Türkiye'de tarım ürünlerinin tarladan tüketiciye ulaşıncaya kadar geçirdiği ticari süreç yeniden düzenleniyor. AK Parti Grubu tarafından üzerinde çalışılan yaklaşık 10 maddelik Hal Yasası taslağı hakkında muhalefet milletvekillerine de bilgi verildi. Düzenlemede stokçuluk ve ürünlerin kasıtlı olarak imha edilmesine yönelik yaptırımların yanı sıra üreticileri doğrudan tüketiciyle buluşturacak yeni satış yöntemleri yer alıyor.

Yeni Hal Yasası Maddeleri Neler?

Hazırlanan düzenlemeyle üreticilerin daha geniş satış imkânlarına kavuşması ve sebze-meyve ticaretinin daha sıkı denetlenmesi hedefleniyor. Üreticiler, hal esnafı ve ambalaj sektörünün temsilcileriyle yapılan görüşmelerin ardından şekillenen taslakta şu başlıklar bulunuyor:

  • Üreticilerin tüketicilere doğrudan satış yapmasının kolaylaştırılması.

  • Aracı ve komisyoncu zincirinin kısaltılması.

  • Üreticilerin internet üzerinden satış yapabilmesi.

  • Kooperatif ve üretici birliklerinin yaygınlaştırılması.

  • Kooperatifleşmenin vergi muafiyetleriyle teşvik edilmesi.

  • Büyük marketlerin doğrudan üreticiden ürün alabilmesi.

  • Tarlada kalan ürünler için alternatif satış yöntemlerinin oluşturulması.

  • Stokçuluk ve kasıtlı ürün imhasına yönelik cezaların artırılması.

  • Sevkiyat, stok ve satış bilgilerinin dijital ortamda izlenmesi.

  • Gıda güvenliği ve ürün kalitesi denetimlerinin sıkılaştırılması.

Bu başlıklar hazırlıkları devam eden taslağın genel kapsamını oluşturuyor. Kanun teklifinin kesin madde metinleri henüz kamuoyuna açıklanmadı.

Stokçulara Hapis Cezası mı Gelecek?

Yeni Hal Yasası taslağının önemli başlıklarından birini piyasadaki ürün miktarını yapay biçimde azaltan uygulamalara yönelik yaptırımlar oluşturuyor. Fiyatları yükseltmek amacıyla gerçekleştirilen stokçuluk faaliyetlerine karşı mevcut cezaların ağırlaştırılması planlanıyor.

Düzenlemede belirli ihlallere hapis cezası uygulanması da öngörülüyor. Ancak hangi fiillerin hapis cezası kapsamında değerlendirileceği, cezanın alt ve üst sınırları ile uygulanma koşulları henüz netleşmiş değil.

Ticari faaliyet kapsamında yapılan olağan depolama işlemleriyle piyasada yapay ürün kıtlığı oluşturmayı amaçlayan stokçuluk uygulamalarının birbirinden ayrılması gerekiyor.

2026 Yılında Hal Kanunu Kapsamındaki Cezalar Ne Kadar?

Yeni düzenleme henüz yürürlüğe girmediği için mevcut 5957 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezaları uygulanmaya devam ediyor.

2026 yılında toptancı halleri ve ilgili ticari faaliyetlerde uygulanan bazı idari para cezaları şöyle:

Cezaya Konu İhlal İdari Para Cezası
Toptan satış miktarının altında satış yapılması 2.142 TL
Toptancı halinde iş yeri bulunmadan satış yapılması 11.065 TL
Yasal sınırın üzerinde komisyon alınması 44.443 TL
Ürün bedelinin üreticiye süresinde ödenmemesi 44.443 TL
Hileli tartı ve ölçüm yapılması 44.443 TL
Hal Kayıt Sistemi'ne bildirilmeyen ürünlerin taşınması veya depolanması 44.443 TL
Üreticiye satış bedeli hakkında yanlış bilgi verilmesi 66.725 TL
Ürün künyesinin görünür şekilde bulundurulmaması 111.263 TL
Ürün belgelerinde kasıtlı değişiklik yapılması 111.263 TL
Serbest rekabetin engellenmesi 222.543 TL
Fiyatları etkilemek amacıyla stokçuluk veya ürün imhası yapılması 222.543 TL
Gerçeğe aykırı analiz raporu düzenlenmesi 222.543 TL

Mevcut düzenleme kapsamında idari para cezasını gerektiren fiillerin aynı takvim yılı içerisinde tekrarlanması durumunda her tekrar için iki kat ceza uygulanıyor.

ATA AÖF Sınav Giriş Belgesi Nasıl Alınır? 21-22 Kasım Vize Saatleri Açıklandı
ATA AÖF Sınav Giriş Belgesi Nasıl Alınır? 21-22 Kasım Vize Saatleri Açıklandı
İçeriği Görüntüle

Yeni yasayla bu tutarların ne kadar artırılacağı ise henüz açıklanmadı.

