Katarakt çoğunlukla yaşa bağlı gelişir ve genellikle yavaş ilerler. Bir gözde başlayabileceği gibi iki gözü de etkileyebilir ancak bir gözden diğerine geçmez.
Katarakt Nedir?
Göz merceği, gelen ışığın retina üzerine odaklanmasını sağlar. Mercekteki proteinlerin zamanla parçalanıp kümelenmesi saydam yapıyı bulanıklaştırır. Bu bulanık alana katarakt adı verilir.
Başlangıç döneminde kişi herhangi bir değişiklik fark etmeyebilir. Mercekteki bulanıklık arttıkça okuma, araç kullanma ve yüzleri seçme gibi günlük işler zorlaşır.
Katarakt Belirtileri Nelerdir?
Kataraktın yaygın belirtileri şunlardır:
- Bulanık, puslu veya sisli görme
- Renklerin soluk ya da sararmış görünmesi
- Gece görüşünün zayıflaması
- Far ve güneş ışığından fazla rahatsız olma
- Işıkların çevresinde hare görme
- Gözlük numarasının sık değişmesi
- Tek gözle bakarken çift görme
- Okumak için daha güçlü ışığa ihtiyaç duyma
Bazı kişilerde yakını görme kısa süreli olarak düzelebilir. “İkinci görüş” olarak bilinen bu durum iyileşme değildir; mercekteki kırılma değişikliğinden kaynaklanır.
Katarakt Neden Olur?
En sık neden yaşlanmaya bağlı mercek değişiklikleridir. Bunun dışında şu durumlar riski artırabilir:
- Şeker hastalığı
- Sigara kullanımı
- Uzun süre yoğun güneş ışığına maruz kalmak
- Kortizon içeren ilaçların uzun süre kullanılması
- Göze alınan darbeler
- Daha önce geçirilen göz ameliyatları
- Baş ve göz çevresine uygulanan radyasyon
- Ailede katarakt öyküsü
Katarakt doğuştan da bulunabilir. Çocukluk çağındaki katarakt, görme gelişimini etkileyebileceği için gecikmeden değerlendirilmelidir.
Katarakt Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı, göz hastalıkları uzmanının yaptığı ayrıntılı muayeneyle konur. Görme keskinliği ölçümü, biyomikroskop incelemesi ve göz bebeği büyütülerek yapılan göz dibi muayenesi uygulanabilir.
Bulanık görmenin her zaman katarakttan kaynaklanmadığı unutulmamalı. Glokom, sarı nokta hastalığı ve retina sorunları da benzer yakınmalara yol açabilir.
Katarakt Nasıl Tedavi Edilir?
Erken dönemde yeni bir gözlük, daha güçlü aydınlatma, büyüteç ve yansımayı azaltan güneş gözlükleri görmeyi bir süre rahatlatabilir. Bu yöntemler kataraktı ortadan kaldırmaz.
Kataraktı eriten veya saydamlaştıran, etkinliği kanıtlanmış bir ilaç ya da göz damlası bulunmuyor. Bulanıklaşan merceği ortadan kaldıran tedavi ameliyattır.
Katarakt Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?
Ameliyat için kataraktın “olgunlaşmasını” beklemek gerekmez. Okuma, çalışma, televizyon izleme veya araç kullanma güçleştiğinde cerrahi gündeme alınabilir.
Katarakt günlük yaşamı etkilemiyorsa çoğu yetişkinde hemen ameliyat zorunluluğu bulunmaz. Karar; muayene bulguları, kişinin beklentileri ve diğer göz hastalıkları birlikte değerlendirilerek verilir.
Katarakt Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyatta bulanık mercek çoğunlukla ultrasonla parçalanarak gözden çıkarılır. Yerine göz içi mercek adı verilen yapay bir lens yerleştirilir.
İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hasta aynı gün evine dönebilir. İki gözde katarakt varsa ameliyatlar çoğunlukla farklı günlerde gerçekleştirilir.
Ameliyat sonrasında görme birkaç gün bulanık kalabilir. Doktorun verdiği damlaların düzenli kullanılması ve kontrollerin aksatılmaması gerekir. Kullanılacak mercek türü hastanın göz yapısına göre belirlenir; ameliyatın ardından gözlük ihtiyacı tamamen ortadan kalkmayabilir.
Katarakttan Korunmak Mümkün mü?
Kataraktı tamamen engelleyen kesin bir yöntem yoktur. Buna karşılık bazı alışkanlıklar riski azaltabilir:
- UV korumalı güneş gözlüğü ve şapka kullanmak
- Sigara içmemek
- Diyabeti kontrol altında tutmak
- Göz yaralanması riski olan işlerde koruyucu gözlük takmak
- Sebze, meyve, kuruyemiş ve tam tahıllara yer vermek
- Kortizonlu ilaçları yalnızca doktor kontrolünde kullanmak
- Düzenli göz muayenesini aksatmamak
Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?
Katarakt genellikle yavaş ve ağrısız ilerler. Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, ışık çakması veya görüş alanında perde oluşması kataraktın tipik belirtisi değildir. Bu yakınmalarda acil göz muayenesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı göz hastalıkları uzmanının muayenesiyle verilmelidir.