YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Yavuz BAYRAM

AKIL MI DUYGU MU ÜSTÜNDÜR?

Sadece akıl değil aynı zamanda vicdan sahibi de olan herkesin mutlaka zihnini ve/ya gönlünü meşgul eden bir derdi vardır. Bu sebeple şair;

 Cihânda âdem olan bî-gam olmaz

Anınçün bî-gam olan âdem olmaz”

demiş. Yani “Dünyada insan olan, dertsiz olamaz; bu sebeple dertsiz olan, insan olamaz.” Çünkü akıl, sorgulamayı; vicdan ise merhamet etmeyi gerektirir. Akılsız vicdan, hayatın gerçekleri karşısında başarısızlık; buna karşın vicdansız akıl ise başkalarının dertlerine karşı umursamazlık anlamına gelecektir. İnsan, ancak akıl ve vicdan ile ikmâl olduğuna göre birinin eksikliği ciddî bir sorun demektir.

 Batı medeniyetleri ile Doğu medeniyetleri arasındaki temel fark da burada ortaya çıkmaktadır. Batı, alabildiğine akılcı; Doğu ise tersine duygusal. Bu sebeple Batı’da nesir, Doğu’da şiir önde. Çünkü nesrin hammaddesi akıl, şiirinki duygu. Batı aklıyla, Doğu duygularıyla hareket ediyor. Bu sebeple de aklını kullanan Batı, aklını sıklıkla duygularına kaptıran Doğu’ya üstünlük sağlıyor.

 Dünya siyasetini bir de akıl-duygu penceresinden değerlendirmekte yarar var. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Batı dünyası, her zaman akıl yolunu tutup kendi çıkarlarına en uygun stratejiyi uygulamaktadır. Söz konusu uygulamalar; tarih boyunca hep derin analizlere, planlamalara ve kâr-zarar hesaplamalarına dayanmıştır. Bu sebeple sıklıkla tutmayacakları sözler vermişler, uygulamayacakları anlaşmalar imzalamışlar veya mevcut anlaşmaları kendi çıkarları doğrultusunda yorumlamışlardır.

 Demokrasi, insan hakları, kadın hakları, hayvan hakları, çevre kirliliği, iletişim, özgüven, çağdaşlık, kültür, sanat, müzik, bilim ve teknoloji gibi kavramları bu çerçevede değerlendirmek; nisbeten sağlıklı sonuçlar elde etmek bağlamında önemlidir. Söz gelimi Irak’ta, Afganistan’da, Suriye’de, Mısır’da, Libya’da yaşananlar; Amerika öncülüğündeki Batı dünyasının demokrasi ve insan hakları anlayışının doğrudan ve tamamen ulusal çıkarlarıyla sınırlı olduğunu göstermiştir. Dünyayı en çok kirleten ülkelerin sanayileşmiş ülkeler olduğunu ve Amerika Birleşik Devletleri’nin kirlilikle mücadele bağlamında önemli bir yeri olan Kyoto protokolünden imzasını geri çektiğini dikkate alırsak Batı’nın çevre duyarlılığı noktasındaki gerçek yüzünü görmüş oluruz. Batı’nın duyarlılığı, kendi vatandaşlarının zarar görmesini önlemekle sınırlıdır.

 Şu hâlde Batı’nın sırf aklıyla ve çıkarları doğrultusunda hareket etmesi, Dünya barışı ve huzuru bakımından ciddî bir sorundur. Öte yandan sırf duygularla hareket etmek de Doğu’nun en büyük açmazıdır. Zira aklın terazisinde dengelenmemiş bir nefretle veya sevgiyle, öfkeyle veya özlemle, gaddarlıkla veya merhametle, yılgınlıkla veya inatçılıkla, karamsarlıkla veya iyimserlikle hareket etmek; sıklıkla ciddî zararların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Arap ülkelerinin İsrail’le mücadelesi, akıl ve güçle tahkim edilmediği ve samimiyet barındırmayan birtakım söylemlere ve duygusal yaklaşımlara dayalı olduğu için başarısız olmuştur. 1980 öncesindeki İran-Irak savaşı da akıllıca bir gerekçeye dayanmamaktadır. Suudi Arabistan ile İran arasında süregelen ve İslâm dünyasında güçbirliğini engelleyen rekâbet de aynı akılsızlığa dayanmaktadır. Irak’ta, Suriye’de, Mısır’da ve birbirleriyle mücadele eden bütün İslam toplumlarında huzursuzluğun, karışıklığın, geri kalmışlığın, yokluğun ve yoksulluğun altında yine akıllıca hareket edememek yatmaktadır.

 Batılı gibi düşünmek, Doğulu gibi hareket etmek ne kadar mümkündür veya bu doğru mudur? Batılı gibi yemek, içmek, giyinmek, konuşmak; bizi Doğulu olmaktan çıkarır mı? Söz gelimi Yahya Kemal’in Ezansız Semtler’de dediği gibiFrenk hayatının gecesinde sabah namazına kalkılır mı?”Resmî-özel kurum ve kuruluşlarımızın gönderlerinde Türk bayrağı dalgalanıyor dagönül dünyamızda, akıl ve zihin gönderimizde hangi bayraklar dalgalanıyor?

