YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Nami Cem İYİGÜN

İSTİHDAMDA BÜYÜK DÖNÜŞÜM

Geçen hafta, dünya ekonomisinde bir müddettir kendini hissettiren ve yakın gelecekte hızlanarak artması beklenen teknolojik işsizlik meselesinden bahsetmiştim. Sadece üretim sektöründe değil, hizmet sektöründe ve beyaz yakalıların çalıştığı alanlarda da büyük ölçüde insansızlaşmanın neredeyse kaçınılmaz olduğunu ifade etmiştim. İstihdamda insanların yerini bulutlar, veri akışları, algoritmalar, robotlar, üç boyutlu yazıcılar ve öteki otonom sistemlerin alacağı büyük bir dönüşümün çoktandır başladığını; önümüzdeki on yıllarda insanların çoğunun çalışarak gelir elde ettiği bilindik dünyanın tamamen mazi olabileceğini anlatmaya çabalamıştım. Bu hafta ise bu dönüşümü kaçınılmaz kılan itici sebeplere ve dönüşüm tamamlandıktan sonra hala insanların elinde kalacak mesleklerin hangileri olabileceğine değinmek istiyorum.  

Kapitalizm, ana mantığı gereği sürekli devam eden ekonomik büyümeye, üretim artışına ve hep daha fazla artık-değer elde etme düşüncesine dayanır. Ekonomik büyümeyi ve karları devamlı artırmanın tek yolu, kesintisiz olarak teknoloji geliştirmek ve her geçen gün daha düşük maliyetle daha fazla üretim yapmaktan geçer. Kapitalist mantık ile dünya ekonomisi son 50 yılda tam 6 kat büyümüş, aynı zaman zarfında 2,5 kat artan dünya nüfusuna rağmen bir bolluk çağı yaratılabilmiştir. Bu süreçte insanlar, teknolojinin insan emeğine olan ihtiyacı azalttığı veya sıfırladığı sektörlerden, yine teknolojinin etkisiyle doğan yeni sektörlere kayarak işlerini ve gelirlerini koruyabilmişlerdir. Geldiğimiz noktada, mevcut işler bir defa daha teknoloji dalgasının etkisiyle insansızlaşıyor; üstelik bu defa işleri devralan teknolojiler, öğrenebilen ve karar alabilen ileri sistemler olduklarından, işsiz kalan insanların gidebileceği yeni iş alanları da kısa sürede otomatize edilmeye aday. İşgücünün kaçabileceği bir yer kalmadı, çünkü ekonomik büyümeyi devam ettirebilmek, insan çalışanlardan tamamen kurtulma reçetesine endekslenmiş durumda.

Bunun itici sebepleri ortada. Robotlar, makineler ve yazılımlar, acıkmaz ve yorulmazlar, her gün evden işe ve işten eve gidip gelmezler. Bir yerden bir yere yollanacakları zaman ya bir buluta yüklenebilir ya da parçalanıp tekrar birleştirilebilirler. Maaş istemezler, tatil yapmazlar, greve gitmezler, mahkemelerde dava açmazlar, yıllar sürecek eğitime ihtiyaç duymazlar. Çalışamaz duruma geldiklerinde emekli ikramiyesine hak kazanmazlar ve işverenleri insan işçilere özgü diğer hiçbir külfete sokmazlar. Bir kere yaygınlaştıklarında üretilmeleri ve bakımları için gereken maliyetler inanılmaz şekilde düşer. Öğrenen algoritmalar sayesinde bir tanesi yeni bir şey öğrendiğinde bunu tek saniyede ve eş zamanlı olarak tüm emsallerine gönderebilir/öğretebilir. İnsan çalışanlardan büyük ölçüde arındırılmak suretiyle işgücü maliyetlerinden kurtarılmış bir ekonominin, enerji alanındaki marjinal maliyetleri sıfıra yakın bir noktaya çekme potansiyeli bulunan yenilenebilir enerji sistemi, lojistik maliyetlerini dip noktaya indirecek sürücüsüz araçlar ve  hammadde maliyetlerini mümkün olduğunca düşürecek nanoteknoloji ve diğer malzeme teknolojileri ile bir bütün halinde düşünüldüğünde, teorik olarak hudutsuzca büyümeye muktedir hale geleceği düşünülmektedir.

