Bitlis ilinin nesi meşhur sorusuna hem gastronomi hem tarih hem de doğa üzerinden uzun bir listeyle cevap verilebilir. Kentin en bilinen yemeği büryan olurken Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı ve Nemrut Kalderası turizm açısından en güçlü noktalar arasında.
Bitlis Büryan Kebabı
Bitlis'in gastronomi açısından en tanınan ürünü büryan kebabı.
Geleneksel tarifte yörede “hevur” olarak adlandırılan teke eti kullanılıyor. Et kaya tuzuyla hazırlanıyor ve içerisinde su bulunan tandırın üzerine çengellerle asılıyor. Tandırın ağzı kapatılarak et hem ateşin sıcaklığı hem de oluşan buharla pişiyor.
Bitlis Büryan Kebabı 26 Ocak 2021 tarihinde coğrafi işaret tescili aldı.
Bitlis Katıklı Dolma
Eski içerikte katıklı dolma sıradan sebze dolması olarak anlatılmıştı.
Gerçek tarifte kış kabağı 2-3 milimetre kalınlığında uzun şeritler halinde kesiliyor. Kuzu eti, ince bulgur, soğan, biber ve reyhanla hazırlanan harç bu kabaklara sarılıyor.
Piştikten sonra üzerine sarımsaklı yoğurt dökülüyor. “Katık” adı da yörede yoğurt için kullanılan kelimeden geliyor.
Çorti Aşı
Bitlis mutfağının bir başka karakteristik yemeği çorti aşı.
Çorti, sirke kullanılmadan hazırlanan salamura lahana. Çorti aşı yapılırken lahana; kemikli ve yağlı et ile dövme kullanılarak uzun süre pişiriliyor.
Avşor Çorbası
Büryanla bağlantılı yemeklerden biri Avşor Çorbası.
Güncel coğrafi işaret tarifinde büryan eti ve büryan yağı; salça, pul biber, tuz ve suyla birleştiriliyor. İsteğe göre domates, yeşil biber ve taze fasulye de eklenebiliyor.
Avşor özellikle sabah saatlerinde tüketilen eski Bitlis yemeklerinden.
Nemrut Krater Gölü
Bitlis'teki Nemrut, Adıyaman'daki heykelleriyle ünlü Nemrut Dağı ile karıştırılmamalı.
Tatvan, Ahlat ve Güroymak arasında yer alan volkanik Nemrut Kalderası içerisinde birden fazla göl, sıcak su kaynakları ve volkanik oluşumlar bulunuyor.
Nemrut Kalderası 2003 yılında Tabiat Anıtı, 2013 yılında ise Ramsar Alanı olarak ilan edildi.
Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı
Ahlat'ın en önemli tarihî alanı Selçuklu Meydan Mezarlığı.
Yüzlerce anıtsal mezar taşı, geometrik desenler, kitabeler ve taş işçiliğiyle açık hava müzesi görünümünde. Ahlat çevresinde ayrıca çok sayıda kümbet bulunuyor.
Emir Bayındır Kümbeti
Ahlat'ın simge yapılarından Emir Bayındır Kümbeti, Taht-ı Süleyman Mahallesi'nde bulunuyor.
Kitabesinde Melik Bayındır İbn Rüstem'in adı yer alan yapı, Ahlat kümbetleri içerisindeki en dikkat çekici örneklerden.
Bitlis'ten Ne Alınır?
Bitlis'ten alınabilecek yöresel ürünler arasında:
- Hizan fındığı
- Adilcevaz cevizi
- Mutki karakovan balı
- Küp peyniri
- Ahlat bastonu
- Kök boyalı kilim ve halılar
öne çıkıyor.