ALS (Amyotrofik Lateral Skleroz) merkezi sinir sistemini etkileyen ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. Halk arasında motor nöron hastalığı olarak da bilinen ALS kas hareketlerini kontrol eden sinir hücrelerinin zamanla hasar görmesi ve işlevini kaybetmesiyle ortaya çıkar. Beyin ve omurilikte bulunan motor nöronların dejenerasyonu sonucunda kaslarda güçsüzlük, erime ve hareket kaybı gelişir.
Hastalık genellikle sinsi bir şekilde başlar. İlk belirtiler arasında el ve kollarda güç kaybı, konuşma bozukluğu, yutma güçlüğü ya da kas seğirmeleri yer alabilir. İlerleyen süreçte hastalar günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmekte zorlanabilir. ALS bilişsel fonksiyonları çoğu zaman doğrudan etkilemez; ancak bazı hastalarda davranışsal ve zihinsel değişiklikler de görülebilir.
ALS Hastalığının Nedenleri Nelerdir?
ALS’nin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Vakaların büyük bölümü sporadik, yani rastlantısal olarak ortaya çıkar. Küçük bir kısmı ise genetik geçişlidir. Bilimsel araştırmalar genetik mutasyonlar, çevresel faktörler, bağışıklık sistemi bozuklukları ve hücresel düzeyde protein birikimi gibi etkenlerin hastalığın gelişiminde rol oynayabileceğini göstermektedir.
Ayrıca oksidatif stres, glutamat adı verilen sinir iletici maddenin fazlalığı ve hücre içi enerji üretim mekanizmalarındaki bozukluklar da olası nedenler arasında değerlendirilmektedir. Ancak ALS’nin ortaya çıkış süreci karmaşık olup tek bir nedene bağlanamamaktadır.
Belirtiler ve Süreç Hakkında Genel Bilgiler
ALS ilerleyici bir hastalıktır ve belirtiler zamanla artış gösterebilir. Erken tanı hastalığın seyrini takip etmek açısından önemlidir. Günümüzde ALS’yi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamakla birlikte hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik bazı tedavi yaklaşımları ve destekleyici uygulamalar mevcuttur.