Marka tescil belgesini aldıktan sonra birçok işletme sahibi süreci tamamlanmış sayıyor. Oysa tescil, markanın ömür boyu güvence altında olduğu anlamına gelmiyor. Sınai Mülkiyet Kanunu, tescilli bir markanın sonradan hükümsüz kılınmasına veya iptal edilmesine imkân veren iki ayrı yol öngörüyor.
Hükümsüzlük: tescilin baştan sakat olduğu iddiası
Hükümsüzlük davasında, markanın aslında hiç tescil edilmemesi gerektiği ileri sürülüyor. Başkasına ait önceki bir markaya benzerlik, tanınmış bir markanın itibarından haksız yararlanma ya da başvurunun kötü niyetle yapılmış olması bu davanın başlıca gerekçeleri. Mahkeme hükümsüzlüğe karar verirse, kararın etkisi geriye yürüyor ve marka hiç tescil edilmemiş sayılıyor.
Kanun burada marka sahibini koruyan önemli bir kural da getiriyor: önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanımını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde beş yıl boyunca sessiz kalmışsa, kural olarak artık hükümsüzlük talep edemiyor. Ancak bu koruma, tescil kötü niyetle alınmışsa uygulanmıyor. Bu nedenle markanın ilk kullanım tarihini, faturalarını ve tanıtım belgelerini düzenli arşivlemek, olası bir davada savunmanın temelini oluşturuyor.
İptal: kullanılmayan marka korunmaz
İkinci risk, markanın kullanılmaması. Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir neden olmaksızın ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka, üçüncü kişilerin talebiyle iptal edilebiliyor. 10 Ocak 2024 tarihinden itibaren iptal talepleri doğrudan Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından inceleniyor; bu da sürecin eskiye göre daha hızlı işlemesi anlamına geliyor.
Kullanımın ispatında sıkça yapılan hata, yalnızca işletmenin ticaret unvanını içeren belgelerin sunulması. Kurum ve mahkemeler, markanın mal veya hizmet üzerinde ya da tanıtımında marka olarak kullanıldığını gösteren fatura, katalog, ambalaj ve reklam belgelerini arıyor.
Savunmada zaman kısıtlı
Hükümsüzlük davası Ankara'da görülmek zorunda değil; ancak Kurum kararlarına karşı açılan davalar Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde görülüyor ve iki süreç çoğu zaman birbirine bağlanıyor. Davalı konumuna düşen bir marka sahibinin cevap süresi iki hafta; ek süre alınabilse de delillerin bu kısa sürede toparlanması gerekiyor.
Bu nedenle tescil sonrasında da markanın takibini sürdüren, gerektiğinde Kurum ve mahkeme aşamasını birlikte yürüten bir Ankara marka ve patent avukatı ile çalışmak, tescil belgesinin gerçekten bir güvenceye dönüşmesini sağlıyor. Tescil başlangıçtır; markanın korunması ise kullanım, takip ve arşiv düzeniyle sürdürülür.