YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Şenol Yücedağ

EŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...

Uzun zaman devam eden Dünyadaki sıcak para hareketlerinden sonra bu Lale Devri kıvamındaki dönem son bulup paranın zor bulunduğu döneme girilince yanlış uygulamaların sonucu ekonomik kriz veya enflasyonlu dönemler tekrar geri geldi. Yılsonu itibariyle % 30’un üzerinde bir enflasyonun varlığı artık gün gibi aşikâr ve bu durumda gözler ister istemez maaşlara yapılacak zammın ne oranda olacağına bakar oldu. Çarşı pazarda fiyatları görünce küskün bir şekilde evine dönen başta emekliler olmak üzere tüm çalışanlar şimdiden yılbaşında yapılacak zammı düşünür ve konuşur oldu. Önümüzdeki yıl yapılacak olan yerel seçimlerin neticesine direk etki edecek bir durumu hükümetin nasıl ele alacağı merakla bekleniyor. Top ekonomiden sorumlu Berat Albayrak’ın önünde ve tüm kesimler ondan iyi bir gol vuruşu bekliyor. Geçen hafta yapmış olduğu Enflasyonla Mücadele Programı sunumunda mağdur olan kesimlere kayda değer bir müjde vermemesine rağmen laf arasında önemli bir konuya kıyısından değindi ve şöyle dedi:

Bakan Albayrak, elektriğe ve doğalgaza yılsonuna kadar zam yapılmayacağı müjdesini vererek, "Eşel Mobil Sistemi ile enflasyon üzerinde oluşabilecek bu kur baskısı noktasındaki fiyat geçişleriyle ilgili güçlü bir duruş sergiledik. Enerjideki tüm düzenlemelerin de ayrıca iki enflasyon detaylı analizlerini yaptık ve öncelikli olarak küresel anlamda çok büyük bir değişim süreci olmadığı sürece elektriğe ve doğalgaza yılsonuna kadar zam yapmayacağız" diye konuştu. 

Bu konuşmada geçen Eşel Mobil Sistemi aslında piyasalar için değil maaşlar için söylendiği zaman bir değer ifade eder. Bakın, internet ortamında İktisat Sözlüğü isimli sitede Eşel Mobil için ne diyor:

“Emeği ile geçimini sağlayan zümrenin satın alma gücünü koruyabilmek için, ücretlerin hayat pahalılığına göre kendiliğinden ayarlanmasını mümkün kılan bir sistemdir.

Sabit gelirli ve genellikle ücretli sosyal gruplar gibi işçilerin de hayat pahalılığından üzüldüklerinde ellerine geçen ücretin satın alma gücünü enflasyonist dönemlerde geniş ölçüde kaybettikleri bilinmektedir. Bu duruma kısmen engel olabilmek işçinin satın alma gücünü hayat pahalılığına otomatik olarak uydurabilmek için eşel mobil (yahut müteharrik ücret baremi veya oynak merdiven) denilen sistemden yararlanılmaktadır.

Eşel mobil sistemi basit anlamıyla hayat pahalılığının belirli bir oranda artması halinde işçi ücretlerine de hiçbir pazarlık veya mücadeleye başvurmadan aynı oranda zam yapılmasıdır. Mesela resmi ve güvenilir kaynakların verdikleri bilgiye göre hayat pahalılığında % 5 bir artış olmuşsa, işçi ücretlerinde de kendiliğinden % 5 bir yükselme meydana gelecek, işverenler bu zamları ödemek zorunda kalacaklardır.

Eşel mobil sisteminin çeşitli uygulama şekillerine rastlanmaktadır. Mesela hayat pahalılığına paralel olarak kendiliğinden artan ücretler sadece asgari ücretler olabileceği gibi, bütün ücret kademeleri de olabilir.

İşçi sınıfının siyasi bir güç haline geldiği bazı ülkelerde eşel mobil sistemi bir kanunla sağlanmıştır. Nitekim Fransa'da 24 Temmuz 1952 tarihinde kabul edilen bir kanun, kanuni asgari ücretleri hayat pahalılığına göre ayarlama mecburiyetini hükümete yüklemiş bulunmaktadır. Buna göre aylık aile tüketim istatistikleri dikkate alınarak fiyat artışlarında % 5 i geçen yükselmeler, asgari ücretlerde otomatik bir artışa yol açmaktadır. Buna karşılık aynı kanuna göre fiyatlardaki bir düşüş asgari ücretlerde herhangi bir indirime sebep olamayacaktır.

