İşe giriş sağlık raporu süreci, çalışanın yalnızca genel sağlık durumuna bakılan standart bir kontrol olarak değerlendirilmemelidir. Sağlık gözetiminde yapılacak muayene ve gerekli tetkikler; çalışanın kişisel özellikleri, yapacağı iş, işyerinin tehlike sınıfı, çalışma ortamındaki riskler ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle her çalışan için değişmeyen tek bir tetkik paketi bulunduğunu varsaymak doğru değildir.
İşe başlamadan önce sürecin hangi muayene ve tetkikleri kapsayacağını anlamak isteyen çalışanlar ve işverenler, Orhan OSGB'nin işe giriş sağlık raporu hizmeti kapsamında sunduğu sağlık tetkiklerini inceleyebilir. Orhan OSGB'nin hizmet bilgilerinde akciğer grafisi, odyometri, solunum fonksiyon testi, göz muayenesi, kan tetkikleri ve portör muayenesi yer alır. Ancak hangi tetkiklerin gerekli olduğu çalışanın yapacağı iş ve sağlık gözetiminin gerekliliklerine göre değerlendirilmelidir.
İşe giriş sağlık raporu neyi gösterir?
İşe giriş muayenesinin temel amacı, çalışanın yapacağı iş bakımından sağlık durumunun değerlendirilmesidir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatında sağlık gözetimi işverenin yükümlülükleri arasında yer alır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacak kişiler, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.
Buradaki önemli ayrım, sağlık raporu ile tetkik sonucunun aynı şey olmamasıdır. Akciğer grafisi, işitme testi veya kan tetkiki gibi işlemler değerlendirmeye veri sağlayabilir. Çalışanın yapacağı işe uygunluğuna ilişkin sağlık değerlendirmesi ise bu verilerin ve muayenenin ilgili sağlık gözetimi çerçevesinde ele alınmasıyla oluşur. Bu nedenle yalnızca bir test sonucunu almak, bütün işe giriş sağlık değerlendirmesinin tamamlandığı anlamına gelmez.
Süreç hangi aşamalardan oluşur?
Uygulamadaki ayrıntılar çalışana ve işe göre değişebilse de süreç birkaç temel aşama üzerinden anlaşılabilir. Öncelikle çalışanın yapacağı iş ve işyerindeki riskler dikkate alınır. Ardından sağlık gözetimi kapsamında gerekli görülen muayene ve tetkikler belirlenir. Tetkikler tamamlandıktan sonra sonuçlar değerlendirilir ve çalışanın yapacağı işe uygunluğuna ilişkin sağlık raporu düzenlenir.
1. İş ve risklerin belirlenmesi: Çalışanın görevi, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışma ortamındaki riskler sağlık gözetiminin kapsamını etkiler.
2. Gerekli tetkiklerin belirlenmesi: Her çalışan için otomatik olarak aynı testlerin uygulanması yerine işin niteliğine ve risk değerlendirmesine göre gerekli tetkikler ele alınır.
3. Muayene ve tetkiklerin gerçekleştirilmesi: Belirlenen sağlık kontrolleri ve testler yapılır.
4. Sonuçların değerlendirilmesi: Tetkik sonuçları tek başına değil sağlık gözetiminin bütünü içinde değerlendirilir.
5. Raporun düzenlenmesi: Yapılacak işe uygunluk değerlendirmesi sonucunda ilgili sağlık raporu oluşturulur.
Bu sıralama, sağlık raporunun neden yalnızca laboratuvar sonuçlarından ibaret olmadığını da açıklar. İşe uygunluk değerlendirmesinin anlamlı olabilmesi için yapılacak işle sağlık verileri arasında ilişki kurulması gerekir.
İşe giriş tetkikleri neden herkeste aynı değildir?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sağlık gözetimine ilişkin açıklamalarına göre gerekli testlere ve bunların uygulanma sıklığına karar verilirken risk değerlendirmesinin sonuçları ile çalışma ortamının özellikleri dikkate alınır. İşyeri hekiminin değerlendirmesi bu nedenle sürecin önemli bir parçasıdır.
Örneğin işitmeyle ilgili risklerin bulunduğu bir çalışma ortamıyla solunum sistemi açısından maruziyetlerin değerlendirilmesi gereken bir iş aynı sağlık gözetimi ihtiyacını oluşturmayabilir. Benzer şekilde görme fonksiyonunun iş güvenliği açısından önem taşıdığı bir görev ile farklı fiziksel koşullara sahip başka bir görev için gerekli değerlendirmeler değişebilir. Bu yaklaşım gereksiz testleri standartlaştırmak yerine sağlık gözetimini gerçek iş koşullarıyla ilişkilendirir.
Orhan OSGB kapsamında hangi tetkikler bulunuyor?
Orhan OSGB'nin yayımladığı hizmet kapsamında işe giriş sağlık tetkikleri arasında PA akciğer grafisi, odyometri, göz muayenesi, solunum fonksiyon testi, kan tetkikleri ve portör muayenesi bulunur. Kurum ayrıca tetkik ve sağlık taraması sonuçlarının E-Nabız sistemine işlendiğini belirtmektedir.
|
Tetkik veya işlem |
Hizmet kapsamında belirtilen uygulama |
|
PA akciğer grafisi |
Akciğer grafisinin çekilmesi ve radyoloji hekimi tarafından değerlendirilerek raporlanması |
|
Odyometri |
Hava ve kemik yolu ölçümlerinin yapılabilmesi ve sonuçların KBB uzmanı tarafından değerlendirilmesi |
|
Göz muayenesi |
Görme durumunun ve renk ayrımının kontrol edilmesi ve sonuçların göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi |
|
Solunum fonksiyon testi |
Solunum fonksiyon ölçümünün gerçekleştirilmesi ve sonuçların göğüs hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi |
|
Kan tetkikleri |
İstenen tetkikler için numune alınması ve uygun koşullarda laboratuvara aktarılması |
|
Portör muayenesi |
Numunelerin alınması ve laboratuvar değerlendirmesi için aktarılması |
Tablodaki işlemlerin hizmet kapsamında bulunması, her işe giriş başvurusunda bunların tamamının zorunlu olduğu anlamına gelmez. Hangi tetkiklerin gerekli olduğu yapılacak iş ve sağlık gözetiminin kapsamıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Tetkikler sağlık raporundan neden ayrı düşünülmelidir?
Sağlık raporu ile tetkik arasındaki fark sürecin en sık karıştırılan noktalarından biridir. Tetkik belirli bir sağlık parametresi hakkında veri üretir. Odyometri işitmeyle, solunum fonksiyon testi solunum fonksiyonlarıyla, akciğer grafisi ise görüntüleme yoluyla değerlendirilen bulgularla ilgili bilgi sağlar. Sağlık raporu ise bu verilerin yapılacak iş açısından değerlendirilmesini içeren daha geniş bir sürecin sonucudur.
Bu ayrım çalışan açısından da işveren açısından da önemlidir. Bir dosyada çok sayıda tetkik sonucunun bulunması, bunların çalışanın göreviyle ilişkilendirilmeden otomatik olarak işe uygunluk kararı oluşturduğu anlamına gelmez. Tersine, işin niteliğinin bilinmesi hangi sağlık bilgilerinin gerçekten gerekli olduğunu belirlemeye yardımcı olur.
İşyeri hekiminin süreçteki rolü nedir?
İşyeri hekiminin görevi yalnızca hazır tetkik sonuçlarına bakmak değildir. Sağlık gözetimi kapsamında çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı, işin niteliği ve risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınır. Gerekli muayene ve tetkiklerin sonuçları bu çerçevede değerlendirilerek işe giriş ve periyodik sağlık muayenesine ilişkin kayıt oluşturulur.
Bu yapı aynı zamanda internette karşılaşılan genel tetkik listelerinin neden her çalışan için kesin bir kontrol listesi olarak kullanılmaması gerektiğini gösterir. İşe giriş sağlık sürecinin kapsamı, yalnızca meslek adından hareketle değil gerçek çalışma koşulları ve ilgili riskler üzerinden belirlenmelidir.
