Onkolojik cerrahi, kanser tanısı ve tedavisi kapsamında uygulanan cerrahi girişimleri ifade eder. Özellikle belirli bir bölgede bulunan solid tümörlerde cerrahi, tedavi planının önemli bileşenlerinden biri olabilir. Ancak kanser tanısı konulması, her hastanın mutlaka ameliyat olacağı anlamına gelmez.
Cerrahi kararında tümörün bulunduğu organ, büyüklüğü, çevre dokularla ilişkisi, hastalığın yayılımı ve kişinin genel sağlık durumu gibi çok sayıda faktör değerlendirilir. Amaç yalnızca tümörü çıkarmak değil, uygulanacak işlemin hastalığın genel tedavi planı içindeki yerini doğru belirlemektir.
Kanser Cerrahisine Nasıl Karar Verilir?
Ameliyat öncesinde görüntüleme yöntemleri, biyopsi ve patoloji sonuçları ile gerekli laboratuvar incelemeleri birlikte değerlendirilir. Böylece tümörün özellikleri ve hastalığın yaygınlığı hakkında mümkün olduğunca ayrıntılı bir klinik tablo oluşturulur.
Bazı ameliyatlarda yalnızca tümörlü doku çıkarılırken çevresindeki belirli miktarda sağlıklı doku veya bölgesel lenf nodlarının da değerlendirilmesi gerekebilir. Uygulanacak yöntemin kapsamı tümörün türüne ve bulunduğu anatomik bölgeye göre değişir.
Açık cerrahinin yanında uygun hastalarda laparoskopik veya başka minimal invaziv yöntemler de kullanılabilir. Cerrahi yaklaşım seçilirken esas nokta, yalnızca kesi büyüklüğü değil işlemin onkolojik açıdan uygun biçimde gerçekleştirilebilmesidir.
Cerrahi Diğer Tedavilerle Nasıl Birlikte Planlanır?
Kanser tedavisinde cerrahi çoğu zaman tek başına değerlendirilmez. Bazı hastalarda ameliyattan önce tümörü küçültmek veya hastalığı kontrol altına almak amacıyla ilaç tedavisi ya da radyoterapi uygulanabilir. Başka durumlarda ise ameliyat sonrasında kalan mikroskobik hastalık riskini azaltmaya yönelik ek tedaviler gündeme gelebilir.
Bu nedenle farklı organ ve tümör türlerinde kullanılan onkolojik cerrahi uygulamaları, medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisi gibi diğer alanlardan tamamen bağımsız düşünülmemelidir.
Örneğin gastrointestinal sistem, kadın üreme sistemi, beyin veya baş-boyun bölgesindeki tümörlerin cerrahisi farklı uzmanlık ve teknik değerlendirmeler gerektirir. Ortak nokta ise ameliyat kararının tümörün biyolojisi ve hastalığın genel seyri dikkate alınarak verilmesidir.
Cerrahi sonrasındaki patoloji sonucu da tedavinin devamı açısından önemli bilgiler sağlayabilir. Çıkarılan dokunun özellikleri, cerrahi sınırlar ve gerektiğinde lenf nodlarının durumu sonraki aşamada uygulanabilecek tedavilerin planlanmasına katkıda bulunabilir.
Kanser cerrahisinde doğru yaklaşım kişiden kişiye değişir. Bu nedenle ameliyatın gerekliliği, kapsamı ve diğer tedavilerle zamanlaması ilgili uzmanlık alanlarının ortak değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.