Eşel mobil sistemi birçok ülkelerde sözleşmeli karakter taşımakta ve genellikle toplu iş sözleşmelerine konulan hükümlerle sağlanmaktadır. Bu takdirde eşel mobil tatbikatının nispeten dar bir çerçeveye tekel olduğu görülmektedir.

Türk mevzuatında eşel mobil sisteminin işçi ücretlerine uygulanmasını öngören herhangi bir kanun mevcut değildir. Yalnız devlet personelinin maaş durumu için bu sistemden yararlanılmaktadır. Ancak işçi sendikaları ile işverenler arasında yapılan toplu iş sözleşmelerinde bu sistemin kabul edildiği görülmektedir.

Eşel mobil sistemi ücretleri hayat pahalılığından başka verimlilik esasına göre ayarlamada da kullanılmaktadır. Sistemin bu varyantında başarıya ulaşabilmek için verimliliğin ilmi esaslara göre ölçülmesi gerekmektedir.

Eşel mobil sisteminin başarıya ulaşabilmesi, yani işçileri hayat pahalılığına karşı korurken enflasyonist bir tesir yaratmaması için hükümetin gerekli tedbirler alması, işçi ve işveren teşekkülleri ile devamlı temas halinde bulunması lazımdır. Bu sistemin sosyal siyaset bakımından önemli bir başka yönü de işçi ücretleri arasında farklılaşmayı önlemesidir. Özellikle asgari ücretlere uygulanan eşel mobil sisteminde bu fonksiyon daha bariz şekilde ortaya çıkmaktadır.”

Maalesef ücretlere gelince unutulan sistemler halkın sırtına bindirilen yüklere gelince unutulmuyor. Hükümete sonsuz destek veren ve daima yapılan tüm yanlışlara rağmen yanında duran kitleleri sadece seçim zamanı hatırlamak yanlış bir tutumdur. Umutlar bir başka bahara kalmadan gereğini yapmak gerekir. Beklenti bu yöndedir ve boş çıkmaması önemlidir. Kısacası eşel mobil enerji fiyatlarına değil maaşlara uygulanırsa bir anlam ifade eder.

 

 

senolyucedag@hotmail.com

 

EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM (1)KONKORDATO SUİSTİMALLERİEŞEL MOBİL MAAŞLARA DA OLMALI!...EYLÜL ENFLASYONU NE DİYOR?YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(II)YABANCI SERMAYE NEDEN ÖNEMLİ(I)SABİT KUR REJİMİ BUGÜN UYGULANABİLİR Mİ?(II)TÜRKİYE SABİT KUR REJİMİNE GEÇEBİLİR Mİ?(I)CARİ AÇIK BU AY DÜŞTÜYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
ASIL KAVGA!
Osman KARA
Erdem EROL
FARK YARATMAK
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
GAZ
Prof Dr Yücel TANYERİ
Ergin KAHVECİ
NEDEN?
Ergin KAHVECİ
Nami Cem İYİGÜN
YENİLENEBİLİR ENERJİLER
Nami Cem İYİGÜN
Hasan Cem KESKİN
BAŞARIYA YOLCULUK
Hasan Cem KESKİN
M. Halistin KUKUL
İSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSI
M Halistin KUKUL
Birol BİRCAN
SAMKON'a sorular.
Birol BİRCAN
Hikmet KURADA
Yazdıklarının Tersini Söyleyen Fesli Kadir
Hikmet KURADA
Metin ATLI
BİRİNCİ FİNAL
Metin ATLI
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Şakir DEMİRCİ
HAYDİ KADINLAR BELEDİYE MECLİSLERİNE
Şakir DEMİRCİ
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Gül TURAN
TRAFİK TERÖRÜ
Gül TURAN
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (I)
Akın ÜNER
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
Fulya ZORLU
Çocuklarda Problemli Davranışlar
Fulya ZORLU
Ayhan HAMLI
DUMLU ŞEHİTLERİNE SELAM OLSUN...
Ayhan HAMLI
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Ersin ERGE
HAS ŞİİRE GİDERKEN  
Ersin ERGE
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Ömer PAMUK
NİCE YILLARA...
Ömer PAMUK
Cesur CEYLAN
MASKELER
Cesur CEYLAN
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Zati ÜRER
EĞİTİM KÖYLERİ
Zati ÜRER
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL