Büyükbaş hayvan beslemede rasyonun yalnızca enerji ve protein değerleri üzerinden değerlendirilmesi yeterli değildir. Süt sığırları ve besi hayvanlarının günlük beslenme programlarında vitaminler, makro mineraller, iz mineraller ve diğer tamamlayıcı besin bileşenleri de rasyonun önemli parçalarıdır. Büyükbaş premiks, bu mikro besinlerin kontrollü ve dengeli biçimde yeme dahil edilmesini kolaylaştıran özel karışımlar arasında yer alır. Makrovit tarafından sunulan premiks çözümleri de hayvanın üretim dönemi, rasyon yapısı ve işletmenin hedefleri dikkate alınarak değerlendirilebilecek farklı seçeneklerden oluşur.
Büyükbaş yetiştiriciliğinde her sürünün aynı besleme programına sahip olması mümkün değildir. Laktasyondaki yüksek verimli bir süt ineğinin ihtiyaçları ile besi dönemindeki bir hayvanın rasyon hedefleri birbirinden farklıdır. Bunun yanında hayvanın canlı ağırlığı, yaşı, günlük yem tüketimi, kullanılan kaba yemin kalitesi ve kesif yem oranı da rasyonun genel yapısını etkiler. Bu nedenle premiks seçiminin hazır bir standarttan ziyade mevcut yem programıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Büyükbaş Premiks Rasyonda Hangi Amaçla Kullanılır?
Bir rasyon hazırlanırken mısır, arpa, buğday, soya küspesi, silaj, kuru ot ve benzeri hammaddeler enerji, protein ve lif açısından ana yapıyı meydana getirir. Ancak vitamin ve iz mineral gibi mikro besinlerin istenen düzeylerde ve düzenli olarak sağlanması için daha hassas bir formülasyon gerekir. Büyükbaş premiks, bu noktada küçük miktarlardaki bileşenlerin rasyona daha kontrollü şekilde dahil edilmesine yardımcı olur.
Premikslerin yapısı kullanım amacına göre değişebilir. Süt sığırlarına yönelik ürünlerde laktasyon döneminin besleme hedefleri ön plana çıkarken, besi hayvanlarına yönelik ürünlerde canlı ağırlık artışı, yemden yararlanma ve besi programının genel dengesi dikkate alınır. Buzağı döneminde ise büyüme ve gelişim sürecine uygun farklı besleme yaklaşımları gerekir. Makrovit’in ruminant ürün grubunda süt sığırı, besi, buzağı ve özel formülasyonlara yönelik farklı ürün sınıflarının bulunması da bu ayrımın önemini gösterir.
Premiks kullanımındaki temel amaç, rasyondaki diğer hammaddelerin yerini almak değildir. Ürün, ana yem yapısını tamamlayan konsantre bir bileşen olarak değerlendirilmelidir. Dolayısıyla premiks seçimi yapılmadan önce rasyonun hangi hammaddelerden oluştuğu ve bu hammaddelerin besin değerleri bilinmelidir.
Rasyon Yönetiminde Kaba Yem Kalitesi Neden Önemlidir?
Büyükbaş hayvan beslemenin temel unsurlarından biri kaba yemdir. Silaj, yonca, kuru ot ve diğer kaba yem kaynaklarının besin değerleri işletmeden işletmeye önemli farklılıklar gösterebilir. Aynı tür kaba yem bile hasat zamanı, depolama koşulları, kuru madde oranı ve yetiştirildiği bölgeye bağlı olarak farklı değerlere sahip olabilir.
Bu değişkenlik premiks kullanımını doğrudan rasyon yönetiminin bir parçası haline getirir. Kaba yemin mineral içeriği veya rasyon içerisindeki toplam katkısı bilinmeden yalnızca sabit bir yem formülü üzerinden hareket etmek doğru bir yaklaşım değildir. Makrovit’in ürün seçiminde kaba yem kalitesi, günlük rasyon yapısı ve üretim döneminin birlikte değerlendirilmesini önermesi de bu nedenle önemlidir.
