Duygularımızı bastırmak günlük hayatın bazı anlarında işimize yarayabilir. Örneğin öfkeli olduğumuz anda tepki vermeyi ertelemek veya önemli bir görüşme sırasında duygumuzu kısa süre kontrol etmek başlı başına sorun değil. Asıl dikkat çeken durum, duyguları sürekli gizlemeyi temel başa çıkma yöntemi haline getirmek.
Duygu Bastırmak Ne Demek?
Psikoloji araştırmalarında “expressive suppression”, yani duygusal ifadeyi bastırma, kişi duyguyu yaşadığı halde yüz ifadesini, sözlerini veya davranışlarını bilinçli biçimde gizlediğinde kullanılan kavramlardan biri.
Bu, duygunun ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Daha çok dışarıya gösterilmesinin engellenmesi anlamına geliyor.
Depresyon ve Kaygıyla İlişkili mi?
Araştırmalar duyguları sürekli bastırma eğilimi ile depresif belirtiler, düşük olumlu duygu ve daha düşük yaşam doyumu arasında ilişkiler buluyor.
Ancak buradan “duygusunu bastıran herkes depresyona girer” sonucu çıkarılamaz.
Duygusal sorun yaşayan kişiler zaten daha fazla bastırma davranışı gösterebilir; ayrıca kişilik, yaşam koşulları ve kültür de ilişkiyi etkiliyor.
İlişkileri Etkileyebilir
43 araştırmayı birleştiren bir meta-analizde daha fazla duygu bastırma; daha düşük sosyal destek, daha düşük ilişki memnuniyeti ve daha zayıf sosyal iyi oluşla ilişkili bulundu.
Yakın ilişkiler üzerinde yapılan daha yeni çalışmalar da duygularını daha fazla gizleyen kişilerin bazı konuşmalarda karşısındaki kişiyi daha az ilgili hissettiğini ve daha az yakınlık bildirdiğini gösteriyor.
Her Duyguyu Dışarı Vurmak Daha mı Sağlıklı?
Hayır.
Duyguyu bastırmamak, akla gelen her şeyi kontrolsüz biçimde söylemek anlamına gelmiyor.
Örneğin öfkeyi hakaret veya saldırganlıkla dışarı vurmak ilişkileri daha da kötüleştirebilir. Amaç duyguyu fark etmek, adlandırmak ve uygun biçimde yönetmek.
“Şu anda kızgınım ve konuşmak için biraz zamana ihtiyacım var” demek ile öfkeyi tamamen inkâr etmek veya karşı tarafa bağırmak birbirinden farklı davranışlar.
Kültürel Farklılıklar Önemli
Duygu bastırma araştırmalarının dikkat çeken taraflarından biri sonuçların kültürler arasında aynı olmaması.
2021'de yayımlanan bir meta-analizde duygu bastırma ile olumlu duygular arasındaki ilişkinin Batılı ve Doğulu örneklemlerde farklılaşabildiği görüldü. Daha yeni çalışmalar da olumlu ve olumsuz duyguları bastırmanın aynı sonuçları vermeyebileceğini gösteriyor.
Bu nedenle “duygunu bastırmak her koşulda zararlıdır” şeklinde evrensel bir kural koymak doğru değil.
Duygularla Daha Sağlıklı Nasıl Baş Edilebilir?
Duygunun adını koymak başlangıç olabilir: üzgün müyüm, öfkeli miyim, utanıyor muyum, kaygılı mıyım?
Sonrasında duygunun nedenini düşünmek, güvenilen biriyle konuşmak, yazmak veya gerekiyorsa profesyonel destek almak uygulanabilecek yöntemlerden.
Amaç duyguları ortadan kaldırmak değil, davranışlarımızı yönetirken onların verdiği bilgiyi de fark etmek.
Uzun süren çökkünlük, yoğun kaygı, öfke kontrolünde belirgin güçlük veya duygular nedeniyle günlük hayatın aksaması durumunda ruh sağlığı uzmanından değerlendirme almak yararlı olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve ruh sağlığı tanısı veya tedavi önerisi değildir.