YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Mehmet ÖZ

TÜRKLERDE MİLLET ŞUURU

Millî Eğitim Bakanlığının, Öğrenci Andına dair Danıştay kararına itiraz dilekçesindeki bir ifade büyük tepki ile karşılaştı. Bunu üzerine Milli Eğitim Bakanı dilekçeyi hazırlayan Genel Müdür ile iki avukatı görevinden aldı. İtiraz metnine ek açıklamalar gönderileceği bildirildi (Benim şahsî görüşüm, Sayın Bakanın böyle sakat bir yaklaşımla hazırlanan bu dilekçeyi tamamen geri çekmesinin gerektiğidir).

Dilekçedeki ifade şu idi: “Türkler kendi çağdaşı unsurlara göre ulus bilincine en geç ulaşan topluluktur.” Dilekçedeki şu ifadeler de dikkat çekicidir: “Ulus bilincine geç ulaşan bir toplumda bu çeşit [Öğrenci andı gibi] sembol ve ritüellerin kullanılarak, ortak bir milli kimlik inşa edilmeye çalışılması anlaşılabilir bir durumdur.

Burada ant metni, anlamı ve “çağdışı” olup olmadığı konularına girmeyeceğim. Esas itibariyle Türklerin “çağdaşı unsurlara göre ulus bilincine en geç ulaşan” bir toplum olduğu iddiası üzerinde duracağım.

Öncelikle şunu belirtelim ki bir Bakanlığın ilmî açıdan temeli olmayan böyle bir iddiada bulunması son derecede şaşırtıcı ve tuhaf bir durumdur. Bu iddiada bulunanlar hangi ampirik araştırmanın sonuçlarına göre Türklerin çağdaşlarına göre “ulus bilincine en geç ulaşan toplum” olduğunu tespit etmişlerdir?

Bu ifadenin dikkatsizlik ve özensizlikten kaynaklandığı açıktır. Aslında burada muhtemelen Osmanlı Devleti bünyesinde yer alan unsurlar içinde milliyetçilik akımının en son Türklerde meydana çıktığına dair bazı görüşlerden yararlanılmıştır. Bu gayet tabiidir. Çünkü farklı din ve milliyetlere mensup toplulukları ihtiva eden bu devletin kurucu unsuru olan Türkler elbette unsurların bir arada yaşaması siyaseti güdeceklerdi.

Peki, bu dönemden önce Türklerde millet şuuru yok muydu? Fransız İhtilali ve modern ulus-devlet modelini temel alan yaklaşımlara göre milliyetçilik modern bir olgudur; halbuki başka bir eğilime göre eski çağlardan beri millî hisler ve milliyetçilik duygusu vardır. Okuryazarlığın düşük oranda olduğu ve ülke çapında ulaşım ve iletişimin yavaş seyrettiği çağlarda millî bilincin bütün toplumu kuşatması beklenemezdi. Onun için geleneksel toplumda dinî mensubiyet, bir kabileye, köye veya mahalleye aidiyet daha önemliydi.

Bununla birlikte eski çağlardan beri toplumlarda bir kavme, bir millete mensup olma bilinci vardır. Kendi tarihimizin en iyi bilinen örnekleri Orhun Abideleridir. Burada, Bilge Kağan’ın şu meşhur hitabını hepimiz biliriz:

“Türk, Oğuz Beyleri milleti işitin!  Üstte gök basmasa, altta yağız yer delinmese Türk milleti  İlini ve töreni kim bozabilecekti?” Yine şu cümle de bir millet bilincinin ifadesi değilse nedir:

“Yukarıda Türk tanrısı, Türk mukaddes yeri, suyu öyle tanzim etmiş. Türk milleti yok olmasın diye babam İltiriş Kağanı, annem İlbilge Hatunu göğün tepesinden tutup yukarı kaldırmış olacak.”

Divanü Lügati’t-Türk yazarı Kaşgârlı Mahmud ise Araplara Türkçe öğretmek için yazdığı kitabının girişinde Arapların Türkçe öğrenmesi gerektiğini çünkü Türklerin hâkimiyetinin uzun süreceğini ifade ediyor. Türk dilini öğrenmekle alakalı bir hadisten bahisle şayet bu hadis gerçekse zaten bunun böyle olması gerektiğini, uydurma ise de aklın gereği olduğunu ekliyor.

