YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Osman DEMİR

HANGİSİNİ TERCİH ETMELİ: İHRACATI TEŞVİK Mİ, İTHAL İKAMESİ Mİ?

Türkiye’de döviz kurlarındaki artışı durdurabilmek için döviz varlığını artırmak gerekir. Bu da döviz girişini artırmak ve döviz çıkışışını azaltmakla mümkün olabilir.

Döviz girişi, ihracat, turizm gelirleri, yabancı sermaye girişi, yurtdışında çalışan işçi ve girişimcilerimizin gelir transferi, diğer ülkelerden gelen bağış ve yardımlar ve borçlanma yoluyla olur.

Döviz çıkışı, ithalat, turizm giderleri, yurtdışına sermaye çıkışı, yurtiçinde çalışan yabancıların yurtdışına gelir transferi, diğer ülkelere yapılan bağış ve yardımlar ve dış borç ödemeleri yoluyla olur.

Döviz girişi sağlayan hesaplar arasında en çok döviz girişi sağlayan, en kontrol edilebilir ve en güvenilir olanı ihracattır. Dolayısıyla döviz girişini artırmak için mutlaka ihracatı teşvik politikası izlemek gerekir.

Döviz çıkışına yol açan hesaplar arasında en çok döviz çıkışına yol açan, en kontrol edilebilir ve başarılması halinde en güvenilir olanı ithalatın azaltılmasıdır. Döviz çıkışını azaltmak için ithal ikameci politika izlemekte fayda vardır.

İhracat bir ekonominin üretim ve rekabet gücünü, ithalat üretim ve rekabet zayıflığını yansıtır. Hiçbir ülke ihtiyacı olan bütün malları kendisi üretemez. Her ülkenin üretiminde güçlü ve zayıf olduğu mallar vardır.

Burada önemli olan ekonominin güçlü yönünün zayıf yönünü telafi edip etmemesi, yani ihracatın ithalatı karşılayıp karşılamamasıdır. İhracat/ithalat oranı bire eşitse ihracat ithalatı tam olarak (%100) karşılıyor, birden küçükse karşılayamıyor, birden büyükse fazlasıyla karşılıyor demektir.

Türkiye’de ihracat, ithalatı sadece 1930’lu ve 1940’lı yıllarda %100’ün üzerinde karşıladı. Bunun dışında karşılama oranı sürekli %100’ün altında kaldı. Türkiye’de döviz kurlarının sürekli artmasına yol açan en büyük sorun ihracatın ithalatı karşılayamaması sorunudur.

İhracat/ithalat oranındaki düşüklüğün ne denli büyük bir sorun olduğunu anlamak için, bu oranın tarihi seyri ile yaşanmış olan ekonomik krizler üzerine basit bir gözlem yapmak yeterli olacaktır.

İhracat/ithalat oranı 1970’li yılların ikinci yarısında %30’lara kadar düşmüştü. Aynı yıllarda Türkiye’de tüp gaz ve benzin kuyrukları oluştu. Benzin karneyle satıldı. “Türkiye 70 sente muhtaçtı” sözü bu dönem için söylendi. Çalışma barışı ve sosyal barış bozulmuştu, hemen her işyerinde grev vardı. Toplum sağcı-solcu diye ayrışmıştı. Eğitim kurumlarına ve sokaklara şiddet hakimdi. Sürekli kavgalar oluyor ve vatandaşlarımız birbirini öldürüyordu. Bu kötü gidişe son vermek amacıyla 24 Ocak 1980 Kararları alındı. Tabi daha sonra 12 Eylül 1980 darbesi yaşandı.

İhracat/ithalat oranının 1993 yılında %52’ye düşmüş olması ekonomik şartlardaki kötüleşmenin bir göstergesi oldu. Türkiye 5 Nisan 1994 Kararlarını almak zorunda kaldı.

İhracat/ithalat oranı 1990’lı yılların sonunda ve 2000 yılında %50’lere düşünce Türkiye ekonomisi Şubat 2001 krizine sürüklendi.