Örneğin süt sığırlarında laktasyon dönemine göre yem tüketimi ve rasyon yoğunluğu değişebilir. Besi hayvanlarında ise besinin farklı aşamalarında kesif yem oranı ve hedeflenen canlı ağırlık artışı farklılaşabilir. Bu değişiklikler, vitamin ve mineral desteğinin de toplam rasyon içerisinde yeniden gözden geçirilmesini gerektirebilir.
Süt ve Besi Hayvanlarında Aynı Premiks Kullanılır mı?
Süt sığırı ile besi hayvanının üretim amacı farklı olduğu için premiks seçiminde de bu farkın dikkate alınması gerekir. Süt sığırlarında rasyon; süt üretimi, laktasyon dönemi, kuru madde tüketimi ve genel mineral dengesi gibi parametrelerle birlikte değerlendirilirken besi hayvanlarında canlı ağırlık, besi dönemi, günlük yem tüketimi ve yoğun yem oranı öne çıkar.
Bu nedenle büyükbaş premiks seçiminde yalnızca ürünün vitamin ve mineral içerdiğini bilmek yeterli değildir. Hangi hayvan grubuna göre formüle edildiği, kullanım miktarı ve mevcut yem programıyla nasıl bir bütün oluşturduğu da incelenmelidir.
Makrovit ruminant premiks ürünleri içerisinde farklı besleme hedeflerine yönelik seçeneklerin bulunması, işletmelerin tek tip çözüm yerine sürünün dönemsel ihtiyacına göre ürün değerlendirmesine olanak verir. Makrovit, süt ve besi hayvanlarına yönelik ürün gruplarını kullanım alanlarına göre ayrı şekilde konumlandırmaktadır.
Premiks Dozajı ve Homojen Karışımın Rasyona Etkisi
Premiksler yüksek yoğunlukta mikro bileşenler içerdiği için kullanım miktarının teknik ürün bilgisinde belirtilen seviyede uygulanması gerekir. Daha fazla ürün kullanmanın her koşulda daha iyi bir besleme anlamına geldiği düşünülmemelidir. Vitamin ve mineral dengesinde önemli olan, toplam rasyon içerisindeki miktarların hedeflenen seviyelerde tutulmasıdır.
Karışım kalitesi de dozaj kadar önemlidir. Büyükbaş premiks düşük miktarda kullanıldığı için ürünün tonlarca yem içerisinde homojen şekilde dağıtılması gerekir. Yem karma sisteminin kapasitesi, karıştırma süresi, hammaddelerin fiziksel yapısı ve premiksin sisteme hangi aşamada verildiği dağılım üzerinde etkili olabilir.
Profesyonel işletmelerde yem analizleri ve rasyon kontrollerinin belirli aralıklarla tekrarlanması bu nedenle önem taşır. Silaj partisinin değişmesi, yeni bir kaba yem kaynağına geçilmesi veya sürünün üretim döneminin ilerlemesi daha önce hazırlanmış rasyonun tekrar değerlendirilmesini gerektirebilir.
Rasyon Planlaması Sürüye Göre Yapılmalıdır
Büyükbaş yetiştiriciliğinde başarılı bir yem programının temelinde tek bir ürün değil, bütün rasyonun dengesi bulunur. Enerji, protein, lif, vitamin ve mineraller birbirinden bağımsız düşünülmemelidir. Hayvanın yaşına, verim dönemine, günlük tüketimine ve işletmenin hedeflerine uygun bir rasyon oluşturulduğunda premiks de bu sistemin tamamlayıcı bir bileşeni haline gelir.
Makrovit ürünleri değerlendirilirken hayvan grubunun süt, besi veya gelişim döneminde olması; kullanılan kaba yemin özellikleri ve mevcut rasyonun içeriği birlikte ele alınmalıdır. Büyükbaş premiks kullanımını bu verilerle birlikte planlamak, yemleme programının daha ölçülebilir ve kontrollü yönetilmesine katkı sağlar. Böylece premiks seçimi yalnızca bir yem katkısı tercihi olmaktan çıkar ve işletmenin genel rasyon yönetiminin teknik bir parçası haline gelir.