İki gün üst üste Osmanlı nın özelde Dersimliye genelde ise Aleviye bakışını kendi layihalarından yazdım. Cumhuriyetin de Dersim raporları vardır. Hem de oldukça çoktur, bazılarının sandığı ya da bizim de sanmamızı istediği gibi biri şiddet öneren askeri diğeri de itidal tavsiye eden sivil iki rapordan ibaret değildir. Vali Cemal Bardakçı’dan, Umumi Müfettiş İbrahim Tali Öngören’e, General Abdullah Aldoğan’dan İçişleri Bakanı Şükrü Kaya’ya, Erkan-ı Harbiye Umum Reisi Mareşal Fevzi Çakmak’tan Başbakan İsmet İnönü’ye kadar pek çok yetkilinin raporları mevcuttur.
Bu raporların hiçbirinde Dersimli, Osmanlı layihalarında olduğu gibi aşağılanmaz, horlanmaz, ötekileştirilmez. Tam tersine “Türk milletine mensup olmakla” yüceltilir ve sahiplenilir. Onların Kürtleşmesinden yakınılır. Söz gelimi, Jandarma Umum Komutanlığı tarafından hazırlanan ve sadece çok önemli yüz üst düzey devlet adamına gönderilen gizli raporda “Dersim anasının Dersim babasından önce Kürtleşmeye başlamasından” teessürle bahsedilir. Hakeza Alevilik hakkında incitici bir ifadeye rastlanılmaz. Bölge halkının Türklüğü vurgulanır, yoksulluklarından, çaresizliklerinden yakınılır. Cumhuriyetin Dersim raporlarında suçlananlar asla halk değildir, halkı eşkıyalığa zorlayan ağalar, şeyhler, seyitlerdir, halkı onlara mahkum eden yapılanmadır.
Osmanlı da bizimdir Cumhuriyet de. Birisini savunmak için diğerine saldırmaya gerek yoktur. Dersim, Osmanlı için de Cumhuriyet için de sorundu, çözülmesi gerekiyordu. Dersim, vergi vermezdi, Dersim asker vermezdi, Dersim silah teslim etmezdi. Dersim’de yol yoktu, köprü yoktu, devlet Dersim’e gidemez, gitse de giremezdi, hem arazi hem de ağalar ve seyitler izin vermezdi. Osmanlı yedi sekiz kez denemiş ama girememiş ve istediği ıslahatı bir türlü gerçekleştirememiştir.
Cumhuriyet Dersim’e girecek ve Dersimliyi mütegallibenin kulu olmaktan devletin eşit vatandaşı olmanın onurlu makamına taşıyacaktır. Dersim’i medeniyete açacak Dersimliyi okutacak, iş güç sahibi yapacaktır. Osmanlı’nın yapamadığı; Cumhuriyet’in yaptığı budur.
Cumhuriyet’i yerme adına Dersim’i kaşımaya kalkanlar bilsinler ki o kaşımanın sonu Osmanlı’ya dayanır. Buna da “kaş yapayım derken göz çıkarmak” denir birilerine de “aptal dostun olacağına akıllı düşmanın olsun” demek düşer.
Allah Osmanlı’yı ve Cumhuriyet’i cahilin cehaletinden, alimin ihanetinden korusun.