Anayasa Mahkemesi’nin 2026 yılında boşanma ve velayet uyuşmazlıklarına ilişkin verdiği dikkat çekici kararlar aile hukukunu yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Bir tarafta boşanma sürecinin uzamasının temel haklara etkisi tartışılırken diğer tarafta çocukların velayetinin belirlenmesinde aile hayatına saygı hakkının gözetilmesi gerektiğine ilişkin kararlar öne çıktı. Nafaka konusunda ise hem Anayasa Mahkemesi önündeki süreç hem de Yargıtay’ın güncel kararları yakından takip ediliyor.
ANKARA – Boşanma davaları yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesinden ibaret olmaktan uzun süredir çıkmış durumda. Eşlerin ekonomik geleceğini doğrudan ilgilendiren nafaka ve tazminat talepleri, müşterek çocukların velayeti, çocukla kişisel ilişki kurulması ve yargılamanın ne kadar sürede tamamlandığı gibi başlıklar aile mahkemelerindeki uyuşmazlıkların en önemli parçalarını oluşturuyor.
2026 yılı ise özellikle yüksek yargıdan gelen kararlarla aile hukuku açısından hareketli geçiyor. Anayasa Mahkemesi'nin haziran ayında açıkladığı iki ayrı bireysel başvuru sonucu, hem boşanma davalarının uzun sürmesinin hem de velayet kararlarının temel haklar boyutunun yeniden tartışılmasına neden oldu. Buna nafaka konusundaki güncel yargısal süreçler de eklenince, boşanma davalarının nasıl yürütüldüğü bir kez daha hukuk gündeminin merkezine yerleşti.
Aynı gün iki önemli aile hukuku kararı
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü'nün 18 Haziran 2026 tarihli toplantısında aile hukukuna doğrudan temas eden iki dosya karara bağlandı.
Başvuru numarası 2021/24140 olan dosyada, boşanma davasının uzun sürmesi ve kanunda öngörülen bekleme süresi nedeniyle evlenme hakkının ihlal edildiği ileri sürüldü. Yüksek Mahkeme, başvuruda hem evlenme hakkının hem de adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Aynı toplantıda incelenen 2025/40744 numaralı başka bir bireysel başvuruda ise müşterek çocukların velayetinin babaya verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiası değerlendirildi. Anayasa Mahkemesi bu başvuruda da Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaştı.
Bu iki kararın aynı toplantıda sonuçlanması, aile mahkemelerinde verilen kararların yalnızca Türk Medeni Kanunu hükümleri açısından değil, temel hak ve özgürlükler çerçevesinde de değerlendirilmesi gerektiğini gösteren güncel örneklerden biri oldu.
Boşanmanın uzaması artık yalnızca “usul sorunu” olarak görülmüyor
Özellikle çekişmeli boşanma davalarında yargılamanın uzaması tarafların yaşamlarını uzun süre belirsizlik içinde bırakabiliyor. Tanıkların dinlenmesi, sosyal ve ekonomik durum araştırmaları, bilirkişi incelemeleri, istinaf ve gerektiğinde temyiz süreçleri dosyanın niteliğine göre yargılamanın süresini etkileyebiliyor.
Anayasa Mahkemesi'nin haziran ayındaki ihlal kararı ise bu konunun farklı bir yönüne işaret ediyor. Boşanma sürecinin olağan sınırların ötesinde uzaması, belirli koşullarda kişinin yeniden evlenebilmesi ve özel hayatına ilişkin kararlarını özgür biçimde verebilmesi üzerinde sonuç doğurabiliyor.
Boşanma hukukunda bir başka önemli gelişme ise Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinde daha önce yapılan değişiklikle ilgiliydi. Önceki bir boşanma davasının reddedilmesinin ardından ortak hayatın yeniden kurulamaması hâlinde evlilik birliğinin temelden sarsılmış sayılabilmesi için öngörülen süre, 2024 yılında yapılan düzenlemeyle üç yıldan bir yıla indirilmişti.
Bu kez “bir yıl” ibaresi Anayasa Mahkemesi'nin önüne taşındı. Yüksek Mahkeme 12 Şubat 2026 tarihinde verdiği ve 17 Nisan 2026 tarihinde duyurulan kararında söz konusu bir yıllık sürenin Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna ulaşarak iptal talebini reddetti. Böylece mevcut bir yıllık süre yönünden düzenlemenin devamına karar verilmiş oldu.
