Adıyaman ve çevresinde Hititlerden Romalılara, Bizanslılardan Osmanlılara kadar pek çok medeniyet hüküm sürdü. Her dönem şehre yeni bir isim, yeni bir anlam kattı.
Perre: En Eski Yerleşim
Antik dönemde şehrin adı Perre'dir (ya da Farrin). Roma dönemine ait kalıntılar ve yazıtlarda bu isim geçiyor. Şehrin kuzeydoğusundaki kaya mezarları ve su kemerleri o döneme ait.
Yedi Yaman: Efsaneden Gelen Ad
Rivayete göre, Perre şehrinde puta tapan bir babanın yedi oğlu İslam'ı kabul edip evdeki putları kırar. Bunu öğrenen baba yedi oğlunu da öldürür. Ölen yedi çocuğun anısına şehre Yedi Yaman adı verilir. Zamanla bu ismin Adıyaman'a dönüştüğü düşünülüyor.
Hısn-ı Mansur: Mansur'un Kalesi
Şehrin en bilinen eski adı Hısn-ı Mansur'dur. Arapça'da "Mansur'un Kalesi" anlamına geliyor.
Bu ismin kökeni konusunda iki farklı rivayet var. Birinci rivayete göre 7. yüzyılda bölgeye gelen Emevi komutanlarından Kays kabilesine mensup Mansur bin Ca'vene adına kale yaptırıldı ve isim buradan geldi. İkinci rivayete göre ise isim Abbasi Halifesi Ebu Cafer el-Mansur'a dayanıyor.
Hısn-ı Mansur adı Cumhuriyet dönemine kadar resmi isim olarak kullanıldı.
Hüsnü Mansur: Halkın Değiştirdiği Ad
Hısn-ı Mansur adı, zamanla halk arasında söyleniş kolaylığıyla Hüsnü Mansur'a dönüştü. Resmi kayıtlarda Hısn-ı Mansur yazan şehir, günlük dilde farklı telaffuz ediliyordu.
Vadi-i Leman: Güzel Vadi
Bir başka rivayete göre şehri çevreleyen derin vadiler ve meyve bahçeleri, şehre Vadi-i Leman yani "Güzel Vadi" adını kazandırdı. Bu ismin zamanla halk ağzında Adıyaman'a dönüştüğü düşünülüyor.
Adıyaman Valiliği'nin resmi kaynaklarında da bu rivayet yer alıyor.
Adıyaman Adı Nasıl Kaldı?
1926 yılında çıkarılan Bakanlar Kurulu kararıyla şehrin adı resmen Adıyaman olarak belirlendi. Hısn-ı Mansur yüzyıllarca kullanılan resmi adın yerini böylece Cumhuriyet'in verdiği isim aldı.
Adıyaman'ın Eski Adları: Özet
- Perre (Farrin) — Antik dönem
- Yedi Yaman — Erken dönem Türk-İslam rivayeti
- Hısn-ı Mansur — Abbasi ve Osmanlı dönemi resmi adı
- Hüsnü Mansur — Halk arasındaki söyleniş
- Vadi-i Leman — Güzelliğinden kaynaklanan efsanevi ad
- Adıyaman — 1926'dan günümüze