AÇLIK KAN ŞEKERİ:
Karaciğer tarafından genellikle sabah saat 03.00-07.00 saatlerinde uykuda üretilen şekerdir. Uyandığımızda en yüksek değerdedir.
*Normal bir insanda kandaki en düşük şeker: Genelde uyku sırasında saat 02.00 civarındadır. Bağır-sağımızdan emilerek kana geçen şeker dokulara geçmiş ve kandaki şeker çok azalmıştır. Bu durumda kanda şeker yükselten pek çok hormon artar. Bu hormonlar karaciğerin şeker imal etmesini ve kana şeker vermesini sağlar.
* Sabaha doğru hormonların etkisi ile şeker yükselir. Adrenalin, kortizon gibi hormonlar da giderek yükselir bu durum bizim uyanmamızı sağlar.
*Normal bir insanda sabah uyanıldığında, hemen ölçülen kan şekeri, gün boyu açken elde edilen kan şekeri değerlerinin en yükseğidir.
* Şeker hastalığında açlık kan şekeri uyanıldığında hemen ölçülmelidir.
* Açlık kan şekerinin, hiçbir şey yenilmediği halde uyandıktan 3-4 saat sonra ölçülmesi, efor sonrası ölçülmesi, stres altında ölçülmesi ve hiçbir şey yenmeden çok uzun süre aç kalınarak ölçülmesi hatalı sonuç verir. Gerçek açlık kan şekeri değerini yansıtmaz.
Açlık kan şekeri mutlaka hastanın kendisi tarafından ve uyanır uyanmaz ölçülerek kayıt edilmesi gereken bir tahlildir. Yüksek seyri: Göz, böbrek ve sinir damarları gibi küçük damarları daha çok tıkar.
ÖRNEK A:
10 yıllık şeker hastası 50 yaşındaki 90 kilo olan Ayşe Hanım uyandığında ‘Açlık Kan Şekeri nin gerçek değerini 200 mg/dl ölçtü. Yürüyüş yaptığında kan şekeri düşüyordu. Ayşe Hanım, komşusu Neriman Hanımla yürüyerek tahlillerini yaptırmak üzere hastaneye geldi. Hastanede yaptırdığı tahlillerde kan şekeri 160 mg/dl ye bulundu. Neriman hanım senin cihazın bozuk deyince, diyabet eğitimi alan Ayşe hanım güldü.Çünkü ikinci şeker ölçümü ilk ölçümden 2 saat sonraydı.Yürüyüş şekerini 40 mg/dl düşürmüştü. Cihazını diyabet hemşiresine sık sık kalibre ettirirdi. Usulüne uygun ölçüm yapardı.Her iki ölçümün de doğru olduğunu ama yüksek çıkan şekerinin bir gece önce çok fazla gıda alımına bağlı olduğunu biliyordu.
ÖRNEK B:
35 yıllık şeker hastası günde 4 kez insülin kullanan 70 yaşındaki 55 kilo ağırlığındaki Şekip Bey sabah kan şekerini 200 mg/dl ölçtü. Neden şekerinin yükseldiğini düşünürken gece yatarken bazal insülinini yapmayı unuttuğunu hatırladı. Kızı ile yürüyerek hastaneye gitti, epey yorulmuştu. İnsülin yokluğunda yürüyüş kan şekerini artırdı. Muayene için beklerken de sinirlendi. Stres de kan şekerini artırdı. Ölçümlerde kan şekeri 400 çıktı. Diyabet okulunda eğitim alan kızı ‘baba sen insülinini gece yapmayı unuttunmu dedi.
YEMEK ÖNCESİ
KAN ŞEKERİ:
Her yemekten önce ölçülen kan şekeri yemek öncesi kan şekeridir. Yemek öncesi kan şekerini, kandaki bazal insülin ,öğünlerde yediğimiz gıdalar, ara öğünde yenen gıdalar, stres etkisi ile kanda artan hormonlar etkiler. Yemek öncesi kan şekeri kısa etkili insülin kullanan veya karışım insülin kullanan hastalarda insülin doz ayarı için ölçülmesi gereken bir kan şekeridir.
TOKLUK KAN ŞEKERİ:
Yemeğin ilk lokmasından iki saat sonra bakılması idealdir. Eğer yenilen gıda fazla yağlı ve proteinli ise (et, tavuk, balık içeriği fazla ise) üç saat sonra da tokluk kan şekerine bakılabilir. Öğündeki gıda glisemik indeksi yüksek hemen kana karışabilen karbonhidrat içeren bir gıda ise tokluk kan şekerine bir, bir buçuk saat sonra da bakılabilir.
*Tokluk kan şekeri gizli diyabetin, diyabete geçiş döneminin yakalanmasında çok önem taşımaktadır.
*Tip 2 Diyabet te tokluk kan şekeri takibi açlık kan şekeri takibinden daha önemlidir. Kullanılan ilaçların, yenilen gıdanın kan şekerine etkisinin ölçülmesinde önemi büyüktür.
*Diyabetin erken komplikasyonu olan kalp damarı tıkanmaları, Tokluk Kan Şekeri yüksekliği ile yakından ilgilidir.
*Diyabet hastalarının yaptıkları en büyük hata: tokluk kan şekeri takibi yapmamalarıdır.
Tokluk kan şekeri takibi yapmayan, sadece ‘Açlık Kan Şekeri ni ölçtüren, hastaların pek çoğunda çok erken dönemlerde maalesef kalp koroner damar tıkanmaları görülmektedir. Bunun nedeni yüksek tokluk kan şekeridir.
MUTLAKA AÇLIK VE TOKLUK KAN ŞEKERİ NİZİ KENDİNİZ ÖLÇÜN, ÖLÇEMİYORSANIZ YAKININIZ ÖLÇSÜN

Kontrole giderken 10 gün süre ile açlık ve tokluk kan şekerlerinizi kaydedin. Yüksek kan şekeri bulduğunuz günlerde yediğiniz gıdaları da not edin. Bu belgeyi doktorunuzla, diyabet hemşirenizle ve diyet uzmanınızla paylaşın. Hatalarınızı düzeltin.