İhracat/ithalat oranının şimdilerde %70’ler civarında olması, yüz yüze olduğumuz onca bölgesel ve küresel risklere rağmen, büyük bir ekonomik kriz yaşanmamasının en önemli sebeplerinden biri olmalıdır.

Tarihi tecrübeler ihracat/ithalat oranının Türkiye ekonomisi açısından son derece kritik bir gösterge olduğunu gösteriyor. Türkiye ne yapıp edip bu oranı %100’e yaklaştırmanın gayreti içinde olmalıdır. Bunu yaparken öncelik ihracatı teşvik mi, ithal ikamesi mi olmalıdır?

İhracatı teşvik veya ithal ikamesi stratejisinden hangisine öncelik verilmesi konusunda ekonomistler arasında fikir birliği yoktur. Bazıları döviz kazandırdığı, istihdama, büyümeye, ülkenin küresel rekabet gücüne ve küresel ticarete olumlu katkı yaptığı gerekçesiyle ihracatı teşvik; bazıları ülkeden döviz çıkışını azalttığı, istihdama ve büyümeye olumlu katkı yaptığı gerekçesiyle ithal ikameci stratejiyi savunurlar.

Kanaatimce bu iki stratejiden birini diğerine tercih etmeye gerek yoktur. Amacımız ülkenin döviz varlığını artırmak olduğuna göre, bu konuya “cüzdandaki para” örneği ile açıklık getirilebilir. Cüzdandaki para, cüzdana para girer ve cüzdandan para çıkmazsa artar. Cüzdana para girmez ve cüzdandan para çıkarsa azalır.

İhracat artışı cüzdana giren parayı artırır, ithalat azalışı cüzdandan çıkan parayı azaltır. Her iki halde de cüzdandaki para artar. Cüzdana ister 100$ girsin, isterse cüzdandan 100$ dolar çıkmasın. Her iki seçeneğin cüzdandaki paraya etkisi aynıdır.

İhraç ve ithal edilen çok sayıda mal olduğundan, ihracatı teşvik ve ithal ikamesi stratejisi arasında öncelik sonralık tercihi yapmaya gerek yoktur. İhracatında başarılı olunan mallar ihraç edilmeli, üretiminde başarılı olunan ithal malları yurtiçinde üretilmelidir. Aynı kaynaklar ister ihraç malı üretiminde isterse ithal malı üretiminde kullanılsın, aynı kazancı sağlarsa öncelik ihraç malı üretiminin olmalıdır. Çünkü bir ülkenin ihracatı diğer ülkenin ithalatı olduğundan, bütün ülkeler ithal ikameci strateji izlerse dünya ticareti daralır ve bundan bütün ülkeler zararlı çıkar.