Velayette asıl ölçüt: Çocuğun üstün yararı
Boşanma davalarının en hassas kısmını ise müşterek çocukların durumu oluşturuyor. Velayetin anneye veya babaya verilmesi, çocuk ile velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn arasında kurulacak kişisel ilişkinin günleri, tatil dönemleri, eğitim hayatının devamlılığı ve çocuğun yaşam düzeni mahkemeler tarafından ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Hukuk uygulamasında velayet konusunda anne veya babaya otomatik üstünlük tanıyan bir yaklaşım yerine çocuğun üstün yararının esas alınması gerekiyor. Çocuğun yaşı, eğitim düzeni, ebeveynleriyle ilişkisi, yaşam koşulları ve somut olayın özellikleri değerlendirmede etkili olabiliyor.
Anayasa Mahkemesi'nin müşterek çocukların velayetinin babaya verilmesine ilişkin 2025/40744 numaralı başvuruda aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine hükmetmesi de velayet kararlarında gerekçelendirme ve somut olay incelemesinin önemini yeniden gündeme taşıdı. Bununla birlikte karar, velayetin her durumda anneye ya da her durumda babaya bırakılması gerektiği şeklinde yorumlanmıyor. Her uyuşmazlığın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Yargıtay'ın 2026 yılına yansıyan kararlarında da çocukla kişisel ilişki kurulmasının yalnızca ebeveynlerin talepleri üzerinden değil, çocuğun günlük yaşamını aksatmayacak ve uygulanabilir olacak şekilde düzenlenmesi gerektiğine ilişkin değerlendirmeler bulunuyor. Bu yaklaşım, velayet uyuşmazlıklarında mahkeme kararının kağıt üzerinde kalmaması ve çocuğun gerçek yaşam koşullarıyla uyumlu olması gerektiğini ortaya koyuyor.
Nafakada 2026'nın en çok tartışılan başlığı
Aile hukukunda kamuoyunun en fazla tartıştığı konulardan biri ise yoksulluk nafakası olmaya devam ediyor.
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması koşuluyla, diğer tarafın mali gücü oranında yoksulluk nafakası talep edebilmesi düzenleniyor. Mevcut kanun metninde “süresiz olarak” ifadesi bulunuyor.
Bu ifade 2025 yılında Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından Anayasa Mahkemesi'ne taşındı. E.2025/156 numaralı dosya, Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli Genel Kurul gündeminde esas inceleme aşamasında yer aldı. Kamuoyuna aynı gün Yüksek Mahkeme'nin “süresiz olarak” ibaresini iptal ettiği yönünde çok sayıda haber yansıdı. Bununla birlikte özellikle nafaka ödeyen veya nafaka alan kişilerin, yalnızca haber başlıklarına dayanarak mevcut yükümlülüklerin ortadan kalktığı sonucuna ulaşmaması önem taşıyor. Hukuki sonuç bakımından resmi karar metni, Resmî Gazete'deki yayım ve varsa yürürlük için öngörülen süre belirleyici nitelik taşıyor.
Dolayısıyla “nafaka tamamen kaldırıldı” veya “mevcut nafakalar sona erdi” gibi genelleştirilmiş ifadeler aile hukukundaki farklı nafaka türlerini de birbirine karıştırabiliyor.
Yoksulluk nafakası ile çocuk nafakası aynı değil
Boşanma dosyalarında nafaka denildiğinde tek bir hukuki kurumdan söz edilmiyor. Yoksulluk nafakası boşanma sonrasında eşlerden biri lehine gündeme gelebilirken, iştirak nafakası müşterek çocuğun bakım, barınma, sağlık, eğitim ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına velayet sahibi olmayan ebeveynin ekonomik gücü oranında katılmasını amaçlıyor.
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü'nde de iştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen eşin ergin olmayan çocuğun yetiştirilmesi, sağlık, barınma ve eğitim gibi giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlayan nafaka türü olarak tanımlanıyor.
Bu nedenle yoksulluk nafakasına ilişkin bir yasal veya yargısal gelişmenin çocuklar için hükmedilen iştirak nafakasını kendiliğinden ortadan kaldırdığı sonucuna varılması doğru değil.