 

Elbette yakın gelecekte insan gerektiren yazılım işlerinin artması, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş sürecindeki büyük çaplı kurulum işleri, akıllı kent alt yapılarının inşası, sürücüsüz elektrikli araçlar için yeni istasyon ağlarının yaratılması, uzayda üs kurma faaliyetleri ve daha birçok konu, binlerce yeni işletme kurulup milyonlarca insan çalışanın istihdamını gerektirebilir, böylece son bir kez bir büyük istihdam dalgası daha tetiklenebilir. Şüphesiz, makineleşme dalgasından kendini kurtarabilecek meslekler de vardır. Bir yazılım ya da robot, günün birinde ne kadar mükemmel bir sanat eseri ortaya koyabilecek olursa olsun, herhalde insanların çoğu, kusursuz olmasa bile, gerçek bir insanın elinden çıkma sanat eserlerini beğenmeye devam edecektir. Tıpkı bugün, bir insan tarafından üretilen ve muhtemelen pek çok kusur içeren bir el dokuması halının, seri üretim yöntemleri ile üretilen ve hiç hata barındırmayan fabrikasyon bir halıdan çok daha büyük paralara alıcı bulması gibi, gelecekte de insanların çoğu, gerçek insanların elinden çıkma bazı eser, ürün ve hizmetlere rağbet göstermeye devam edebilir. Sanatçı ve zanaatkarlar gibi profesyonel sporcular da işlerini yapmaya devam edebilirler. Büyük ihtimalle insanların pek azı, tuttuğu takımın derbi maçını seyrederken sahada 22 tane yüksek kondisyonlu robot görmekten hoşnut kalır; çoğunluğun tercihi orada gerçekten sevinen, üzülen, yorulan ve gayret eden 22 insan görmek olur. Keza bir avukat yazılımı yerine, sırlarını açabileceği gerçek bir avukat; bir psikolog robot yerine, karşısındakiyle empati yapabilecek gerçek bir psikolog; yahut bir yapay kuaför yerine, sohbet eden gerçek bir kuaför de insanların çoğu için daha tercih edilir olabilecektir.

Ancak sonuç itibariyle işlerin çok büyük çoğunluğunun, tarihteki benzer dönüşümlerden farklı olarak bu defa yerlerine yenileri gelmeksizin, insanlardan makinelere kayması kaçınılmaz görünmektedir. Gitgide hızlanan ve hassaslaşan teknolojiler, kısa süre sonra her sektörden ve her seviyeden işi daha fazla tehdit eder hale gelecektir. Sınırlı bir alanda bir dizi rutin faaliyet üzerinde uzmanlaşma gerektiren işlerin hemen hepsi kısa zaman içerisinde otomatize edilebilecek; tamamen rutin olmadığı için geniş bir beceri yelpazesinin eş zamanlı kullanımını ve öngörülemeyen senaryolarla başa çıkmayı gerektiren daha kaotik işlerin otomasyona teslim olması ise biraz daha fazla zaman alacaktır. Gerçi bu dönüşümün tamamlanmasının on yıl mı, elli yıl mı, yoksa yüz yıl mı alacağının çok önemi yoktur; önemli olan çocuklarımızın yaşamları içerisinde gerçekleşeceğini bilmemizdir. 22. yüzyıla giden süreçte insanlar tarafından yapılan çoğu iş, otomatikleştirilecek; bu küresel ekonominin tamamını da çok derinden etkileyecektir. İsterseniz dönüşümün muhtemel olumlu/olumsuz sonuçlarını konuşmaya da haftaya devam edelim…





