Emlak rayiç bedeli, bir gayrimenkulün piyasadaki güncel alım satım değerini ve vergilendirmeye esas olan minimum tutarını ifade eden resmi bir veridir. Samsun'un Atakum, İlkadım ve Canik gibi yoğun nüfuslu ilçelerinde gayrimenkul satışı yapacak olan kişilerin, belediyelerden bu belgeyi onaylı şekilde almaları gerekmektedir. Günümüzde dijitalleşen hizmetler sayesinde bu belgeye ulaşmak fiziksel müracaatın yanı sıra internet üzerinden de mümkün hale gelmiştir.
E-Devlet Kapısı Üzerinden Rayiç Bedel Sorgulama
Samsun'da yaşayan mülk sahipleri, belediye binalarına gitmeden e-Devlet kapısı aracılığıyla arsa rayiç bedel bilgilerine hızlıca erişebilmektedir. Atakum Belediyesi başta olmak üzere Samsun'daki pek çok ilçe belediyesi, emlak vergisi ve rayiç değer bilgilerini merkezi sisteme entegre etmiş durumdadır. Kullanıcılar, kimlik doğrulaması yaptıktan sonra ilgili belediyenin hizmet listesinden taşınmazlarına ait mali verilere ulaşabilirler.
Sistem üzerinden yapılan sorgulamalarda mülkün bulunduğu mahalle, sokak ve bina numarası gibi bilgiler girilerek güncel metrekare birim değerleri görüntülenebilmektedir. Bu yöntem özellikle zaman tasarrufu sağlamak isteyen Atakum ve İlkadım sakinleri için büyük kolaylık sunmaktadır. Ancak resmi makamlar tarafından ıslak imzalı belge talep edildiğinde, sistem çıktısının yanı sıra belediye onayı gerekebileceği unutulmamalıdır.
Belediyelerden Fiziksel Belge Temini Ve Gerekli Evraklar
İnternet hizmetlerini kullanmayan veya resmi kurumlara sunmak üzere mühürlü belge almak isteyen vatandaşların, mülklerinin bağlı olduğu ilçe belediyesinin mali hizmetler birimine müracaat etmesi şarttır. Örneğin, Tekkeköy sınırları içinde bir arsanız bulunuyorsa, işleminizi doğrudan Tekkeköy Belediyesi emlak servisinde gerçekleştirmeniz gerekmektedir. Başvuru esnasında mülk sahibinin kimlik aslı ve tapu fotokopisi gibi belgelerin yanında bulundurulması işlemlerin hızlanmasını sağlar.
Başvuru sırasında taşınmazın üzerinde herhangi bir vergi borcunun bulunmaması, belgenin düzenlenebilmesi için temel şartlardan biridir. Eğer ödenmemiş emlak vergisi borcu varsa, öncelikle borcun kapatılması ve ardından rayiç bedel belgesinin talep edilmesi gerekmektedir. Belediye yetkilileri tarafından düzenlenen bu evrak, taşınmazın o yılki asgari değerini gösterir ve noter işlemlerinde geçerli kabul edilir.
Rayiç Bedel Hesaplanırken Dikkat Edilen Kriterler
Samsun'da bir konutun veya arsanın rayiç bedeli belirlenirken şehrin gelişim aksları ve lokasyon özellikleri ön planda tutulmaktadır. Atakum sahil şeridindeki bir mülk ile Canik'in iç kesimlerindeki bir taşınmazın rayiç değerleri, bölgenin sosyal donatıları ve ulaşım imkanları doğrultusunda farklılık gösterir. Belediyeler bu bedelleri takdir komisyonları aracılığıyla her yıl güncelleyerek kayıt altına almaktadır.
Belge alımı sırasında vatandaşların beyan ettiği bilgiler ile tapu kayıtlarının uyuşması esastır. Gayrimenkulün m² birim değeri, binanın yaşı, asansör ve otopark gibi teknik özellikler rayiç bedel üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Samsun genelinde yapılan emlak işlemlerinde hata payını minimize etmek için belgenin mutlaka güncel takvim yılına ait olması ve yetkili birimlerce onaylanmış olması tavsiye edilmektedir.