde piyasada etkin olmaya başladı.

Hatta piyasayı yönlendirme gücüne kavuştu.

Bunun karşısında, marketlerin kendi depolama koşullarının olması, lojistik ağlarının güçlü olması, tedarikçi sayısının gün be gün artması; tedarikçileri zora sokmaya ve sevkiyatları alıcının keyfine göre yapmaya zorladı.

Zincir marketlerin piyasa bozucu etkisi ve bu etkinin geriye doğru yığılması ile hem tedarikçi/tüccar, hem halci-komisyoncu ve hem de üretici, bundan belli oranlarda pay almaya başladı.

Elbette ki temel yasa çalıştı ve“altta kalanın canı çıksın”durumu gerçekleşti.

Tedarikçi/ tüccar bir sonraki sezonda faturayı üreticiye yıkınca,üretici yavaş yavaş üretimden çekilmeye başladı.

Çünkü tüketicinin“satın almama tercihi” olmasına rağmen, üreticinin“satmama tercihi” yok.

Aslında işin kırılma noktası ve zincirin koptuğu hatta üst üste yığıldığı nokta da tam burası.

2018-2019 yılına kadar bu şikâyetler üreticinin yeterince mağdur olmasına yol açarken, sözkonusu mağduriyet tüketiciye çok fazla yansımıyordu.  Hal böyle olunca, tarım sektörü içinde olmayan ve her zaman onu görmekten imtina eden politik ve ekonomik kanalların dikkatini çekmiyordu.

2009 yılı baz alındığında (=100) 2017’ye göre 192, 2018’e göre 232 olması gereken resmi enflasyon artış tutarı maalesef hiçbir üründe bu rakamlara ulaşmadı.

2018 sonrası ise bu durum çok yönlüpik etkisi yaratmaya başladı.

2018 kur artışı oranları ile çiftçinin girdilerindeki artış miktarı aynı olmadı.Kur’da, son duruma yansıyan % 35-40’lık artış, çiftçinin girdilerinde % 100’ün üzerine çıktı.

İşte bu noktada fiyatlar kontrol dışına çıkmış oldu.

Kış sezonunda üretim bölgelerinde yaşanan doğa olayları ise bu durumun tuzu biberi oldu.

Toparlarsak; eğer sebze - meyve fiyatlarının artışının arkasındaki etkenin100 birim olduğunu kabul edecek olursak, bu miktar içindeen düşük pay çiftçinindir. Bunun kaynağı da ya üretimini azaltması ya da üretimden çıkmasıdır.

O halde fiyatlardaki artışın kaynağı ve varsa paydaşları nedir?

Pazarlama payı ağındaki ilk iki yolu yine dışlayarak,halci/komisyoncu payı 5 birimi;tüccar/tedarikçi payı 15 birimi; zincir market payı dahil “toplama” da (15+5=20) 20 birimi geçmez.

Geriye kalan şık ise“tüketicinin alım gücünün düşmesi” ile“ genel ekonomik koşullardır”.

Ülkenin bu durumu öngörememesi, buna dair bir düzenleyici kuruma sahip olmaması, fiyatlara yansıyıncaya kadar tarım sektörünün neoliberal iktisat bakış açısından değerlendirilmesi, üreticinin“kendini dengeleme mekanizmalarına”, finansman yönetim alışkanlığına, sermaye birikimine sahip olmaması gibi birçok sebep sayılsa bilesonunda zarar görenin yine üretici/çiftçinin ve tarım sektörünün olması oldukça sıkıntılı bir sonuçtur. 

Kanaatimce tanzim edilmesi gereken bu olsa da, ortadaki tablonun tanzim değil satış olduğu şeklindedir. 

