Kamu ihalelerinde teklif de, idarenin yaklaşık maliyeti de tek bir veri kümesine dayanır. İmalatın ölçü birimi başına düşen resmi bedel, poz numarasıyla tanımlanır ve ilgili kurumun listesinde yer alır. Rakamı doğru okuyan istekli teklifini savunur. Yanlış okuyan istekli aşırı düşük teklif sorgusunda zorlanır.

Eğitim İçerikleri İçin Telegram Grupları

İçeriği Görüntüle

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, idarelere ihaleden önce yaklaşık maliyet hesaplama yükümlülüğü getirir. İdare bu hesabı kurarken kendi iş alanına uyan resmi listeyi seçer. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞB), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve Devlet Su İşleri (DSİ) en sık başvurulan kaynaklardır. İller Bankası (İLBANK), Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Kültür ve Turizm Bakanlığı (KTB) ve Vakıflar Genel Müdürlüğü de kendi pozlarını yayımlar.

Poz mantığını, liste sahibi kurumları ve yaklaşık maliyet bağını uçtan uca kavrayan firma, birim fiyat teklif cetvelini eksiksiz doldurur. Aşağıdaki başlıklar sürecin parçalarını sırayla açar. Hangi verinin hangi kurumdan geldiğini görmek, teklif hazırlığının ilk adımıdır.

Birim Fiyat Kamu İhale Sürecinin Neresinde Durur?

Süreç, idarenin ihtiyaç tespitiyle başlar ve hakediş ödemeleriyle kapanır. Her aşamada aynı poz listesi yeniden devreye girer. Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden yürüyen birim fiyat teklif usulü ihalelerde cetvel verisi sistemden gelir. Kamu İhale Kurumu (KİK) kararları da çoğu zaman poz tarifinin yorumu üzerinden şekillenir.

1. İdare ihtiyacı tanımlar ve iş kalemlerini poz numaralarıyla listeler.

2. İdare yürürlükteki kurum listelerinden yaklaşık maliyeti hesaplar.

3. İhale ilanı EKAP üzerinden yayımlanır ve dokümana teklif cetveli eklenir.

4. İstekli her poz için kendi analizini kurar ve teklif bedelini yazar.

5. Sınır değerin altında kalan teklifler aşırı düşük teklif sorgusuna girer.

6. Sözleşme sonrası hakediş ve fiyat farkı hesapları aynı pozlar üzerinden yürür.

Kamu İhale Kanunu 102 maddeden, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 50 maddeden oluşur. Herpoz'un mevzuat arşivi 2 kanun, 11 yönetmelik, 5 tebliğ, 6 esas ve 2 şartname içerir. Doğrudan temin, çerçeve anlaşma ve yeterlik değerlendirmesi kuralları bu metinlerde düzenlenir.

Zincirin herhangi bir halkasında yanlış poz seçilirse hata sonraki tüm aşamalara taşınır. İş deneyim belgesi düzenlenirken de sözleşmedeki iş kalemleri esas alınır.

Poz Numarası Nasıl Kurulur ve Neyi Anlatır?

Poz numarası, bir imalatın kimlik kartı gibi çalışır. Kurum kodu, iş grubu ve sıra numarası birleşerek tek bir kayıt üretir. Tarif satırı imalatın kapsamını, ölçü birimini ve dahil olan işçilikleri açıklar. İki poz birbirine benzeyebilir, fakat tarifteki tek bir ifade maliyeti değiştirir.

50.000+ aranabilir kayıt içinde doğru pozu bulmak, tarif metnini kelime kelime taramayı gerektirir. Herpoz üzerinde tam ifade araması ve joker karakter kullanarak aradığınız birim fiyat kaydına kısa sürede ulaşırsınız. Çift tire ile istemediğiniz kelimeyi dışarıda bırakır, alan kodlarıyla aramayı daraltırsınız.

Poz grupları, benzer iş grubu tanımlarıyla da örtüşür. Yeterlik değerlendirmesinde iş deneyim belgesinin hangi gruba girdiği bu tasnifle belirlenir. Tarif okunurken ölçü birimi mutlaka doğrulanır. Metretül, metrekare ve ton arasındaki karışıklık teklif cetvelinde büyük sapma yaratır.

Hangi Kurum Hangi Birim Fiyat Listesini Yayımlar?

Türkiye'de tek bir merkezi liste bulunmaz. Her kurum kendi iş alanına göre poz seti yayımlar. ÇŞB bina imalatlarını, KGM yol yapılarını, DSİ su yapılarını tanımlar. Herpoz'daki resmi kurum fiyat veri tabanı bu listeleri aylık olarak günceller.

İhale dokümanı hangi kurumun listesini işaret ediyorsa, analiz de o liste üzerinden kurulur. Karma işlerde farklı kurumların pozları aynı cetvelde yer alabilir. Bu durumda poz kaynağı kalem bazında not edilir. Kayıt tutulmazsa hakediş aşamasında kaynak tartışması çıkar.

Yaklaşık Maliyet ile Birim Fiyat Arasındaki Bağ Nasıl Kurulur?

Yaklaşık maliyet, iş kalemi miktarı ile poz bedelinin çarpımından oluşur. İdare bu toplama kar ve genel gider payını ekler. Sınır değer hesabı, aşırı düşük teklif sorgusu ve eşik değer karşılaştırmaları hep bu toplam üzerinden yürür.

• Miktar cetveli metrajdan gelir ve iş kalemi bazında ayrışır.

• Poz bedeli ilgili kurumun yürürlükteki listesinden alınır.

• Nakliye bedeli kurum formülüyle hesaplanır ve toplama eklenir.

• Kar ve genel gider oranı mevzuatta belirlenen sınırlar içinde uygulanır.

• Toplam bedel sınır değer ve eşik değer kontrolüne tabi tutulur.

Yaklaşık maliyet doğru kurulduğunda istekli kendi teklifinin nerede durduğunu görür. Parasal limit ve eşik değer karşılaştırması, ihale usulünün seçimini de etkiler. Herpoz'un yaklaşık maliyet hesaplama modülü analiz, cetvel ve teklif adımlarını aynı ekranda toplar.

Analiz Kurmanın Rayiç ve Nakliye Ayağı

Bir pozun bedeli tek başına yeterli bilgi vermez. Analiz, o pozun içindeki malzeme, işçilik ve makine rayiçlerini gösterir. Şantiye koşulu değiştiğinde analiz de değişir. KGM ve DSİ nakliye formülleri, mesafe ve malzeme cinsine göre ayrı katsayılar kullanır.

• Malzeme rayici, ocak veya fabrika çıkış bedelini yansıtır.

• İşçilik rayici, iş grubuna göre saat veya yevmiye üzerinden hesaplanır.

• Makine rayici, iş makinesinin saatlik çalışma bedelini kapsar.

• Nakliye bedeli, mesafe ve formül katsayısı üzerinden ayrıca eklenir.

Hafriyat ağırlıklı işlerde Brükner eğrisi, kazı ve dolgu dengesini kurar. Taşıma mesafesi kısaldıkça nakliye kalemi de küçülür. Gelişmiş Analiz Editörü, kurulan analizin bileşenlerini kalem kalem düzenlemeye izin verir. Akaryakıt payı yüksek işlerde EPDK bültenindeki motorin fiyatı takip edilir.

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Sık Görülen Hatalar

Cetvel hataları çoğunlukla veri kaynağı karışıklığından doğar. Yürürlükten kalkmış liste kullanmak, ölçü birimini yanlış yazmak ve nakliyeyi unutmak en yaygın üç hatadır. EKAP entegrasyonu cetvel verisini sistemden getirse de analiz sorumluluğu istekliye aittir.

• Eski yıla ait liste bedelini güncel cetvele yazmak sapma üretir.

• Ölçü birimini karıştırmak kalem toplamını katbekat değiştirir.

• Nakliye bileşenini analiz dışında bırakmak maliyeti eksik gösterir.

• Benzer tarifli iki poz arasından yanlış olanı seçmek kapsam sorunu yaratır.

• Aritmetik kontrolü atlamak teklifin değerlendirme dışı kalma riskini artırır.

Excel ile Toplu Poz Eşleştirme Aracı, uzun cetvellerdeki kayıtları liste verisiyle karşılaştırır. Hatalı eşleşmeler teklif verilmeden önce görülür. Sınır değerin altında kalan tekliflerde ise Gelişmiş Aşırı Düşük Savunma Aracı devreye girer. Savunma dosyasında her poz için analiz ve belge sunulur.

Listeler Güncellendiğinde Hangi Adımlar İzlenir?

Kurum listeleri yıl içinde yenilenir ve eski bedeller yürürlükten kalkar. Sözleşmesi devam eden işlerde revize birim fiyat ve fiyat farkı hesapları devreye girer. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) endeksi açıklandığında hesap yeniden kurulur.

• Güncel liste yayımlandığında devam eden analizler yeniden kontrol edilir.

• Sözleşmedeki fiyat farkı formülü ve katsayılar doğrulanır.