Önce gayrimüslimlerin yoğun olduğu Balkanlarda sonra da Araplarla meskûn coğrafyada egemenliğini genişleten  Osmanlılarda dinin merkezî bir yer tuttuğu açıktır. Ama sanılanın aksine Osmanlı hanedanı kendi Türk-Oğuz köklerinin her zaman şuurunda idi. En azından XV. Yüzyıl sonlarına kadar ve hatta XVI. Yüzyıl başlarında yazılmış bazı tarih metinlerinde  Türk ve Türkmen kavramlarının çokça zikredildiğini de iyi biliyoruz. Sadece birkaç örnek:

2. Bayezid devri tarihçisi, ulemadan Mehmed Neşrî Türkler hakkında bilgiler verir, Oğuzları anlatır. Türklerin özellikleri üzerinde durur. I. Murad’ın Sırp Kralının kendisini savaşa davetini hiddetlendiğinde söylediğini ifade ettiği “İnşallah ona Türk erliğin gösteririm” sözüyle de Türk’ün yiğitliğini vurgular.

Âşıkpaşazade de Osmanlı, İslam ve Türk kavramları eşanlamlı olarak kullanılır. Türk’ün adaleti vurgulanır ve hatta “Türk kavmi” ibaresi kullanılır. Mesela Süleyman Paşa’nın adaletini gören Mudurnu, Göynük havalisi halkının Müslüman oluşu anlatılırken  “Ve çok köyler bu Türk kavmını gördiler. Müslüman oldılar” denilir.

XVI. yüzyılda Türkler (Etrâk) tabiri daha ziyade köylü Türkler, Türkmen ve Yörük ise konar-göçer Türkler için kullanılır. Üst tabaka mensupları dinî aidiyeti önemser. Ancak bu genellemeler doğru değildir. XVII. Yüzyılın ikinci yarısında IV. Mehmed’e hocalık yapmış büyük âlim Vanî (Vanlı) Mehmed Efendi’nin Kur’an tefsirinde, Türkler hakkında övücü ifadeler vardır. Vanî Efendi, Tebük seferine çıkılırken isteksiz davranan ashabı ikaz eden Tevbe suresinin 39. ayetinde (“ Eğer toplanıp seferber olmazsanız Allah sizi elem veren bir azapla cezalandırır, yerinize başka bir topluluk getirir ve siz O’na zerrece zarar veremezsiniz.”)  Türklerin kastedildiğini belirtir.

Sözün özü, Türklerde millet bilinci XIX. Yüzyılda ortaya çıkmış değildir. Modern milliyetçilik konusu ayrıca değerlendirilmelidir.

BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIRDOĞU TÜRKİSTAN’DA NELER OLUYOR?TÜRKLERDE MİLLET ŞUURUTÜRK MİLLETİNİN BÜYÜK EVLADI ATATÜRKADALET, LİYAKAT, İSTİŞAREMERHABAYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
EL-HAYA, VEL-İMAN
Osman KARA
Erdem EROL
FARK YARATMAK
Erdem EROL
Mustafa GENÇ
TEMEL'İN,  "PİZUM EZANI" VE POLİTİKACILAR!
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
KDV
Prof Dr Yücel TANYERİ
Ayhan HAMLI
ÖCALAN'A SAYIN DİYENLER ŞEHİTLERİMİZİN KEMİKLERİNİ SIZLATIYOR...
Ayhan HAMLI
Akın ÜNER
SAMSUNSPOR'UN ŞEREF'İ (II)
Akın ÜNER
Ömer PAMUK
ANLAMAYA ÇALIŞMAK...
Ömer PAMUK
Fulya ZORLU
Başarının Anahtarı
Fulya ZORLU
Cesur CEYLAN
ÇOCUĞUNUZDAN YENİ BİR "BİLDİRİM" VAR
Cesur CEYLAN
Gül TURAN
TC TİCARET BAKANLIĞI VE HAYTAP İŞBİRLİĞİ  
Gül TURAN
Şakir DEMİRCİ
YEREL ŞEÇİMLERDE TÜM YOLLAR İSTANBUL'A ÇIKIYOR
Şakir DEMİRCİ
Ersin ERGE
ŞİİR HAS İNSANDIR
Ersin ERGE
Ergin KAHVECİ
NEDEN?
Ergin KAHVECİ
Nami Cem İYİGÜN
YENİLENEBİLİR ENERJİLER
Nami Cem İYİGÜN
M. Halistin KUKUL
İSA YUSUF ALPTEKİN ve DOĞU TÜRKİSTAN DÂVÂSI
M Halistin KUKUL
Hasan Cem KESKİN
BAŞARIYA YOLCULUK
Hasan Cem KESKİN
Birol BİRCAN
SAMKON'a sorular.
Birol BİRCAN
Hikmet KURADA
Yazdıklarının Tersini Söyleyen Fesli Kadir
Hikmet KURADA
Metin ATLI
BİRİNCİ FİNAL
Metin ATLI
Burhan UYAN
GELECEKTE VAR MIYIZ?
Burhan UYAN
Dr. E. Kurmay İbrahim YILDIRIM
SARIKAMIŞ'TA RUSLARA DEĞİL KIŞA YENİLDİK
Dr E Kurmay İbrahim YILDIRIM
Embiya SANCAK
SAMSUNUM'DA SORUN YARATMADAN İYİ İŞLER YAPILSIN (II) GENE KONUMUZ GÜLSAN
Embiya SANCAK
Alpaslan ÇEPNİ
MUHALİF KADIN OLMAK
Alpaslan ÇEPNİ
Doç. Dr. Yetkin BULUT
SAMSUN VE FUARLAR 2
Doç Dr Yetkin BULUT
Kenan ERZURUMLU
Eski dostlara serzenişimdir!
Kenan ERZURUMLU
Kürşad GÜNDOĞDU
Fransız kalmak
Kürşad GÜNDOĞDU
Kadir GÜRKAN
Baş Döndüren Gelişmeler
Kadir GÜRKAN
Ahmet HAYVALI
ŞİRKETLER  -  BAĞIMSIZ  DENETİM  VE YAPTIRIMLAR (II)...
Ahmet HAYVALI
Selçuk KAYA
Tarih hiçbir zaman ilk yarının liderini yazmaz..
Selçuk KAYA
Salim YILDIZ
Var ol sen Samsunspor
Salim YILDIZ
Tevfik DEMİR
ALKIŞLAR LİDERE
Tevfik DEMİR
Ender GÜR
LİDERLİK KEYFİ
Ender GÜR
Mehmet ÖZ
BEKA MESELESİ VE MİLLÎ TAVIR
Mehmet ÖZ
İlker Mutlu
Ne günler, ne haftalar...
İlker Mutlu
Kenan ÖZTÜRK
Ayvacık'ta Doğa Evleri
Kenan ÖZTÜRK
Erdal AĞAR
İnsan Beyninden Yapay Zekâya II
Erdal AĞAR
Ceyhun DONBAY
Futbolda itici güç: Tribün
Ceyhun DONBAY
Naci ALTUNCU
SAMSUN'DA KADININ ADI YOK !!!
Naci ALTUNCU
Turgay SAAT
YALNIZ KALMAYA MAHKUMUZ
Turgay SAAT
Cevdet YILMAZ
SAMSUN SEMT PAZARLARI
Cevdet YILMAZ
Mustafa ÖZBALCI
60. Ölüm Yıldönümünde YAHYA KEMAL BEYATLI
Mustafa ÖZBALCI
Şenol Yücedağ
EKONOMİK GERİ DÖNÜŞÜM 3
Şenol Yücedağ
Yavuz BAYRAM
Hangi Öğretmen?
Yavuz BAYRAM
Bahadır BAŞ
ARABULUCULUK, MALİ MÜŞAVİRLER OLMADAN BAŞARILI BİR ŞEKİLDE HAYATA GEÇEMEZ...
Bahadır BAŞ
İbrahim TELLİOĞLU
OTKAYA MAĞARASINDA YAKILAN MUMLAR
İbrahim TELLİOĞLU
Kenan KAYIKÇI
Sporda Altyapı Sorunları
Kenan KAYIKÇI
Selamet ATLI
GOL YOLLARIMIZ SIKINTILI
Selamet ATLI
Kerem GÜREL
Meşhuriyet Çağının Kayan Yıldızları
Kerem GÜREL