Zonguldak ilinin eski adı nedir sorusunun kısa cevabı çoğu yerde Sandraka olarak veriliyor. Ancak Sandraka'nın doğrudan bugünkü Zonguldak ilinin önceki resmî adı olduğunu söylemek tarihsel süreci fazla basitleştiriyor.
Zonguldak'ın Eski Adı Sandraka mı?
Zonguldak Valiliğine göre kent merkezinin bulunduğu bölgede İlkçağ'da Sandraka veya Sandrake adıyla bilinen bir yerleşim bulunuyordu. Bu yerleşimin adını Sandra Çayı'ndan, bugünkü Üzülmez veya Zonguldak Deresi'nden aldığı aktarılıyor.
Bu nedenle Sandraka, Zonguldak bölgesinin antik yerleşim adlarından biri olarak değerlendirilebilir.
Ancak “Zonguldak'ın adı Cumhuriyet döneminde Sandraka'dan Zonguldak'a çevrildi” demek doğru değil.
Zonguldak Adı Nereden Geliyor?
Zonguldak adının kökeni konusunda kesinleşmiş tek bir açıklama bulunmuyor.
Resmî kaynaklarda birkaç farklı görüş aktarılıyor. Bunlardan birine göre sazlık ve bataklık yapısı nedeniyle kullanılan Zonguralık, Zunguralık, Zongalık veya Zungalık gibi ifadeler zamanla Zonguldak'a dönüştü.
Başka bir görüşte ise Fransız ve Belçikalı maden işletmelerinin Göl Dağı çevresi için kullandığı söylenen “Zone Ghuen Dagh” benzeri ifadenin zamanla Zonguldak biçimine dönüştüğü ileri sürülüyor. Bu açıklama da resmî kaynaklarda bir görüş olarak aktarılıyor; kesin köken olarak sunulmuyor.
Zonguldak Adı Cumhuriyetten Önce de Kullanılıyordu
Eski metindeki bir diğer önemli hata, Zonguldak'ın bu adı Cumhuriyet'in kurulmasının ardından aldığı iddiası.
Tarih kayıtlarında 1896 yılına kadar yapılan yazışmalarda bölgeden “Zonguldak nam mevki” şeklinde söz edildiği belirtiliyor. Yerleşim 1899 yılında kaza statüsü kazandı.
Dolayısıyla Zonguldak adı Cumhuriyet'ten önce de kullanılıyordu.
Zonguldak Ne Zaman İl Oldu?
Zonguldak, 1 Haziran 1920'de mutasarrıflık statüsüne getirildi. Cumhuriyet'in ardından ise 1 Nisan 1924'te il oldu.
Özetle, Sandraka bölgenin antik geçmişinde karşılaşılan bir isim olsa da bugünkü Zonguldak için “eski resmî il adı” şeklinde değerlendirilmesi yanıltıcı olabilir.