• TÜİK endeksi açıklandığında hakediş dönemi hesabı yenilenir.

• İş deneyim belgesi güncelleme oranı aynı endeks üzerinden bulunur.

Fiyat farkı formülünde yer alan K, M, A ve Y değerleri sözleşmede tanımlanır. Katsayılar iş grubuna göre değiştiği için formül her sözleşmede yeniden okunur. Herpoz, TÜİK endeksi açıklandığında otomatik fiyat farkı raporunu e-posta ile iletir. KİK kararları arama motorunda 32.153 karar taranır, Pro planda kapsam 40.000+ karara çıkar.

Teklif Öncesi Doğrulanması Gereken Başlıklar

Birim fiyat verisi, kamu ihalesinin her aşamasında aynı zinciri besler. Poz seçimi yaklaşık maliyeti, yaklaşık maliyet sınır değeri, sınır değer de aşırı düşük teklif savunmasını belirler. Doğru kaynak seçimi bu zincirin ilk halkasıdır.

• Poz numarası ve tarif metni, işin kapsamıyla birebir örtüşmelidir.

• Liste sahibi kurum, ihale dokümanında yazılı olan kurum olmalıdır.

• Nakliye ve analiz bileşenleri toplam bedele eklenmiş olmalıdır.

• Kullanılan liste, teklif tarihinde yürürlükte olan sürüm olmalıdır.

Dört kontrol tamamlandığında teklif, hem idare hem de KİK incelemesi karşısında savunulabilir hale gelir. Fiyat farkı hesabı, iş deneyim belgesi güncelleme ve nakliye formülleri ise ayrı başlıklarda ele alınan konulardır. Her biri aynı poz verisinden beslenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Birim fiyat ile rayiç arasındaki fark nedir?

Rayiç, tek bir malzemenin, işçiliğin veya makinenin piyasa bedelini gösterir. Poz bedeli ise bu rayiçlerin analiz içinde birleşmesiyle oluşan imalat bedelidir. Bir metreküp betonun bedeli çimento, agrega, işçilik ve makine rayiçlerini birlikte kapsar. Analiz kurulmadan yalnız rayiçlere bakmak, iş kaleminin gerçek maliyetini göstermez. ÇŞB ve KGM listeleri her iki veriyi ayrı bölümlerde yayımlar.

Bir pozun hangi kuruma ait olduğu nasıl anlaşılır?

Poz numarasının ön eki kurum kodunu taşır ve tarif metni iş grubunu belirtir. İhale dokümanı da hangi kurumun listesinin esas alındığını yazar. Karma işlerde farklı kurumların pozları aynı cetvelde yer alabilir. Herpoz'un resmi kurum fiyat veri tabanında arama sonucu, kaydın kurumunu ve yürürlük dönemini birlikte gösterir. Kaynağı kalem bazında not etmek hakediş kontrolünü kolaylaştırır.

Kurum fiyat listeleri ne sıklıkla güncellenir?

Kurumlar listelerini yıl içinde yeniler ve eski bedeller yürürlükten kalkar. Herpoz'daki ÇŞB, KGM, MSB, KTB, DSİ, İLBANK ve Vakıflar listeleri aylık olarak güncellenir. Teklif hazırlanırken kullanılan sürümün ihale tarihinde yürürlükte olması gerekir. Sözleşmesi devam eden işlerde revize bedel ve fiyat farkı hesapları ayrı yürür. Eski sürümle kurulan analiz, sorgu aşamasında sorun çıkarır.

Yaklaşık maliyet ile teklif bedeli neden farklılaşır?

İdare yaklaşık maliyeti resmi liste bedelleri üzerinden kurar. İstekli ise kendi tedarik koşullarını, şantiye mesafesini ve makine parkını hesaba katar. Nakliye mesafesi, malzeme temin kaynağı ve işçilik verimliliği farkı büyütür. Fark sınır değerin altına indiğinde aşırı düşük teklif sorgusu gelir. Savunma dosyasında her poz için analiz ve destekleyici belge sunulur.

Poz verisi hangi ihale türlerinde kullanılır?

Yapım işlerinde poz bazlı teklif cetveli standart uygulamadır. Hizmet alımlarında iş kalemleri farklı tanımlansa da hesap mantığı aynı kalır. Mal alımlarında kalem bedeli doğrudan yazılır ve analiz gerekmez. Doğrudan temin ile çerçeve anlaşma süreçlerinde idare bedel karşılaştırması için resmi listelere bakar. Birim fiyat teklif usulünde veri EKAP üzerinden cetvele aktarılır.