Tarladaki Ürününü Döken Çiftçiye Ceza Verilecek mi?

Hasat edilen sebze ve meyvelerin satış fiyatlarının düşük kalması nedeniyle imha edilmesi, zaman zaman tarım sektörünün gündemine geliyor. Yeni düzenlemede ürünlerin kasıtlı olarak dökülmesine veya imha edilmesine ilişkin yaptırımların ağırlaştırılması değerlendiriliyor.

Bununla birlikte ürünün bozulması, hastalık nedeniyle imha edilmesi veya gıda güvenliği açısından tüketilemez durumda olması farklı koşullar oluşturuyor.

Düzenlemenin bu durumları nasıl birbirinden ayıracağı ve hangi eylemlerin cezalandırılacağı kanun teklifinin kesin metniyle belli olacak. Ayrıca tarlada kalan ürünlerin ekonomiye kazandırılması için alternatif satış yöntemleri geliştirilmesi planlanıyor.

Çiftçiler Ürünlerini İnternetten Satabilecek mi?

Taslakta üreticilerin dijital satış kanallarından daha fazla yararlanabilmesine yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Çiftçilerin ürünlerini doğrudan tüketiciye ulaştırmasını kolaylaştıracak yöntemlerle aracılık maliyetlerinin azaltılması amaçlanıyor.

Üretici birlikleri ve tarımsal kooperatifler de bu satış modelinde önemli rol üstlenebilecek. Özellikle küçük ölçekli üreticilerin ortaklaşa hareket ederek daha geniş tüketici kitlelerine ulaşabilmesi hedefleniyor.

İnternet üzerinden gerçekleştirilecek satışların kayıt, vergilendirme ve gıda güvenliği şartları ise düzenlemenin ayrıntılarıyla netleşecek.

Marketler Doğrudan Çiftçiden Ürün Alabilecek

Yeni düzenlemeyle büyük satış noktalarının belirli miktarlarda ürünü doğrudan üreticilerden satın alabilmesi için yeni uygulamalar geliştirilmesi planlanıyor. Marketlerde yerli üretime ayrılan alanların genişletilmesi de taslakta değerlendirilen konular arasında bulunuyor.

Aracı sayısının azalmasıyla ürünlerin tüketiciye ulaşma maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor. Ancak marketlerin doğrudan üreticiden alması gereken ürün miktarı veya uygulanacak satın alma şartları henüz açıklanmadı.

Yeni Hal Yasası Sebze ve Meyve Fiyatlarını Düşürecek mi?

Düzenlemenin temel ekonomik hedeflerinden biri, tarla fiyatıyla market fiyatı arasındaki farkın azaltılması. Ürünün tüketiciye ulaşana kadar birden fazla ticari işlemden geçmesi, taşıma ve aracılık maliyetlerinin artmasına neden olabiliyor.

Aracılık zincirinin kısaltılması bu maliyetlerin bir bölümünü azaltabilir. Bununla birlikte akaryakıt, gübre, işçilik, sulama, ambalajlama ve depolama giderleri de sebze ve meyve fiyatlarını doğrudan etkiliyor.

Dolayısıyla yeni yasanın yürürlüğe girmesiyle fiyatların hangi oranda değişeceğini önceden kesin olarak belirlemek mümkün değil.

Hal Kayıt Sistemi Yenilenecek mi?

Tarım ürünlerinin üretim noktasından nihai satış noktasına kadar izlenebilmesi için dijital denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi planlanıyor.

Ürünlerin sevkiyat bilgileri, stok miktarları ve satış kayıtlarının dijital ortamda takip edilmesiyle kayıt dışı ticaretin sınırlandırılması hedefleniyor. Ürünlerin kalite sınıflandırmasına ilişkin sorumlulukların artırılması ve gıda güvenliği denetimlerinin sıkılaştırılması da düzenlemenin kapsamında yer alıyor.

Yeni Hal Yasası Ne Zaman Çıkacak, Meclis'e Geldi mi?

18 Kasım 2026 itibarıyla AK Parti Grubu tarafından hazırlanan yeni Hal Yasası henüz taslak aşamasında bulunuyor. Yaklaşık 10 maddeden oluşması beklenen düzenlemenin bütçe görüşmelerinin ardından, yılbaşından önce TBMM Başkanlığına sunulması planlanıyor.

Öte yandan 30 Ekim'de Meclis'e sunulan ve komisyon oranlarının düşürülmesini öngören ayrı bir Hal Kanunu değişikliği teklifi de komisyon aşamasında bulunuyor.

Yeni taslağın yasalaşacağı tarih, uygulanacak ceza miktarları ve yürürlük takvimi Meclis görüşmelerinin ardından kesinleşecek.