YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Osman DEMİR

DÖVİZ KURLARINDAKİ ARTIŞ NASIL DURDURULABİLİR?

Geçen haftaki yazımızda, döviz kurlarındaki artış niçin durdurulamıyor? diye sormuş ve döviz kurlarındaki artışın durdurulamayışını döviz rezervlerinin kıtlaşmasına bağlamıştık. Döviz rezervlerindeki kıtlaşmanın göstergesi olarak, 2013 yılında 135 milyar dolar olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz rezervlerinin bugün 100 milyar doların altına düştüğünü ifade etmiştik.

Bu haftaki yazımızda döviz kurlarındaki artışın nasıl durdurulabileceği sorusuna cevap arayacağız.

Döviz rezervlerinin azalması döviz kurlarını artırdığına göre, döviz rezervlerinin artması döviz kurlarının artmasına mani olacak hatta döviz kurlarını azaltabilecek demektir.

Döviz rezervleri nasıl artırılabilir?

Döviz rezervlerinin artması Türkiye’ye döviz girişinin artmasına ve Türkiye’den döviz çıkışının azalmasına bağlıdır.

Türkiye’ye döviz girişi nasıl artırılabilir?

Türkiye’ye döviz girişi, ihracat, turizm gelirleri, yabancı sermaye girişi, yurtdışında çalışan işçi ve girişimci vatandaşlarımızın gelir transferi, diğer ülkelerden gelen bağış ve yardımlar ve borçlanma yoluyla olmaktadır.

Bağış ve yardımlar sürekli olmadığı, borçlar vadesinde faiziyle birlikte geri ödendiği için, bu yolla güvenilir ve kalıcı döviz girişi sağlanamaz.

Yabancı sermaye doğrudan yatırım şeklinde olursa nispeten güvenilir döviz girişi sağlar. Çünkü doğrudan yatırımcı ülkede işletme kurar veya kurulu bir işletmeye ortak olur. Doğrudan yabancı yatırım ayrıca istihdama, üretime ve ekonomik gelişmeye olumlu katkı yapar.

Yabancıların portföy yatırımları Türkiye’de hisse senedi ve tahvil satın almaları şeklinde olur. Yabancıların hisse senedi satın almaları spekülatif karakterlidir, beklentilere ve siyasal ortama aşırı duyarlıdır. Ülkeye aniden girip, aniden çıkabilir. Dolayısıyla güvenilir ve kalıcı döviz girişi sağlamaz. Girdiğinde döviz kurunu düşürücü, çıktığında döviz kurunu artırıcı etki yapar, ekonomik istikrarı bozabilir.

En güvenilir ve kalıcı döviz girişi ihracat, turizm gelirleri, yurtdışında çalışan işçi ve girişimci vatandaşlarımızın Türkiye’ye gelir transfer etmeleri yoluyla sağlanır. Türkiye’ye döviz girişini artırmak için bu faaliyetlerin mutlaka teşvik edilmesi gerekir.

Türkiye’den döviz çıkışı nasıl azaltılabilir?

Türkiye’den döviz çıkışı, ithalat, turizm giderleri, yurtdışına sermaye çıkışı, yurtiçinde çalışan yabancıların yurtdışına gelir transferi, diğer ülkelere yapılan bağış ve yardımlar ve dış borç ödemeleri yoluyla olmaktadır.

Dış borçlar ödenmekte olan dış borçtan daha az dış borç alarak kademeli olarak azaltılabilir. Ancak günümüzde hemen her ülkenin dış borcu vardır. Türkiye orta düzeyde dış borçlu ülkeler arasında yer almaktadır.

Yurtdışına yönelik bağış ve yardımlar insani, siyasal ve ekonomik gerekçelerle yapılabilir. Türkiye, Osmanlı İmparatorluğunun mirasçısı bir ülke olduğundan, yurtdışına yönelik bağış ve yardımlarını azaltması pek mümkün değildir. Bu sebeple Milli Gelirine oranla dünyada en çok bağış ve yardım yapan ülke Türkiye’dir.

Vatandaşların yurtdışına çıkışlarını kısıtlamaya yol açacağı için turizm giderlerinin azaltılması pek mümkün değildir.

Doğrudan yabancı sermaye girişini olumsuz etkileyeceği için Türkiye’de çalışan yabancıların yurtdışına gelir transfer etmelerini kısıtlamak mümkün değildir.

Şimdiki ve gelecekteki yabancı sermaye girişlerini olumsuz etkileyeceği için, yurtdışına sermaye çıkışlarını kısıtlamak doğru olmaz.

Yurtdışına döviz çıkışını azaltmanın en etkili yolu ithalatı azaltmaktır.  Türkiye henüz yeterli petrol ve doğalgaz rezervine sahip olmadığından bu malları ithal etmek zorundadır. Kendi petrol ve doğalgaz rezervlerimizi keşfedebilir veya yeterli alternatif enerji kaynağı geliştirebilirsek, petrol ve doğalgaz ithali yoluyla yurtdışına döviz çıkışı azaltılabilir.