Sağlık raporu hangi aşamada alınmalıdır?
İşe giriş muayenesinin adı sürecin zamanlamasını da açıklar. Sağlık gözetiminin işe başlamadan önce tamamlanması gerekir. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan işlerde, çalışanın yapacağı işe uygun olduğunu belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılması mevzuata uygun değildir.
Bu nedenle işe giriş evraklarının hazırlanmasında sağlık sürecini sonradan tamamlanacak sıradan bir belge işlemi gibi görmek yerine işe başlama hazırlığının bir parçası olarak planlamak gerekir. Gerekli tetkiklerin işin niteliğine göre önceden belirlenmesi, çalışanın farklı işlemler için tekrar tekrar yönlendirilmesi ihtiyacını da azaltabilir.
Rapor alındıktan sonra sağlık gözetimi sona erer mi?
İşe giriş sağlık raporu sağlık gözetiminin başlangıç aşamalarından biridir, fakat sağlık gözetimi yalnızca işe girişle sınırlı değildir. Çalışma hayatı boyunca periyodik muayeneler de söz konusudur. Bu muayenelerin zamanlamasında işyerinin tehlike sınıfı, çalışanın özellikleri ve yapılan iş dikkate alınır. İşyeri hekimi gerekli gördüğünde mevzuatta belirtilen azami periyotlardan daha kısa aralıklarla değerlendirme yapılmasına karar verebilir.
Dolayısıyla işe giriş sırasında elde edilen sağlık verileri yalnızca o günün işlemi olarak düşünülmemelidir. Sağlık gözetiminin devamlılığı, çalışma koşullarıyla sağlık durumunun zaman içinde birlikte değerlendirilmesine olanak verir. Orhan OSGB de daha önce sağlık taramasına katılmış personelin sonuçlarının önceki dönem sonuçlarıyla karşılaştırılabilmesine yönelik bir raporlama altyapısı bulunduğunu belirtmektedir.
Başvuru öncesinde hangi bilgiler netleştirilmelidir?
İşe giriş sağlık işlemleri planlanırken çalışanın yalnızca kimlik ve iletişim bilgilerinin bilinmesi yeterli bir çerçeve oluşturmaz. Yapılacak görev, işyerinin tehlike sınıfı ve iş ortamındaki ilgili risklerin bilinmesi sağlık gözetiminin doğru kapsamda yürütülmesi açısından önem taşır. İşveren tarafında risk değerlendirmesi ile sağlık gözetimi arasındaki bağlantının kurulması bu nedenle gereklidir.
Çalışan açısından ise istenen işlemin yalnızca "sağlık raporu" şeklinde ifade edilmesi yerine hangi iş için değerlendirme yapılacağının açık olması önemlidir. Böylece sağlık raporu, işten bağımsız genel bir belge yerine mevzuattaki amacına uygun biçimde yapılacak işe yönelik sağlık değerlendirmesinin sonucu olarak ele alınabilir.
Sürecin temel noktası nedir?
İşe giriş sağlık raporu sürecinde belirleyici nokta mümkün olduğunca fazla tetkik yaptırmak değil, çalışanın yapacağı iş açısından gerekli sağlık değerlendirmesini doğru kapsamda gerçekleştirmektir. Akciğer grafisi, odyometri, solunum fonksiyon testi, göz muayenesi veya laboratuvar tetkikleri gerektiğinde bu değerlendirmeye veri sağlar. Hangi testlerin kullanılacağı ise çalışma koşullarından bağımsız sabit bir liste olarak görülmemelidir.
İşverenin işyerindeki riskleri tanımlaması, sağlık gözetiminin bu risklerle ilişkilendirilmesi, gerekli muayene ve tetkiklerin gerçekleştirilmesi ve sonuçların yetkili sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi sürecin birbirini tamamlayan parçalarıdır. Böyle bir yaklaşım, işe giriş sağlık raporunu yalnızca tamamlanması gereken bir evrak olmaktan çıkarıp iş sağlığı ve güvenliği sisteminin işlevsel bir bileşeni haline getirir.