 

 

 

 

 

 

 

 

MEVZU GELİP ÜRETİME KİLİTLENİNCE..."İTHAL, TARIM"EĞER?KÖYE DÖNÜŞ MÜ?TANZİM Mİ? SATIŞ MI?TÜKETİM TOPLUMU"ÜRETEN SUÇLU, ÜRETİLEN CEZALI"“Mudara”!ANLAŞTIK!...KENDİNE DÖNYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
21 MART'IN ANLAMI
Osman KARA
Erdem EROL
HASTANEYE GİDİN
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
"DOSTLAR BENİ HATIRLASIN"
Mustafa GENÇ
GÜNDEMLİK
GÜNDEMLİK
GÜNDEMLİK
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
YÜK
Prof Dr Yücel TANYERİ
Cevdet YILMAZ
Su (Şirketi) Savaşları
Cevdet YILMAZ
Kenan ÖZTÜRK
Teşekkürler TİKDAK
Kenan ÖZTÜRK
Nami Cem İYİGÜN
FARKLI UYGULAMALAR VE BÜTÇELENDİRME MESELESİ
Nami Cem İYİGÜN
Birol BİRCAN
Titanic'ten kutulan Türk.
Birol BİRCAN
Naci ALTUNCU
CHP'NİN GELECEKLE İLGİLİ VİZYONU ? ( 3 )
Naci ALTUNCU
Doç. Dr. Yetkin BULUT
DİKKAT EKONOMİSİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Burhan UYAN
ESNEK BEYİNLİLERDEN MİSİNİZ?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
YARIN DÜNYA ŞİİR GÜNÜ
Şakir DEMİRCİ
Mustafa ÖZBALCI
KÜLTÜR, SANAT VE TOPLUM
Mustafa ÖZBALCI
Ergin KAHVECİ
MEVZU GELİP ÜRETİME KİLİTLENİNCE...
Ergin KAHVECİ
Embiya SANCAK
"MUSTAFA EZBER BOZDU"
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
NEVRUZ
Alpaslan ÇEPNİ
Kadir GÜRKAN
Neden Olmuyor ?...
Kadir GÜRKAN
Kenan ERZURUMLU
Camiler, Vaizler, İmamlar: II
Kenan ERZURUMLU
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
ÜMİT VAR, ÜMİTVARIZ...
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kürşad GÜNDOĞDU
DEĞER Mİ?
Kürşad GÜNDOĞDU
Salim YILDIZ
Öldük öldük dirildik
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
12. adam, Okan'a merdiven oldu...
Selçuk KAYA
Metin ATLI
BU MAÇIN TARİFİ YOK
Metin ATLI
Ender GÜR
AHLARLA VAHLARLA KAZANMAK
Ender GÜR
Gül TURAN
PATLICAN  DEYİP DE GEÇME
Gül TURAN
Ayhan HAMLI
18 MART BÜYÜK GÜN...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUN, OTOPARK, PARKOMAT...
Akın ÜNER
Hasan Cem KESKİN
İNANCIN, SİLAHINDIR
Hasan Cem KESKİN
İlker Mutlu
Samsun'dan bir Menderes Samancılar Geçti
İlker Mutlu
Ersin ERGE
KUVAYI MİLLİYE DERKEN
Ersin ERGE
Erdal AĞAR
Uyku Kalitesi
Erdal AĞAR
Hikmet KURADA
AŞIK  VEYSEL’DEN, ''ATATÜRK’E AĞIT!..''
Hikmet KURADA
Mehmet ÖZ
İBN HALDUN’A GÖRE İKTİDAR VE DEVLET
Mehmet ÖZ
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
M. Halistin KUKUL
Kabûlünün 98. Yılında:TÜRK İSTİKLÂL MARŞI: BİR EDEBÎ ŞAHESER
M Halistin KUKUL
Ahmet HAYVALI
KDV UYGULAMA TEBLİĞLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER YAPILIYOR...
Ahmet HAYVALI
Ömer PAMUK
AMACA UYGUN YAŞAMAK...
Ömer PAMUK
Osman ZÜMRÜT
KADIN HAKLARI-İNSAN HAKLARI (3)
Osman ZÜMRÜT
Cesur CEYLAN
BİLMİYORUM
Cesur CEYLAN
Yavuz BAYRAM
28 ŞUBAT'IN YÜZLERİ!.. (Dünden Devam)
Yavuz BAYRAM
İbrahim TELLİOĞLU
TARİHTE TÜRK İZİ II: KÜLTÜREL İZ
İbrahim TELLİOĞLU
Memduh ERKİN
YENİLİKLER      
Memduh ERKİN
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ADANA MUTABAKATI NEDEN GÜNDEME GETİRİLDİ
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