Telefonunuz çaldığında karakoldan ya da savcılıktan arandığınızı ve "ifadenize başvurulacak" dendiğini duymak, çoğu insan için hayatının en gergin anlarından biridir. Kimi zaman ne hakkında ifade vereceğinizi bile bilmezsiniz; kimi zaman da yıllar önce yaşanmış bir olayın, bir trafik kazasının ya da sosyal medyada yazılmış bir yorumun peşinizi bıraktığını fark edersiniz. Bu noktada atacağınız ilk adımlar, sürecin geri kalanını doğrudan etkiler. Bu nedenle panik yapmadan, haklarınızı bilerek ve gerekirse deneyimli bir Bursa ceza avukatı desteğiyle hareket etmek, hem sizi korur hem de soruşturmanın sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.

İfadeye Çağrıldığınızda İlk Ne Yapmalısınız?

İlk yapmanız gereken, sizi kimin ve hangi sıfatla çağırdığını netleştirmektir. Türk ceza muhakemesinde bir kişi şüpheli, tanık ya da müşteki sıfatıyla dinlenebilir ve bu sıfatların hak ve yükümlülükleri birbirinden farklıdır. Tanık olarak çağrılan bir kişinin doğruyu söyleme yükümlülüğü varken, şüpheli sıfatıyla dinlenen kişinin susma hakkı bulunur.

Arayan görevliye şunları sormanız son derece normaldir:

● Hangi birimden (karakol, jandarma, savcılık) aradığı

● Dosya numarası ve konunun ne olduğu

● Hangi sıfatla çağrıldığınız

● İfade için hangi gün ve saatte gelmeniz gerektiği

Telefonla yapılan çağrılarda dolandırıcılık ihtimalini de unutmamak gerekir. Gerçek bir resmi makam sizden asla para, banka bilgisi veya hesap şifresi istemez. Şüphe duyarsanız arayan birimin numarasını kendiniz bulup geri arayın ya da e-Devlet üzerinden dosya sorgulaması yapın.

İfadeye Gitmezseniz Ne Olur?

Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli, Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca zorla getirilebilir. Yani ifadeye gitmemek sorunu ortadan kaldırmaz; aksine sizi beklemediğiniz bir anda kolluk görevlileri eşliğinde götürülme durumuyla karşı karşıya bırakabilir. Bunun yerine görevliyle iletişime geçip uygun bir randevu almak ya da avukatınız aracılığıyla ifade zamanını planlamak çok daha sağlıklıdır.

Çin'in geleneksel el sanatları COP31'te tanıtıldı
Çin'in geleneksel el sanatları COP31'te tanıtıldı
İçeriği Görüntüle

İfade Verirken Hangi Haklara Sahipsiniz?

Şüpheli sıfatıyla ifade veren kişinin kanundan doğan temel güvenceleri vardır ve bu hakların ifade öncesinde size hatırlatılması zorunludur. Başlıca haklarınız şunlardır:

● Susma hakkı: Suçlamalarla ilgili açıklama yapmak zorunda değilsiniz ve susmanız aleyhinize delil sayılamaz. Ancak kimlik bilgilerinizi doğru vermek zorundasınız.

● Müdafi (avukat) hakkı: İfadenizi avukatınız yanınızdayken vermeyi talep edebilirsiniz. İmkânınız yoksa baro size avukat görevlendirir.

● Yakınlara haber verme hakkı: Çağrıldığınızın ya da gözaltına alındığınızın bir yakınınıza bildirilmesini isteyebilirsiniz.

● Lehe delil toplatma hakkı: Sizi aklayacak delillerin toplanmasını talep edebilirsiniz.

● Suçlamayı öğrenme hakkı: Size hangi suçun isnat edildiğini öğrenme hakkınız vardır.

Çocuklar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası öngören suçlarda ise müdafi görevlendirilmesi, talep aranmaksızın zorunludur. Haklarınızın hatırlatılmadığını fark ederseniz bunu tutanağa geçirtmek isteyebilirsiniz.

İfadeden Önce Avukatla Görüşmek Neden Önemlidir?

Çünkü ceza yargılamasında ne söylediğiniz kadar nasıl söylediğiniz de önem taşır. Heyecanla verilen yanlış bir tarih, gereksiz bir ayrıntı ya da kastedilmeyen bir ifade, ileride aleyhinize yorumlanabilir. İfade tutanakları dosyanın en kalıcı belgelerinden biridir ve sonradan "aslında öyle demek istememiştim" demek her zaman yeterli olmaz.

Avukatla yapılan ön görüşmede dosyanın niteliği, suçlamanın hukuki karşılığı ve olası sonuçları değerlendirilir. Avukat, hangi konularda açıklama yapmanın yararınıza olduğunu, hangi konularda susma hakkını kullanmanın daha doğru olabileceğini sizinle birlikte belirler. Dosyada kısıtlama kararı yoksa dosyayı inceleyerek size karşı hangi delillerin bulunduğunu da önceden öğrenebilir.