KURBAN BEREKETİSIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLEMENİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARISIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLENİRSE ENFLASYONLA MÜCADELE ZAFİYETE UĞRAR MI?MERKEZ BANKASI SIFIR REEL FAİZ ORANI HEDEFLESİNS400’LER GELİYOR, TEŞEKKÜRLER SAYIN CUMHURBAŞKANIMMERKEZ BANKASI MEĞER BAĞIMSIZ DEĞİLMİŞYENİ PARTİ KURULSA TÜRKİYE'YE NE KAZANDIRIR?SEÇİM VE GEÇİMMERKEZ BANKASI: FRENE DEVAMBİNALİ YILDIRIM AZ LAF, ÇOK İŞYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Ali Yılmaz ERGEN
ÇOK ÖNEMLİ BİR HİBE
Ali Yılmaz ERGEN
Mustafa GENÇ
MÜSLÜMANLARDA MEŞRUİYET YA DA KİMLİK SIKINTISI!
Mustafa GENÇ
Alpaslan ÇEPNİ
KIYAMET Mİ KOPAR?
Alpaslan ÇEPNİ
Psk. Beste GÜNEYSU
Yoksa Ben de Obsesif Miyim?
Psk Beste GÜNEYSU
Cesur CEYLAN
MAVİ
Cesur CEYLAN
Mustafa ÖZBALCI
ATATÜRK'Ü DOĞRU ANLAMAK VE ANLATMAK
Mustafa ÖZBALCI
Akın ÜNER
NE MUTSUZLUK, "TÜRKÜM" DİYEMEYENE
Akın ÜNER
Ayhan HAMLI
HER BAYRAMIN DEĞİŞMEZ ZİYARETÇİLERİ ŞEHİT ANNELERİDİR...
Ayhan HAMLI
Şakir DEMİRCİ
FINDIK HAYATTIR GEÇİMDİR... AŞKTIR
Şakir DEMİRCİ
Kenan ÖZTÜRK
Düşündüm Bu Bayramda
Kenan ÖZTÜRK
Serkan Eskalen
Sosyal Medyada Müşterilerinizi Mutlu Etmenin 5 Yolu
Serkan Eskalen
Prof. Dr. Osman DEMİR
KURBAN BEREKETİ
Prof Dr Osman DEMİR
Nagehan Yeşilyurt
FINDIK
Nagehan Yeşilyurt
Ergin KAHVECİ
ABARTARAK…
Ergin KAHVECİ
Prof. Dr. Yusuf DEMİR
Kurban Olayım…
Prof Dr Yusuf DEMİR
Av. Dr. Cengizhan HATİPOĞLU
KURBAN
Av Dr Cengizhan HATİPOĞLU
Hikmet KURADA
ATATÜRK VE DİN KONUSUNDAKİ GERÇEKLER
Hikmet KURADA
Psk. Beste Güneysu
Çocuklar için Oyunun Önemi
Psk Beste Güneysu
Nurullah Kızıldağ
KEYİF VEREN SAMSUNSPOR
Nurullah Kızıldağ
Ersin ERGE
DOLMA KALEM DERKEN
Ersin ERGE
Salim YILDIZ
Yılan hikayesi
Salim YILDIZ
Birol BİRCAN
5 Günün Getirdiği…
Birol BİRCAN
Doç. Dr. Yetkin BULUT
İNSAN İRADESİ
Doç Dr Yetkin BULUT
Metin ATLI
GÖZLER İRFAN BUZ’DA
Metin ATLI
İbrahim Sezen
SAMSUN, SENİ SANA ANLATAMAM Kİ !..
İbrahim Sezen
Selçuk KAYA
VEDA
Selçuk KAYA
Ömer PAMUK
TATİL VE KİTAP
Ömer PAMUK
İlker Mutlu
Veda Ederken
İlker Mutlu
Naci ALTUNCU
KAYIP GENÇLER
Naci ALTUNCU
Kıymet Ocak
PRATİK BİLGİLER
Kıymet Ocak
Tuğçe Gevşek
ORTAYA KARIŞIK
Tuğçe Gevşek
Kurtcan KURT
19 MAYIS'I ANLAMAK
Kurtcan KURT
Yılmaz Özbakır
İNFAK ve TOPLUMSAL FAYDA
Yılmaz Özbakır
Ender GÜR
ELDE VAR HÜZÜN
Ender GÜR
Kadir GÜRKAN
Nereden Baktığımız Önemli
Kadir GÜRKAN
Gül TURAN
ÇİN SEYAHATNAMESİ II
Gül TURAN
Hasan Cem KESKİN
BİZDE ÇOCUKTUK
Hasan Cem KESKİN
Kenan KAYIKÇI
BÜYÜK KAPTANLAR
Kenan KAYIKÇI
Fulya ZORLU
3-6 Yaş Arası İtiraz Problemi
Fulya ZORLU
Murat Sandıkçı
İNSAN YENİLİNCE TÜKENMEZ, PES EDİNCE TÜKENİR...
Murat Sandıkçı
Turgay SAAT
MADALYALAR SAMSUN'A
Turgay SAAT