Kastamonu Adı Nereden Geliyor?
Şehrin adının kökeni konusunda üç temel görüş öne çıkıyor.
En yaygın kabul gören ilk görüşe göre isim, Bizans hanedanlarından Komnenler'in bölgede inşa ettiği kaleye verilen "Kastra Komneni" adından geliyor. Latince "kale" anlamına gelen Kastra ile Komnen sülalesinin adının birleşiminden oluşan bu terim, zamanla Türkçeye "Kastamoni" ve ardından "Kastamonu" olarak yerleşmiş. Bizans kaynaklarında şehir 11-12. yüzyıldan itibaren Castamon olarak anılıyor.
İkinci görüşe göre isim çok daha eskiye, Hitit dönemine uzanıyor. Bazı araştırmacılar Kastamonu adının, bölgenin o dönemdeki adı olan Kastama'dan türediğini savunuyor. Arkeolojik bulgular Hititlerin bölgedeki varlığını destekliyor.
Üçüncü teoriye göre ise isim, bölgenin eski yerleşimcileri Gaslar (Kaşkalar) ile o dönemki Tumanna yerleşim adının birleşiminden oluşmuş; "Gas ülkesi" anlamı taşıyan bu birleşimin fonetik olarak günümüzdeki adla örtüştüğü öne sürülüyor.
Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi bu konuda açık konuşuyor: "Şehrin adının klasik İlkçağ'larda geçmemesi, bu görüşlerin faraziyeden öteye gitmediğini gösteriyor."
Tarihsel Adlar
İslam coğrafyacılarının eserlerinde Kestamûniyâ ve Kastamûniye; Bizans kaynaklarında Kastamon; Ortaçağ Batı kaynaklarında ise Castamea ve Casstimana olarak geçen şehir, Osmanlı döneminde Kastamoni adıyla anılmıştır. Orijinal yazıdaki "1923'te Cumhuriyetle birlikte Kastamonu adı verildi" bilgisi doğru değil; Kastamonu adı asırlardır kullanılan tarihi bir isim olup Cumhuriyet döneminde değiştirilmedi.
Kastamonu'nun Tarihi
Bölgenin tarihi Orta Paleolitik döneme kadar uzanıyor. 1947-1951 yıllarında yapılan araştırmalarda Tahta ve Malak köyleri çevresinde taş devrinden kalma el baltaları ve çeşitli bulgular ortaya çıkarıldı.
Kastamonu yöresi tarihsel süreçte Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler ve Romalıların ardından Bizans'ın yönetimine geçti. Romalılar döneminde bugünkü Taşköprü (antik Paphlagonia) eyalet merkezi olarak öne çıkarken Kastamonu küçük bir kasaba olarak kaldı. Komnenler döneminde kale inşa edilerek şehir gelişmeye başladı.
1084'te Türklerin bölgeye gelişiyle Bizans ile Türk beylikleri arasında el değiştiren şehir, 1105'te Danişmendlilerin eline geçti. 1213'te Anadolu Selçuklu Devleti'nin hâkimiyetine giren Kastamonu, ardından Candaroğulları Beyliği'nin merkezi oldu. Moğol istilasından kaçan Türk boylarının bölgeye yerleşmesiyle şehir önemli bir Türk yurdu haline geldi. 1461'de Osmanlı topraklarına katılan Kastamonu, bu tarihten itibaren Kastamoni adıyla anılmaya devam etti.