Türkiye’nin önünde yurtdışına döviz çıkışını azaltmanın etkili yolu olarak kendi üretebileceği ithal mallarını yurtiçinde üretme seçeneği kalıyor.

Döviz girişlerini artırmanın etkili yolu ihracatı artırmak, döviz çıkışlarını azaltmanın etkili yolu ithalatı azaltmak (ithal ikamesi) olduğuna göre, Türkiye’nin önceliği ihracatı teşvik mi, ithal ikamesi mi olmalıdır?

Bu soruya gelecek yazımızda cevap arayalım.

KURBAN BEREKETİSIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLEMENİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARISIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLENİRSE ENFLASYONLA MÜCADELE ZAFİYETE UĞRAR MI?MERKEZ BANKASI SIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLESİNS400’LER GELİYOR, TEŞEKKÜRLER SAYIN CUMHURBAŞKANIMMERKEZ BANKASI MEĞER BAĞIMSIZ DEĞİLMİŞYENİ PARTİ KURULSA TÜRKİYE'YE NE KAZANDIRIR?SEÇİM VE GEÇİMMERKEZ BANKASI: FRENE DEVAMBİNALİ YILDIRIM AZ LAF, ÇOK İŞYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Ali Yılmaz ERGEN
ÇOK ÖNEMLİ BİR HİBE
Ali Yılmaz ERGEN
Mustafa GENÇ
HACILARIMIZ ARAFAT SÖZLEŞMESİNİ UNUTURLAR MI?
Mustafa GENÇ
Psk. Beste GÜNEYSU
Çalma Hastalığı (Kleptomani)
Psk Beste GÜNEYSU
Ayhan HAMLI
BÖLÜCÜ TERÖRE VERİLEN İLK ŞEHİDİ UNUTMAYALIM…
Ayhan HAMLI
Şakir DEMİRCİ
FINDIK HAYATTIR GEÇİMDİR… AŞKTIR
Şakir DEMİRCİ
Kenan ÖZTÜRK
Düşündüm Bu Bayramda
Kenan ÖZTÜRK
Serkan Eskalen
Sosyal Medyada Müşterilerinizi Mutlu Etmenin 5 Yolu
Serkan Eskalen
Prof. Dr. Osman DEMİR
KURBAN BEREKETİ
Prof Dr Osman DEMİR
Nagehan Yeşilyurt
FINDIK
Nagehan Yeşilyurt
Ergin KAHVECİ
ABARTARAK…
Ergin KAHVECİ
Alpaslan ÇEPNİ
HER GÜNÜNÜZ BAYRAM OLSUN
Alpaslan ÇEPNİ
Prof. Dr. Yusuf DEMİR
Kurban Olayım…
Prof Dr Yusuf DEMİR
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
KURBAN
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Mustafa ÖZBALCI
DİN VE TOPLUM İLİŞKİSİ ÜSTÜNE
Mustafa ÖZBALCI
Akın ÜNER
BAYRAMLIK AĞZIMI AÇIYORUM...
Akın ÜNER
Hikmet KURADA
ATATÜRK VE DİN KONUSUNDAKİ GERÇEKLER
Hikmet KURADA
Psk. Beste Güneysu
Çocuklar için Oyunun Önemi
Psk Beste Güneysu
Cesur CEYLAN
Elif Su
Cesur CEYLAN
Nurullah Kızıldağ
KEYİF VEREN SAMSUNSPOR
Nurullah Kızıldağ
Ersin ERGE
DOLMA KALEM DERKEN
Ersin ERGE
Salim YILDIZ
Yılan hikayesi
Salim YILDIZ
Birol BİRCAN
5 Günün Getirdiği…
Birol BİRCAN
Doç. Dr. Yetkin BULUT
İNSAN İRADESİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Metin ATLI
GÖZLER İRFAN BUZ’DA
Metin ATLI
İbrahim Sezen
SAMSUN, SENİ SANA ANLATAMAM Kİ !..
İbrahim Sezen
Selçuk KAYA
VEDA
Selçuk KAYA
Ömer PAMUK
TATİL VE KİTAP
Ömer PAMUK
İlker Mutlu
Veda Ederken
İlker Mutlu
Naci ALTUNCU
KAYIP GENÇLER
Naci ALTUNCU
Kıymet Ocak
PRATİK BİLGİLER
Kıymet Ocak
Tuğçe Gevşek
ORTAYA KARIŞIK
Tuğçe Gevşek
Kurtcan KURT
19 MAYIS'I ANLAMAK
Kurtcan KURT
Yılmaz Özbakır
İNFAK ve TOPLUMSAL FAYDA
Yılmaz Özbakır
Ender GÜR
ELDE VAR HÜZÜN
Ender GÜR
Kadir GÜRKAN
Nereden Baktığımız Önemli
Kadir GÜRKAN
Gül TURAN
ÇİN SEYAHATNAMESİ II
Gül TURAN
Hasan Cem KESKİN
BİZDE ÇOCUKTUK
Hasan Cem KESKİN
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT