Uyuşturucu madde ticareti, Türk Ceza Kanunu'nda en ağır yaptırımlara bağlanan suçlardan biri. Soruşturma ve davalarda en çok tartışılan konu ise ele geçen maddenin ticaret amacıyla mı yoksa kişisel kullanım için mi bulundurulduğu. Bu ayrım, verilecek cezayı kökten değiştiriyor.
Hangi fiiller suç sayılıyor?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak ülke içinde satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması, satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması suçtur. Suçun oluşması için maddenin satılmış olması ya da satıştan kazanç elde edilmesi gerekmez; kanunda sayılan hareketlerden birinin yapılması yeterlidir.
Av. Batın Yılmaz'ın kaleme aldığı uyuşturucu madde ticareti suçu rehberinde, suçun unsurları, ceza miktarları ve yargılama süreci ayrıntılı olarak ele alınıyor.
Cezası ne kadar?
| Fiil | Öngörülen ceza |
|---|---|
| Ülke içinde satma, nakletme, depolama, bulundurma ve benzeri fiiller (TCK 188/3) | On yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası |
| Maddenin çocuğa verilmesi veya satılması | Hapis cezası on beş yıldan az olamaz |
| İmal, ithal veya ihraç (TCK 188/1) | Yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası |
| Kullanmak için bulundurma (TCK 191) | İki yıldan beş yıla kadar hapis |
Cezayı artıran hâller
- Maddenin kanunda sayılan belirli türlerden olması veya fiilin okul, yurt, hastane gibi yerlerin yakınında işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
- Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır.
- Suçun tabip, eczacı, hemşire gibi sağlık mesleği mensupları tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
Ticaret mi, kullanmak için bulundurma mı?
Ticaret suçunun alt sınırı on yıl hapis iken kullanmak için bulundurma suçunun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Bu nedenle bulundurmanın amacı, dosyanın en kritik sorusudur. Kanunda "şu miktarın altı kullanma sayılır" şeklinde bir gram sınırı bulunmuyor.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bulundurmanın amacını belirlerken şu ölçütlere bakıyor: satma, devir veya tedarik davranışının bulunup bulunmadığı, maddenin bulunduğu yer ve bulunduruluş biçimi, maddenin çeşidi ve miktarı, kişinin kullanıcı olduğunu gösteren tıbbi rapor ile failin ekonomik ve sosyal durumu. Kurul bu ölçütleri sınırlı saymıyor; her olayın savunma ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesini istiyor. Konuya ilişkin güncel bir karar, kullanmak için bulundurma mı, ticaret mi başlıklı incelemede ele alınıyor.
Erteleme ve HAGB mümkün mü?
Ticaret suçundan mahkûmiyet hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi veya adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Hükümlü, kural olarak cezasının dörtte üçünü ceza infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmeden koşullu salıverilmeden yararlanamaz.
Delillerin hukuka uygunluğu belirleyici
Ele geçen maddenin uyuşturucu veya uyarıcı nitelikte olup olmadığı, bilirkişi ve laboratuvar raporlarıyla belirlenir. Bunun yanında arama, el koyma ve iletişimin denetlenmesi gibi işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı da yargılamanın sonucunu doğrudan etkiler. Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.
Bu tür dosyalarda soruşturmanın ilk aşamasından itibaren verilen ifadeler ve toplanan deliller, davanın seyrini belirler. Ceza soruşturması ve kovuşturmasına ilişkin diğer konular ceza hukuku kapsamında değerlendirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez.






