Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emekli maaşlarıyla ilgili önemli bir uygulamayı hayata geçirdi. Yapılan yasal düzenlemenin ardından yürürlüğe giren yeni sistem kapsamında, belirli SGK borçları bulunan emeklilerin ve hak sahiplerinin aylıklarından otomatik kesinti yapılabilecek. Böylece bazı borçların tahsil edilmesi için icra takibi başlatılmasına veya borçludan ayrıca onay alınmasına gerek kalmayacak.
Uzmanlar, uygulamanın yalnızca belirli borç türlerini kapsadığını ve tüm emeklileri ilgilendiren genel bir maaş kesintisi anlamına gelmediğini vurguluyor. Yeni düzenleme özellikle SGK alacaklarının daha hızlı ve etkin şekilde tahsil edilmesini amaçlıyor.
Emekli Maaşlarından Otomatik Kesinti Nasıl Yapılacak?
Emekli maaşlarından otomatik kesinti dönemi resmen başladı başlığıyla gündeme gelen düzenleme, SGK tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda uygulanacak. Buna göre, kurumdan gelir veya aylık alan kişilerin kendilerine ait ya da hak sahibi sıfatıyla ilişkilendirilen bazı SGK borçları doğrudan maaşlarından tahsil edilebilecek.
Mevzuatta maaşlardan yapılabilecek kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlenmiş olsa da uygulamada standart kesinti oranının yüzde 10 seviyesinde tutulacağı ifade ediliyor. Bu sayede emeklilerin aylık gelirlerinde aşırı bir azalma yaşanmaması hedeflenirken, borçların düzenli şekilde tahsil edilmesi amaçlanıyor.
En dikkat çeken noktalardan biri ise kesinti işlemleri için icra sürecinin işletilmeyecek olması. Ayrıca borçlu kişinin yazılı muvafakati ya da ek onayı da aranmayacak.
Kimlerin Maaşlarından Kesinti Yapılabilecek?
Yeni uygulama kapsamında yalnızca belirli gelir ve aylık türleri kesintiye tabi tutulacak. Buna göre;
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
- Yaşlılık, emeklilik, malullük ve vazife malullüğü aylığı alanlar,
- Emekli aylığı bağlandıktan sonra geçmişe dönük Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu tespit edilenler,
- Çalışırken hayatını kaybeden sigortalının eşi, çocukları ve belirli şartları taşıyan anne-babası gibi hak sahipleri,
- Ölüm aylığı alan ancak kendisine ait SGK borcu bulunan kişiler,
otomatik kesinti uygulaması kapsamında değerlendirilebilecek.
Bu kapsamda ortaya çıkan borçlar, ilgili kişinin almaya hak kazandığı aylık üzerinden tahsil edilecek.
Ölüm Aylığı Alan Hak Sahipleri İçin Yeni Süreç
Düzenleme yalnızca emeklileri değil, ölüm aylığı alan hak sahiplerini de yakından ilgilendiriyor. Sigortalının geçmiş dönemlerden kalan SGK prim borcu bulunması halinde, bu borç ölüm aylığından kesilebilecek.
Bunun yanında, ölüm aylığı alan kişinin kendisine ait SGK borcu bulunuyorsa, kesinti yine yalnızca kendi aldığı aylık üzerinden gerçekleştirilecek. Böylece borcun tahsilinde kişisel sorumluluk esas alınacak.
Uzmanlar, bu uygulamanın aile bireyleri arasında herhangi bir mağduriyet oluşturmayacak şekilde hazırlandığını belirtiyor.
Birden Fazla Maaş Alanlar İçin Kesinti Nasıl Uygulanacak?
Birden fazla gelir veya aylık alan kişiler için de yeni kurallar netleşti. Aynı kişinin farklı statülerden aldığı birden fazla maaş bulunuyorsa ve kesintiye konu bir SGK borcu varsa, her bir aylık üzerinden ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor. Borçlu kişinin hak sahibi olmayan yakınlarının maaşlarına herhangi bir şekilde başvurulmayacak. Borç yalnızca ilgili kişiye bağlanan gelir veya aylık üzerinden tahsil edilecek.
Bu uygulama, borcun kişiselliği ilkesini korurken diğer aile bireylerinin gelirlerinin etkilenmesini de önlüyor.
İcra Takibi Olmadan Tahsilat Dönemi
Yeni sistemin en dikkat çekici yönlerinden biri de icra sürecinin devre dışı bırakılması oldu. SGK, kapsam dahilindeki borçların tahsili için doğrudan maaş kesintisi uygulayabilecek. Böylece hem idari süreçlerin hızlanması hem de kamu alacaklarının daha etkin şekilde tahsil edilmesi hedefleniyor.
Öte yandan uzmanlar, emeklilerin e-Devlet ve SGK üzerinden borç durumlarını belirli aralıklarla kontrol etmelerinin önem taşıdığını belirtiyor. Özellikle geçmiş dönemlere ait Genel Sağlık Sigortası primleri veya sonradan tespit edilen SGK alacakları nedeniyle beklenmedik kesintiler yaşanabileceği ifade ediliyor.
