Mardin ilinin nesi meşhur sorusuna ilk olarak sarı kalker taşından yapılan evler ve Eski Mardin’in basamaklı sokaklarıyla cevap verilebilir. Şehir; yemekleri, el sanatları, medreseleri, camileri, kiliseleri ve çok kültürlü yaşamıyla Türkiye’nin en tanınan tarih merkezleri arasında.
Mardin’in En Meşhur Özelliği Nedir?
Mardin’in en tanınmış özelliği, dağın yamacına kurulan taş kent dokusudur. Geleneksel evler birbirinin manzarasını kapatmayacak şekilde sıralanır ve Mezopotamya Ovası’na bakar.
Taş işçiliği yalnızca evlerde değil; cami, kilise, medrese, han ve konaklarda da görülür. Bu nedenle Eski Mardin sokaklarında yürümek, şehrin tarihini anlamanın en iyi yollarından biridir.
Mardin Kültürel Peyzajı UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde değildir. Alan, 2000 yılından beri UNESCO’nun Geçici Listesi’nde bulunuyor. Eski metinlerdeki “Mardin taş evleri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir” ifadesi bu nedenle yanlıştır.
Mardin’in Meşhur Yemekleri
Mardin mutfağında et, bulgur, badem, sumak ve baharatlar geniş yer tutar. Meyveyle etin aynı tencerede buluştuğu yemekler de mutfağın dikkat çeken taraflarından biridir.
| Yemek | Özelliği |
|---|---|
| Kaburga dolması | Pirinç, et, badem ve baharatla doldurulan kuzu kaburgası |
| Sembusek | Kıymalı harçla hazırlanan kapalı hamur işi |
| İkbebet | Haşlanarak pişirilen Mardin usulü içli köfte |
| İrok | Kızartılarak hazırlanan içli köfte |
| Kibe | Pirinçli ve etli harçla doldurulan işkembe dolması |
| Dobo | Baharat ve sarımsakla ağır ateşte pişirilen kuzu eti |
| Alluciye | Et ve yeşil erikle hazırlanan ekşili yemek |
| Firkiye | Et, çağla ve çeşitli sebzelerle yapılan yöresel yemek |
| Kiliçe | Mahlep ve baharatlarla hazırlanan Mardin çöreği |
| Harire | Üzüm pekmezi, un ve tarçınla yapılan tatlı |
| Zingil | Kızartılıp şerbetlenen hamur tatlısı |
| İmlebbes | Mardin’in meşhur badem şekeri |
Kaburga dolması, sembusek, kibe, ikbebet, Mardin bulguru, kiliçe çöreği ve badem şekeri şehrin tescilli ürünleri arasında yer alır.
Mardin’de Görülmesi Gereken Yerler
Eski Mardin
Dar sokaklar, taş konaklar, abbaralar ve ova manzarası Eski Mardin’in temel karakterini oluşturur. Araç trafiğine kapalı veya dar bölümlerin fazla olması nedeniyle bölgeyi yürüyerek gezmek daha uygundur.
Mardin Ulu Camii
Artuklu döneminin önemli yapılarından olan Ulu Camii, şehrin simgeleri arasında. Minaresi, Eski Mardin siluetinde kolayca fark edilir.
Kasımiye Medresesi
Taş işçiliği, avlusu ve Mezopotamya Ovası manzarasıyla öne çıkar. Avludaki su düzeni, insan hayatının aşamalarını anlattığı kabul edilen sembolik bir anlatımla ilişkilendirilir.
Zinciriye Medresesi
Eski Mardin’in yüksek noktalarından birinde bulunan medrese, şehir manzarasını izlemek için tercih edilen tarihî yapılardandır.
Deyrulzafaran Manastırı
Mardin merkeze yakın manastır, Süryani Ortodoks toplumu açısından büyük önem taşır. Yapının farklı dönemlerde eklenen bölümleri, bölgenin uzun dinî geçmişini yansıtır.
Dara Antik Kenti
Kaya mezarları, sarnıçları, surları ve yer altı yapılarıyla tanınan Dara, Mardin’in en önemli arkeolojik alanlarından biridir.
Midyat ve Mor Gabriel Manastırı
Midyat; taş konakları, telkâri atölyeleri ve tarihî sokaklarıyla bilinir. İlçeye yakın Mor Gabriel Manastırı, Tur Abdin bölgesinin en önemli Süryani yapılarındandır.
Mardin’de Hasankeyf Var mı?
Hasankeyf Mardin’e değil, Batman’a bağlıdır. Mardin ve Midyat’tan ulaşım sağlanabildiği için gezi listelerinde Mardin rotasına eklenir.
Hasankeyf’i “Mardin’in tarihî yeri” olarak tanıtmak idarî açıdan yanlıştır. Mardin’den günübirlik gidilebilecek yakın bir Batman ilçesi olarak belirtilmelidir.
Mardin’in Meşhur El Sanatları ve Ürünleri
Midyat Telkârisi
İnce gümüş tellerin elde şekillendirilmesiyle yapılan telkâri, Midyat’ın en tanınmış el sanatıdır. Kolye, küpe, yüzük, tespih ve dekoratif eşyalarda kullanılır.
Mardin Taşı
Kolay işlenebilen sarı kalker taşı, şehrin sıcak renkli görünümünün temelini oluşturur. Taş işçiliği bugün de yapılarda ve süs eşyalarında yaşatılır.
Badem Şekeri
Mardin badem şekeri, şehirden alınan hediyeliklerin başında gelir. Tarçınlı, damla sakızlı ve farklı renklerde hazırlanan çeşitleri bulunur.
Mardin bulguru, kiliçe çöreği, Süryani çöreği, sabun, sumak ve yöresel kahve çeşitleri de çarşılarda bulunabilir.
Mardin İçin Kısa Gezi Programı
İlk gün Eski Mardin, Ulu Cami, Zinciriye Medresesi, Mardin Müzesi, Kasımiye Medresesi ve Deyrulzafaran Manastırı gezilebilir.
İkinci gün Dara Antik Kenti’ne gidilebilir. Daha uzun programda Midyat, Mor Gabriel Manastırı ve Nusaybin rotaya eklenebilir.
