Tekirdağ ilinin eski adı sorusuna yalnızca “Bisanthe” cevabını vermek eksik kalır. Şehrin yaklaşık 2 bin 500 yıllık geçmişinde kullanılan birden fazla isim bulunuyor.
Bugünkü Süleymanpaşa çevresindeki tarihî yerleşim, dönemlere ve kullanılan dillere göre Bisanthe, Rhaedestus, Rodosto, Rodosçuk ve Tekfurdağı adlarını taşıdı.
Tekirdağ’ın Bilinen İlk Adı Bisanthe
Tekirdağ’ın bilinen en eski isimlerinden biri Bisanthe veya Bysanthe’dir. Bu ad antik kaynaklarda MÖ 5. yüzyıldan itibaren görülür.
Yerleşim, Marmara Denizi’nin kuzey kıyısındaki konumu sayesinde liman ve ticaret merkezi olarak önem kazandı. Trakya’nın iç kesimleriyle deniz ticareti arasındaki bağlantı noktalarından biri hâline geldi.
Bisanthe’nin MÖ 6. yüzyılda Megaralılar tarafından kurulduğu bilgisi çeşitli internet sayfalarında tekrar edilse de bu ayrıntıyı kesin kuruluş kaydı şeklinde sunmak doğru değildir. Antik yerleşimin kuruluşu ve ilk sakinleri konusunda farklı tarihsel değerlendirmeler bulunur.
Rhaedestus Adı Hangi Dönemde Kullanıldı?
Şehir ilerleyen dönemlerde Rhaedestus, Raidestos veya Rhaedestos adıyla anıldı. İsmin farklı yazılışları Yunanca ve Latince kaynaklardaki aktarımlardan kaynaklanır.
Tekirdağ Valiliğinin tarih sıralamasında Rhaedestus adı MÖ 343 ile MS 843 arasındaki dönem için kullanılıyor.
Roma ve Doğu Roma dönemlerinde liman özelliğini koruyan şehir, İstanbul ile Balkanlar arasındaki deniz ve kara ulaşımında önemli bir konuma sahipti.
Rodosto Adı Nereden Geliyor?
Rhaedestus adı, Orta Çağ boyunca ses değişimine uğrayarak Rodosto biçimine dönüştü. Batılı seyyahların ve haritacıların eserlerinde şehir uzun süre Rodosto adıyla yer aldı.
Valiliğin tarih sıralamasında Rodosto adı MS 843 ile Osmanlı fethinin gerçekleştiği 14. yüzyıl arasındaki dönemle ilişkilendiriliyor.
Rodosto ismi Batı dillerindeki bazı tarihî metinlerde Cumhuriyet dönemine kadar kullanılmaya devam etti.
Osmanlı Döneminde Rodosçuk
Şehir 14. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetine girdikten sonra Rodosçuk adıyla anılmaya başladı. Bu adın Rodosto kelimesinin Türkçe söyleyişe uyarlanmasıyla ortaya çıktığı kabul edilir.
Osmanlı belgelerinde Rodosçuk ve Tekfurdağı adlarının dönem dönem birlikte kullanıldığı görülür.
Rodosçuk, İstanbul’un iaşesinde ve deniz ticaretinde önemli bir limandı. Trakya’dan gelen tahıl ve diğer ürünler buradan gemilerle başkente taşınırdı.
Tekfurdağı Adı Ne Zaman Kullanıldı?
Tekirdağ Valiliğinin tarihçesine göre Tekfurdağı adı 1732’den itibaren belirginleşti.
“Tekfur”, Osmanlı Türkçesinde Bizans yöneticileri ve Hristiyan hükümdarlar için kullanılan bir unvandı. Şehrin yakınındaki dağlık alanın Tekfur Dağı olarak anılması, zamanla yerleşimin adına dönüştü.
Bu nedenle Tekirdağ adını doğrudan “çizgili dağ” şeklinde açıklayan anlatı kesin kabul edilmemelidir. Daha güçlü tarihsel bağlantı, Tekfurdağı adının zaman içinde Tekirdağ biçimine dönüşmesidir.
Tekirdağ Adı Ne Zaman Verildi?
Tekfurdağı adı halk söyleyişinde zamanla Tekirdağ biçimini aldı. Cumhuriyetin ilanından sonra şehir resmen Tekirdağ olarak adlandırıldı.
Tekirdağ, 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu sonrasındaki idari düzenlemelerde il kabul edildi. İdari teşkilatlanması savaş koşulları nedeniyle hemen tamamlanamadı.
Şehir 15 Ekim 1923 tarihinde il merkezi hâline getirildi.
Tekirdağ’ın Eski Adları Kronolojik Sıralama
| Dönem | Kullanılan ad |
|---|---|
| MÖ 5. yüzyıl | Bisanthe veya Bysanthe |
| MÖ 343-MS 843 | Rhaedestus |
| MS 843-14. yüzyıl | Rodosto |
| Osmanlı fethinden sonra | Rodosçuk |
| 1732’den itibaren | Tekfurdağı |
| Cumhuriyet dönemi | Tekirdağ |
Tarih aralıkları kesin bir günde biten isim değişiklikleri olarak düşünülmemelidir. Eski ve yeni adlar farklı kaynaklarda uzun süre birlikte kullanılabilir.
Bisanthe ile Tekirdağ Aynı Yer mi?
Bisanthe, genel kabulde bugünkü Tekirdağ şehir merkeziyle ilişkilendirilir. Ancak antik yerleşim sınırlarıyla günümüzdeki il ve ilçe sınırları aynı değildir.
Tekirdağ ili içerisinde Perinthos, Heraion Teichos ve Apri gibi başka antik yerleşimler de bulunur. Özellikle Perinthos, bugünkü Marmaraereğlisi ilçesiyle bağlantılıdır ve Tekirdağ merkezinin eski adı olarak yazılmamalıdır.
Tekirdağ Adının Anlamı Nedir?
Tekirdağ adının tarihsel gelişimi büyük ölçüde Tekfurdağı üzerinden açıklanır. Tekfur Dağı ifadesinin konuşma dilinde değişerek Tekirdağ’a dönüştüğü kabul edilir.
“Tekir” kelimesinin çizgili veya alacalı anlamından hareketle yapılan “çizgili dağ” açıklaması halk arasında yaygın olsa da şehrin eski adı olan Tekfurdağı ile bağlantı daha güçlüdür.