İfadeye Giderken Hangi Belgeleri Hazırlamalısınız?

Olayla ilgili lehinize olabilecek her türlü kaydı ifadeden önce toplamalısınız. Özellikle şu belgeler önemli olabilir:

● Mesaj kayıtları ve e-postalar

● Banka dekontları ve ödeme belgeleri

● Fotoğraflar ve kamera görüntüleri

● Olay anında nerede olduğunuzu gösteren kayıtlar

● Olaya tanık olan kişilerin isim ve iletişim bilgileri

Bu delilleri ifade sırasında sunabilir ya da toplanmasını talep edebilirsiniz. Kamera kayıtları gibi belirli bir süre sonra silinen deliller açısından hızlı davranmak büyük önem taşır.

İfade Sırasında Nelere Dikkat Etmelisiniz?

İfade sırasında sakin kalmalı, soruları dikkatle dinlemeli ve yalnızca sorulana kısa ve net cevap vermelisiniz. Anlamadığınız bir soru olursa tekrar sorulmasını isteyin. Emin olmadığınız konularda tahminde bulunmak yerine "hatırlamıyorum" ya da "bilmiyorum" demek, yanlış bilgi vermekten her zaman daha iyidir.

Sorulmayan konularda uzun açıklamalara girmek, yeni soruların ve yeni şüphelerin kapısını aralayabilir. Görevlilerle tartışmaya girmemek ve saygılı bir dil kullanmak da sürecin daha rahat geçmesine yardımcı olur. Unutmayın, baskı, tehdit, yorma ya da vaat gibi yasak yöntemlerle alınan ifadeler, rızanız olsa bile delil olarak kullanılamaz.

İfade Tutanağını İmzalamadan Önce Ne Yapmalısınız?

Tutanağı baştan sona dikkatlice okumalı, söylediklerinizin doğru ve eksiksiz yazıldığından emin olmadan imzalamamalısınız. Eksik ya da hatalı gördüğünüz bir yer varsa düzeltilmesini isteyin. Düzeltme yapılmazsa itirazınızı tutanağa yazdırma hakkınız vardır. Yorgunluk ya da bir an önce oradan ayrılma isteğiyle tutanağı okumadan imzalamak, ileride telafisi güç sorunlara yol açabilir.

İfade Sonrasında Gözaltı Olur mu?

Bazı durumlarda ifade işlemi gözaltı ile birlikte gerçekleşebilir. Bireysel suçlarda gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda ise bu süre savcılık kararıyla belirli bir sınıra kadar uzatılabilir. Gözaltı süresince de susma hakkınız ve avukatla görüşme hakkınız devam eder.

Gözaltı sonrasında savcılık sizi serbest bırakabilir ya da tutuklama veya adli kontrol talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edebilir. Bu aşamada iş yeriniz, ikametiniz ve aile durumunuz gibi kaçma şüphesini ortadan kaldıran bilgilerin hakimliğe etkili şekilde sunulması, tutuklama yerine daha hafif bir tedbire karar verilmesinde belirleyici olabilir.

İfadeden Sonra Süreç Nasıl İlerler?

İfade vermek soruşturmanın sonu değildir; savcılık toplanan delillere göre kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir ya da iddianame düzenleyerek dava açabilir. Bazı suçlarda dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve taraflar anlaşırsa dava açılmaz. Bu süreçlerin her birinde süreler önemlidir; örneğin kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı itiraz süresi sınırlıdır. Bu nedenle tebligatları zamanında almak ve dosyayı düzenli takip etmek gerekir.

Sık Sorulan Sorular

İfadeye avukatsız gidebilir miyim?

Evet, gidebilirsiniz; avukat bulundurmak kural olarak zorunlu değildir. Ancak şüpheli sıfatıyla dinleniyorsanız avukatla gitmeniz, hak kaybı yaşamamanız açısından şiddetle tavsiye edilir.

Susma hakkımı kullanırsam aleyhime olur mu?

Hayır. Susma hakkı kanuni bir haktır ve kullanılması aleyhinize delil olarak değerlendirilemez. Yalnızca kimlik sorularına doğru cevap vermek zorundasınız.

Telefonla ifadeye çağrılmak gerçek olabilir mi?

Evet, kolluk birimleri telefonla da çağrı yapabilir. Ancak sizden para ya da banka bilgisi isteniyorsa bu kesinlikle dolandırıcılıktır.

Tanık olarak çağrıldıysam da avukat gerekir mi?

Tanıkların doğruyu söyleme yükümlülüğü vardır ve genellikle avukat gerekmez. Ancak tanıklığın sizi de suçlayıcı bir duruma düşürme ihtimali varsa bir avukata danışmanız faydalı olur.

Gözaltı en fazla ne kadar sürer?

Bireysel suçlarda gözaltı süresi yakalamadan itibaren yirmi dört saattir. Toplu suçlarda bu süre savcılık kararıyla kanunda belirtilen sınırlar içinde uzatılabilir.