 Bu sorulara net ve ikna edici cevaplar vermek zor. Bununla birlikte şunu söylemek mümkündür:Aklı küçümsemek ne kadar yanlışsa duygulardan arınmaya kalkışmak da o kadar yanlıştır. Bu sebeple vicdansız aklıyla Batı’nın başımıza belâ olması gibi akılsız vicdanıyla Doğu da başımıza belâdır.

 Demek ki sırf akılla hareket etmek gibi sırf duygularla hareket etmek de yanlıştır. Duyguları ihmal etmeksizin akıllıca hareket etmek ne kadar mümkündür bilinmez; ama denenmelidir.

AKIL MI DUYGU MU ÜSTÜNDÜR?HAYATI ISKALAMAKSınav Kâğıtları Devlet Sırrı Mıdır?Sanat(çın)ın İhanetiHangi Öğretmen?Hangi Öğretmen?Fizik Ötesi Şiddet!..2023 Eğitim Vizyonu ŞifreleriVicdânî Bir Ölçü Olarak SadâkatYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
İLKELER Mİ İLİŞKİLER Mİ?
Osman KARA
Erdem EROL
BİZİM EVİN BUZAĞI
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
"SENİN ADIN AH OLSUN!"
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
HAYIRLARA VESİLE OLSUN
Prof Dr Yücel TANYERİ
Embiya SANCAK
GÜLSAN VE ADAYLAR
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
İŞSİZLİK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
GÜVENLİK
Doç Dr Yetkin BULUT
Memduh ERKİN
KALKINMA,  TEKNOLOJİ VE TASARIM  ÜZERİNE
Memduh ERKİN
Kadir GÜRKAN
BDI
Kadir GÜRKAN
Kürşad GÜNDOĞDU
İTİBAR SONADIR
Kürşad GÜNDOĞDU
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
DÜNYADA SAADETİ YAŞAYANLAR
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kenan ERZURUMLU
Yeni nesil ülkücülere açık eleştiri…
Kenan ERZURUMLU
Ahmet HAYVALI
BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLMANIN KRİTERLERİ...
Ahmet HAYVALI
Salim YILDIZ
Bizi bu hallere düşürenler utansın
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
Taşdemir'in akıl oyunları...
Selçuk KAYA
Metin ATLI
ANKARA'DA ÖNEMLİ GALİBİYET
Metin ATLI
Ayhan HAMLI
ÇÖZÜM SÜRECİNDE ÖCALAN FOTOĞRAFLARINI SERVİS YAPANLARI UNUTMADIK...
Ayhan HAMLI
Ömer PAMUK
FARKINDALIK YARATMAK...
Ömer PAMUK
Akın ÜNER
OZAN ARİF'İ ANLAMAK...
Akın ÜNER
Cesur CEYLAN
SEVMEK ve SEVİLMEK
Cesur CEYLAN
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Gül TURAN
BENİM OYUM  ZİHNİ  ŞAHİN' E...
Gül TURAN
Ersin ERGE
AHA GELDİM GİDİYORUM
Ersin ERGE
Şakir DEMİRCİ
KARADENİZ KİTAP FUARI SAMSUN’A DEĞER KATIYOR
Şakir DEMİRCİ
Hasan Cem KESKİN
ASLA YALNIZ YÜRÜMEYECEKSİN
Hasan Cem KESKİN
Nami Cem İYİGÜN
İŞLERİN SONU
Nami Cem İYİGÜN
İlker Mutlu
İki oyuna gittim
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ah şu hastaneler
Kenan ÖZTÜRK
M. Halistin KUKUL
MUSTAFA CEMİLOĞLU’NDAN ABDUREHİM HEYİT'E
M Halistin KUKUL
Naci ALTUNCU
Çocuklara, gençlere ve kadınlara sorsalar!
Naci ALTUNCU
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Ergin KAHVECİ
TÜKETİM TOPLUMU
Ergin KAHVECİ
İbrahim TELLİOĞLU
AVRUPA'DAKİ TÜRK ALEYHTARLIĞININ TARİHİ ARKA PLANI
İbrahim TELLİOĞLU
Mehmet ÖZ
TARİHTEN GÜNÜMÜZE İFRAT-TEFRİT ÇIKMAZI
Mehmet ÖZ
Ender GÜR
YENİ BİR BAŞLANGIÇ OLSUN
Ender GÜR
Cevdet YILMAZ
TÜRKİYE'DE ŞEHİRLERİN YATAY BÜYÜMESİ MÜMKÜN MÜ?
Cevdet YILMAZ
Hikmet KURADA
KANSERİN HİÇ ŞAKASI YOK!..
Hikmet KURADA
Birol BİRCAN
Bafra’nın Dergileri
Birol BİRCAN
Yavuz BAYRAM
AKIL MI DUYGU MU ÜSTÜNDÜR?
Yavuz BAYRAM
Mustafa ÖZBALCI
DİL, DİLLER VE DİLİMİZ    
Mustafa ÖZBALCI
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ADANA MUTABAKATI NEDEN GÜNDEME GETİRİLDİ
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Erdal AĞAR
İçimizdeki Şiddet
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
FUTBOL ŞEHRİ SAMSUN, TESİS FAKİRİ!
Ceyhun DONBAY
Kenan KAYIKÇI
ÇOCUKLARDA KUVVET GELİŞİMİ
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