Nafaka miktarlarında da herkese uygulanabilecek sabit bir rakam veya standart oran bulunmuyor. Tarafların sosyal ve ekonomik durumları, gelirleri, giderleri ve somut olayın koşulları değerlendirmede etkili oluyor.
Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19 Şubat 2026 tarihli E.2025/10676, K.2026/1907 sayılı kararına ilişkin yayımlanan özette, yoksulluk nafakasının artırılması davasında tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile günün ekonomik koşullarının dikkate alındığı ve hükmedilen miktarın düşük bulunarak kararın bozulduğu belirtiliyor. Yine 4 Şubat 2026 tarihli başka bir kararda çocuklar için belirlenen iştirak nafakasının sosyal ve ekonomik koşullar karşısında yetersiz bulunması bozma gerekçeleri arasında yer aldı.
Yerel düzeyde dosyaların doğru hazırlanması daha da önem kazanıyor
Yüksek mahkemelerin son kararları, boşanma davalarında dilekçelerin, delillerin ve taleplerin dosyanın başlangıcından itibaren doğru şekilde ortaya konulmasının önemini artırıyor. Çünkü aynı boşanma dosyasında kusur tespiti, velayet, kişisel ilişki, tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve maddi-manevi tazminat gibi birbirinden farklı talepler bulunabiliyor.
Sakarya'da aile hukukuna ilişkin bir uyuşmazlık yaşayan kişilerin de sürecin niteliğine göre bir Sakarya boşanma avukatı aracılığıyla somut dosyadaki delilleri, talepleri ve güncel içtihatları değerlendirmesi önem taşıyabiliyor. Özellikle velayet veya nafaka gibi kararların uzun vadeli sonuçlar doğurabildiği uyuşmazlıklarda, internet ortamındaki genel bilgiler ile somut olayın hukuki değerlendirmesinin birbirinden ayrılması gerekiyor.
Aynı şekilde yalnızca boşanma aşamasında değil, boşanma kararının ardından açılabilen nafakanın artırılması veya azaltılması, velayetin değiştirilmesi ve çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi gibi davalarda da koşullar zaman içerisinde değişebiliyor. Bu nedenle bir Sakarya avukat ile yapılan hukuki değerlendirmede güncel ekonomik ve sosyal koşulların yanı sıra yeni Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarının da takip edilmesi dosyanın sağlıklı yürütülmesi açısından önem kazanıyor.
Aile hukuku açısından hareketli dönem devam edecek
2026 yılında ortaya çıkan tablo, Türkiye'de aile hukukunun önümüzdeki dönemde de yüksek yargı kararları ve olası mevzuat değişiklikleriyle gündemde kalacağını gösteriyor.
Bir tarafta Anayasa Mahkemesi boşanma davasının süresi ile bireyin özel hayatı ve yeniden evlenme hakkı arasındaki ilişkiyi değerlendiriyor. Diğer tarafta velayet kararlarının aile hayatına saygı hakkına uygun şekilde verilmesi gerektiğine ilişkin ihlal kararları ortaya çıkıyor. Nafaka konusunda ise hem yüksek yargının yaklaşımı hem de olası yeni yasal düzenlemeler yakından izleniyor.
Vatandaşlar açısından en önemli nokta ise manşetlerde yer alan “nafaka kalktı”, “velayet kuralları değişti” veya “boşanma artık daha kısa sürecek” gibi ifadelerin tek başına hukuki sonuç doğurmadığını bilmek.
Her boşanma dosyasında tarafların kusur durumu, ekonomik koşulları, çocukların ihtiyaçları, mevcut deliller ve önceki mahkeme kararları farklılık gösterebiliyor. Yüksek yargı kararları uygulamanın yönünü belirlese de aile mahkemeleri önlerindeki uyuşmazlığı somut olayın koşullarına göre değerlendirmeye devam ediyor.
Bu nedenle 2026'nın aile hukuku açısından en önemli mesajı, boşanma, nafaka ve velayet uyuşmazlıklarının giderek daha fazla temel haklar, ekonomik gerçekler ve çocuğun üstün yararı ekseninde ele alınması olarak öne çıkıyor. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'dan gelecek yeni kararlar ile nafaka konusunda yapılabilecek olası mevzuat düzenlemeleri, yılın kalan döneminde de hukuk gündeminin yakından takip edilen başlıkları arasında olacak.