Türkiye ve başkanlık sistemi

n Türkiye, ABD usulü başkanlık sistemini tartışıyor.

n Aslında bu konu Türk-İslam ya da İslam usulü açısından da tartışılabilir. Çünkü milletimizin kodlarında “Başkanlık” sistemi vardır.

n ABD usulü “Başkanlık” sistemini, geçmiş yüzyıllarımızda fazlasıyla yaşadık.

n Siyasi sistemin “eyalet” iskeletine bürülü olduğu dönemlerde iyi yetişmiş padişah, bey ve bürokrat sayesinde başkanlık sistemi son derece verimli olmuştur.

n Bürokrasinin yıkıcı bir hal aldığı, söz dinlemez ve iş üretmediği, aynı zamanda Türkiye’de sistemi hantallıktan kurtaracak bir başkanlık sistemi zaruret halini almıştır desek abartmış olmayız.

n Sistem iyi oturtulursa; Türkiye’nin içte ve dışta birikmiş sorunlarını çözebilir, hatta bu anlamda tek çözüm de olabilir.

n Nasıl olabilir?

n Bu sorunun cevabını, öncelikle ABD ile Türkiye’nin siyasi sistemlerini karşılaştırarak vermemizin daha doğru olacağını düşünüyoruz.

n 1-ABD ‘de federal bir sistem uygulanmaktadır. Federal sistem başkanlık sisteminin gereklerinden değildir.

n 2-Yasamayı senato ve Temsilciler Meclisi nden oluşan kongre temsil eder.

n İki meclise Türkiye yabancı değildir.1961 Anayasası ile bu sistem ülkeyi yönetti. Ancak daha hızlı ve sağlıklı işleyişini temin etmek amacıyla bazı örnekler gözönünde bulundurularak gerekli düzenleme yapılabilir.

n 3-ABD, anayasa sınırları içinde “Hukuk Devleti” görüntüsündedir.

n Benzer “Hukuk Devleti” görüntüsü bizde de mevcut anayasada var olup devletin nitelikleri arasında yer almaktadır.

n 4-ABD’de organlar arasında güçler (yasama, yürütme ve yargı) ayrımı ilkesi benimsenmiştir.

n Aynı durum Türkiye için de geçerlidir.

n 5-ABD’de bazı eyaletlerde oy kullanmak için “seçmen vergisi, seçmenin okur-yazar” olması gibi bazı şartlar ileri sürülse de teorik olarak herkesin oy kullanma hakkı vardır.

n Türkiye’de de herkesin oy kullanma hakkı vardır.

n 6-ABD’de Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşan Yasama Meclisi Kongre’ye genellikle siyasi partilerin (Cumhuriyetçi-Demokrat) adayları seçilmektedir.

n Türkiye’de de pratikte bundan başkası yoktur.

n 7-ABD’de de yürütme, seçimle işbaşına gelen başkanın elindedir.

n Türkiye’de de yürütme teorik olarak Bakanlar Kurulu’nda olup pratikte seçimle işbaşına gelmiş Cumhurbaşkanı ile Başbakan’ın elindedir.

n Anayasaya göre icranın başı , istediği zaman bakanları toplayıp onlara başkanlık yapabilen Cumhurbaşkanı’dır. Fiili olarak Başbakan’ın elinde olup pratikte kendisine rağmen hiçbir bakan icraat yapamaz.

n 8- ABD’de de yasaların anayasaya uygunluğunu, Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir ve sağlanır.

n Türkiye’de de sistem bu paralelde işlemektedir.

n Görülüyor ki, ABD ile Türkiye’nin siyasi sistemlerinde bir paralellik söz konusudur.

n O halde sorun nerededir?

n Bu sorunun cevabını bir başka yazımızda vermek üzere selam ve sevgiler…