Mardin ilinin eski adı nedir sorusunda tek bir kesin isim vermek güç. Şehrin adına eski kaynaklarda Marde, Mâridîn, Maride ve Margdis gibi farklı biçimlerde rastlanıyor. Bugünkü Mardin adının ise yüzyıllar içerisinde bu eski kullanımlardan geliştiği kabul ediliyor.
Mardin'in Eski Adı Ne?
Mardin adı Süryanice kaynaklarda Marde, Arapça kaynaklarda ise Mâridîn olarak geçiyor.
Roma dönemi tarihçisi Ammianus Marcellinus'un MS 4. yüzyıldaki kayıtları, şehir adının bilinen en eski yazılı örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Bizans tarihçisi Prokopios ise kenti Margdis biçiminde kaydetmiş.
Dolayısıyla Mardin'in adı Cumhuriyet döneminde ortaya çıkmış yeni bir isim değil.
Mardin “Çok Din” mi Demek?
Eski içerikte Mardin adının “Mâr = çok” ve “dîn = din” kelimelerinin birleşmesinden oluştuğu yazılıyordu.
Bu açıklamayı destekleyen güçlü bir tarihsel veya dilbilimsel kaynak bulunmuyor.
Mardin'in tarih boyunca Müslüman, Hristiyan ve farklı toplulukları barındırmış olması, bu açıklamanın halk arasında yaygınlaşmasına neden olmuş olabilir. Ancak şehrin adının kökenini doğrudan “çok din” şeklinde açıklamak doğru değil.
Mardin İsmi Nereden Geliyor?
İsmin kökeni konusunda birden fazla görüş var.
Görüşlerden biri Mardin adını antik dönemde savaşçı bir topluluk olarak anılan Mardeler ile ilişkilendiriyor.
Bir başka görüş ise Süryanice Marde/Merdin sözcüğünü çevredeki kalelerle bağlantılı değerlendiriyor ve ismin “kaleler” anlamıyla ilişkili olabileceğini ileri sürüyor.
Bunlardan herhangi birini kesinleşmiş tek açıklama olarak vermek mümkün değil.
Mardin Adı İlk Ne Zaman Kullanıldı?
Şehrin adına bilinen yazılı kaynaklarda MS 4. yüzyıldan itibaren rastlanıyor.
Bu da Mardin'e benzeyen adların günümüzden yaklaşık 1.600 yıl önce kullanıldığını gösteriyor.
Arapça kaynaklarda kullanılan Mâridîn biçimi zaman içerisinde bugünkü Mardin söyleyişine dönüşmüş durumda.
Dara Mardin'in Eski Adı mı?
Hayır.
Dara, Mardin'in eski şehir adı değil.
Dara Antik Kenti, günümüzde Mardin'in Artuklu ilçesi sınırlarında bulunan ayrı bir antik yerleşim. Roma ve Sasani mücadelelerinde önemli bir garnizon şehri olan Dara'nın tarihi Mardin'le iç içe olsa da iki isim aynı kenti ifade etmiyor.
Mardin-i Şam ve Mardin-i Cezire Ne Anlama Geliyor?
Tarihsel metinlerde Mardin'in bulunduğu bölgeyi ayırt etmek için farklı coğrafi nitelemelerle karşılaşılabiliyor.
Özellikle el-Cezîre, Dicle ve Fırat arasındaki Yukarı Mezopotamya coğrafyasının tarihsel adı. Bu tür nitelemeler doğrudan Mardin'in eski resmî adı şeklinde değerlendirilmemeli.
Mardin Ne Zaman İl Oldu?
Mardin, Cumhuriyet'in kurulmasıyla birlikte adı değiştirilmiş bir şehir değil.
Osmanlı'nın son döneminde de Mardin adı kullanılıyordu. Cumhuriyet döneminde idari yapı değişse de şehrin adı Mardin olarak devam etti.
Kısacası Mardin'in geçmişindeki en sağlam tarihsel ad biçimleri Marde ve Mâridîn. “Mardin çok din demektir” veya “Mardin'in eski adı Dara'dır” şeklindeki yaygın bilgiler ise tarihsel kayıtlarla örtüşmüyor.