FARKLI UYGULAMALAR VE BÜTÇELENDİRME MESELESİEVRENSEL TEMEL GELİRÜÇ GÖRÜŞİNSAN-MAKİNE YARIŞIİSTİHDAMDA BÜYÜK DÖNÜŞÜMİŞLERİN SONUİNSAN - TEKNOLOJİ - İŞUFAK BİR ESGEZEGENİ SERİNLETMEK-3 VE SONGEZEGENİ SERİNLETMEK - 2Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
21 MART'IN ANLAMI
Osman KARA
Erdem EROL
HASTANEYE GİDİN
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
"DOSTLAR BENİ HATIRLASIN"
Mustafa GENÇ
GÜNDEMLİK
GÜNDEMLİK
GÜNDEMLİK
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
YÜK
Prof Dr Yücel TANYERİ
Cevdet YILMAZ
Su (Şirketi) Savaşları
Cevdet YILMAZ
Kenan ÖZTÜRK
Teşekkürler TİKDAK
Kenan ÖZTÜRK
Nami Cem İYİGÜN
FARKLI UYGULAMALAR VE BÜTÇELENDİRME MESELESİ
Nami Cem İYİGÜN
Birol BİRCAN
Titanic'ten kutulan Türk.
Birol BİRCAN
Naci ALTUNCU
CHP'NİN GELECEKLE İLGİLİ VİZYONU ? ( 3 )
Naci ALTUNCU
Doç. Dr. Yetkin BULUT
DİKKAT EKONOMİSİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Burhan UYAN
ESNEK BEYİNLİLERDEN MİSİNİZ?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
YARIN DÜNYA ŞİİR GÜNÜ
Şakir DEMİRCİ
Mustafa ÖZBALCI
KÜLTÜR, SANAT VE TOPLUM
Mustafa ÖZBALCI
Ergin KAHVECİ
MEVZU GELİP ÜRETİME KİLİTLENİNCE...
Ergin KAHVECİ
Embiya SANCAK
"MUSTAFA EZBER BOZDU"
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
NEVRUZ
Alpaslan ÇEPNİ
Kadir GÜRKAN
Neden Olmuyor ?...
Kadir GÜRKAN
Kenan ERZURUMLU
Camiler, Vaizler, İmamlar: II
Kenan ERZURUMLU
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
ÜMİT VAR, ÜMİTVARIZ...
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Kürşad GÜNDOĞDU
DEĞER Mİ?
Kürşad GÜNDOĞDU
Salim YILDIZ
Öldük öldük dirildik
Salim YILDIZ
Selçuk KAYA
12. adam, Okan'a merdiven oldu...
Selçuk KAYA
Metin ATLI
BU MAÇIN TARİFİ YOK
Metin ATLI
Ender GÜR
AHLARLA VAHLARLA KAZANMAK
Ender GÜR
Gül TURAN
PATLICAN  DEYİP DE GEÇME
Gül TURAN
Ayhan HAMLI
18 MART BÜYÜK GÜN...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUN, OTOPARK, PARKOMAT...
Akın ÜNER
Hasan Cem KESKİN
İNANCIN, SİLAHINDIR
Hasan Cem KESKİN
İlker Mutlu
Samsun'dan bir Menderes Samancılar Geçti
İlker Mutlu
Ersin ERGE
KUVAYI MİLLİYE DERKEN
Ersin ERGE
Erdal AĞAR
Uyku Kalitesi
Erdal AĞAR
Hikmet KURADA
AŞIK  VEYSEL’DEN, ''ATATÜRK’E AĞIT!..''
Hikmet KURADA
Mehmet ÖZ
İBN HALDUN’A GÖRE İKTİDAR VE DEVLET
Mehmet ÖZ
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
M. Halistin KUKUL
Kabûlünün 98. Yılında:TÜRK İSTİKLÂL MARŞI: BİR EDEBÎ ŞAHESER
M Halistin KUKUL
Ahmet HAYVALI
KDV UYGULAMA TEBLİĞLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER YAPILIYOR...
Ahmet HAYVALI
Ömer PAMUK
AMACA UYGUN YAŞAMAK...
Ömer PAMUK
Osman ZÜMRÜT
KADIN HAKLARI-İNSAN HAKLARI (3)
Osman ZÜMRÜT
Cesur CEYLAN
BİLMİYORUM
Cesur CEYLAN
Yavuz BAYRAM
28 ŞUBAT'IN YÜZLERİ!.. (Dünden Devam)
Yavuz BAYRAM
İbrahim TELLİOĞLU
TARİHTE TÜRK İZİ II: KÜLTÜREL İZ
İbrahim TELLİOĞLU
Memduh ERKİN
YENİLİKLER      
Memduh ERKİN
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
ADANA MUTABAKATI NEDEN GÜNDEME GETİRİLDİ
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Selamet ATLI
KARARLAR ve HAMLELER KADERİMİZİ BELİRLER...
Selamet ATLI
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