Siirt ilinin eski adı nedir sorusuna tek bir tarihî şehir adı vermek doğru değil. İslâm kaynakları, Osmanlı kayıtları, Süryanice kullanımlar ve Batılı seyahat metinlerinde bugünkü Siirt adına benzeyen çok sayıda farklı yazım bulunuyor.
Siirt'in Eski Adı Seerd mi?
Seerd, Siirt'in tarihsel ad biçimlerinden biri.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nde şehrin adı İs‘ird, Sîird, İs‘irt, Siirt, Sâird, Seerd, Sert, Saert, Sört ve Söörd gibi şekillerde kaydediliyor.
Osmanlı tahrir kayıtlarında ise Siird veya İs‘ird kullanımı görülüyor.
Dolayısıyla “Siirt'in adı eskiden tamamen farklıydı ve sonra değiştirildi” şeklinde bir süreçten çok, aynı adın farklı dillerde ve dönemlerde farklı yazılışlarından söz etmek daha doğru.
Süryaniler Siirt'e Ne Diyordu?
Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tarihçe bilgisinde Süryanilerin kenti Se'erd, yerel söyleyişte ise Sert biçiminde adlandırdığı aktarılıyor.
- yüzyılda Sert, Seerd, Sört ve Sairt gibi biçimler kullanılmış, daha sonra bugünkü Siirt yazımı yerleşmiş.
Siirt İsmi “Şehir” Anlamına mı Geliyor?
Bu konuda farklı görüşler bulunuyor.
Bazı kaynaklar Siirt adını Keldânîcede “şehir” anlamına geldiği belirtilen Keert veya Kaa'rat sözcüğüyle ilişkilendiriyor.
TDV İslâm Ansiklopedisi ise bu görüşü aktarırken ismin genel olarak Sami dillere ait olduğunun kabul edildiğini belirtiyor.
Bu nedenle “Siirt kesin olarak Keert'ten gelir” şeklinde tek açıklama vermek yerine bunun isim kökeni hakkındaki görüşlerden biri olduğunu belirtmek gerekiyor.
Esart ve Sairt İsimleri Nereden Geliyor?
Esart ve Sairt gibi biçimler de Siirt isminin eski kaynaklarda ve farklı söyleyişlerde aldığı şekiller arasında gösteriliyor.
Bunların bugünkü şehirden tamamen farklı antik kent isimleri olduğu düşünülmemeli.
Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü isim kaynaklarında Esart, Sairt, Siirt ve Siird gibi yazımların bulunduğunu belirtiyor.
Siirt Adı Cumhuriyet'te mi Verildi?
Hayır.
Siirt adı ve ona çok yakın biçimler Osmanlı ve daha eski kaynaklarda zaten kullanılıyordu.
Cumhuriyet döneminde Siirt il merkezi haline gelirken şehir ismi bugünkü yazım biçimiyle standartlaştı. Dolayısıyla Cumhuriyet döneminde bambaşka bir eski isimden Siirt'e geçildiğini söylemek doğru değil.
Kısacası Siirt'in tarihsel adları arasında Seerd, Siird, İs‘ird, Sairt ve Sert gibi biçimler bulunuyor. Bunlar şehrin farklı dönem ve dillerde aldığı yazım ve söyleyiş biçimleri.
